Samuel Ajayi Crowther był XIX-wiecznym jorubańskim lingwistą, misjonarzem i duchownym, który służył jako pierwszy afrykański biskup anglikański w Afryce Zachodniej. Po schwytaniu w dzieciństwie podczas wojen domowych w Jorubalandii i sprzedaży w niewolę, został wyzwolony przez brytyjską Royal Navy i osiedlony w Sierra Leone. Tam odebrał wykształcenie, które doprowadziło go do święceń oraz znaczących osiągnięć naukowych. Jest najbardziej znany ze swojej szeroko zakrojonej pracy lingwistycznej, obejmującej tłumaczenie Biblii oraz opracowanie gramatyk języków joruba i nupe.
Życie i posługa


Po wyzwoleniu Crowther przeniósł się do Sierra Leone, gdzie przyjął chrześcijaństwo i studiował różne języki. W 1841 roku powrócił do Afryki Zachodniej, aby dołączyć do ekspedycji nigeryjskiej. Później pomagał w zakładaniu misji w Abeokuta i w całym regionie Nigru. W 1864 roku został konsekrowany na biskupa przez arcybiskupa Canterbury, stając się pierwszym Afrykańczykiem piastującym ten urząd w Kościele anglikańskim.
Osiągnięcia lingwistyczne

Jako utalentowany uczony, Crowther poświęcił znaczną część swojego życia zachowaniu i kodyfikacji języków Afryki Zachodniej. Autorował gramatykę języka joruba oraz słownik zawierający lokalne przysłowia. Jego najważniejszym wkładem religijnym było przetłumaczenie Biblii na język joruba, a także anglikańskiej Księgi Wspólnej Modlitwy. Opracował również podręczniki lingwistyczne dla ludów Igbo i Nupe.
