NATO, czyli Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, jest międzyrządowym sojuszem wojskowym 32 państw członkowskich, z których trzydzieści leży w Europie, a dwa w Ameryce Północnej. Powołany po II wojnie światowej na mocy Traktatu Północnoatlantyckiego podpisanego w 1949 roku, funkcjonuje jako system bezpieczeństwa zbiorowego, w którym członkowie zobowiązują się wzajemnie do obrony przed atakiem z zewnątrz. Jego główne zobowiązanie, zawarte w artykule 5 traktatu, traktuje zbrojny atak na jednego członka jak atak na wszystkich. Sojusz od tego czasu rozrósł się i dostosował się do nowych wyzwań w dziedzinie bezpieczeństwa.
Geneza i zimna wojna
Korzenie NATO sięgają Karty Atlantyckiej z 1941 roku, zawartej między Stanami Zjednoczonymi a Wielką Brytanią, która określiła ramy powojennej współpracy. Kilka europejskich paktów obronnych, w tym traktat dunkierski i traktat brukselski, poprzedziło szerszy Traktat Północnoatlantycki. W czasie zimnej wojny głównym celem NATO było powstrzymywanie Związku Radzieckiego i jego sojuszników, którzy w 1955 roku utworzyli rywalizujący z nim Układ Warszawski, oraz przeciwdziałanie im. RFN przystąpiła do sojuszu w 1955 roku, a w 1961 roku napięcie osiągnęło szczyt wraz z budową muru berlińskiego. Francja wycofała się ze struktury wojskowej sojuszu w 1966 roku.
Rola po zimnej wojnie
Po rozpadzie Związku Radzieckiego w 1991 roku NATO zmieniło swoje priorytety i przeprowadziło swoją pierwszą interwencję wojskową w wojnie w Bośni. Później wzięło udział w wojnie w Kosowie, w wojnie w Afganistanie, która nastąpiła po atakach z 11 września, oraz w wojnie domowej w Libii. Od zakończenia zimnej wojny sojusz przyjął szesnastu nowych członków europejskich. Stosunki z Rosją stały się wrogie po aneksji Krymu w 2014 roku oraz inwazji na Ukrainę w 2022 roku, co doprowadziło także do przystąpienia do sojuszu Finlandii i Szwecji.