Wanda Rutkiewicz była polską alpinistką i inżynier elektrykiem, która jako pierwsza kobieta weszła na szczyt K2 oraz jako pierwsza Europejka zdobyła Mount Everest. Urodziła się na Litwie w polskiej rodzinie, wykształciła się jako inżynier elektryk, a do wspinaczki przywiodło ją przypadkowe spotkanie w Górach Sokolich. Dążyła do ambitnego celu, jakim było zdobycie wszystkich czternastu ośmiotysięczników, a zginęła podczas próby wejścia na Kangchendzongę w 1992 roku.
Młodość
Rutkiewicz urodziła się w Płungie na Litwie, w wykształconej polskiej rodzinie. Po II wojnie światowej jej rodzina przeniosła się do Polski i ostatecznie osiadła we Wrocławiu. Wyróżniała się w kilku dyscyplinach sportu, m.in. w lekkoatletyce i siatkówce, a jako kapitan uniwersyteckiej drużyny siatkarskiej doprowadziła ją do Letniej Uniwersjady w 1965 roku. Ukończyła Politechnikę Wrocławską jako inżynier elektryk, a jej zainteresowanie wspinaczką rozbudziło się po awarii motocykla, która zetknęła ją z doświadczonym taternikiem.
Osiągnięcia wspinaczkowe
Rutkiewicz później kierowała własnymi wyprawami, w tym kilkoma wyprawami wyłącznie kobiecymi, i zasłynęła z bezpośredniego stylu przywództwa. W 1978 roku stanęła na szczycie Mount Everestu, mimo cierpienia na anemię, a w 1986 roku jako pierwsza kobieta zdobyła K2, czyniąc to bez dodatkowego tlenu. Jej celem było zostać pierwszą kobietą, która zdobędzie wszystkie czternaście ośmiotysięczników, i przed śmiercią zdobyła ich kilka.
Śmierć i upamiętnienie
W 1992 roku, podczas próby wejścia na Kangchendzongę, Rutkiewicz została po raz ostatni widziana żywa przez innego wspinacza. Jej ciała nigdy nie odnaleziono, a nie wiadomo, czy dotarła na szczyt. W 2019 roku Google upamiętniło rocznicę jej wejścia na Everest specjalnym logo, a w 2022 roku Sejm RP ogłosił rok jej imieniem.