Gojūon to tradycyjny system porządkowania znaków kana języka japońskiego według ich składowych dźwięków, mniej więcej odpowiadający porządkowi alfabetycznemu. Jego nazwa, oznaczająca „pięćdziesiąt dźwięków”, odnosi się do tabeli składającej się z pięciu kolumn samogłoskowych i dziesięciu wierszy spółgłoskowych, w której prezentowane są znaki. Każdy znak hiraganą lub katakaną odpowiada jednemu dźwiękowi. Tabela nie jest w pełni wypełniona, dlatego obecnie liczba różnych kan w niej występujących wynosi 46, a system pozostaje najpowszechniejszą metodą porządkowania japońskiego w Japonii, także w słownikach.
Pochodzenie i wpływy
Uważa się, że układ ten ukształtowało pismo siddhaṃ używane dla sanskrytu oraz chiński system fanqie. Mnich Kūkai wprowadził siddhaṃ do Japonii w 806 roku, a mnisi buddyjscy, którzy opracowali katakanę, podążali za sanskryckim porządkiem liter. Tabela łączy sanskryckie uporządkowanie spółgłosek i samogłosek z chińskim zwyczajem pisania kolumn od prawej do lewej. Niektóre wiersze różnią się od sanskrytu, ponieważ dźwięki japońskie zmieniły się od czasów staro-japońskiego.
Puste pola i późniejsze użycie
Niektóre pola były puste od początku, ponieważ w staro-japońskim nie istniały dźwięki yi i wu, a kana dla i i u obejmowały te wartości. Późniejsze reformy pisowni po II wojnie światowej zastąpiły kanę dla wi i we znakami i oraz e. Kana dla morowego n znajduje się poza tabelą, gdyż została wprowadzona znacznie później niż ustalono ten porządek. Najwcześniejszy znany układ w stylu gojūon pojawia się w rękopisie datowanym na około 1004–1028 rok, a dziś system ten leży także u podstaw metod wprowadzania tekstu w telefonach komórkowych.
