Matcha to drobno zmielony proszek z zielonej herbaty, wytwarzany z liści uprawianych w zacienieniu. Zacienianie nadaje mu intensywnie zielony kolor i wyraziste aromat umami, a napar zwykle przygotowuje się, rozpuszczając proszek w gorącej wodzie. Jego rozwój odzwierciedla wymianę kulturową między Chinami a Japonią, a matcha odgrywa kluczową rolę w japońskiej ceremonii parzenia herbaty. Obecnie służy również do aromatyzowania i barwienia potraw oraz napojów.
Początki w Chinach i Japonii
Herbata w formie proszku pojawiła się w Chinach za czasów dynastii Tang, kiedy liście herbaty prażono, mielono i gotowano z innymi składnikami. W czasach dynastii Song powszechna stała się ubijana herbata w proszku, a mnisi buddyjscy szkoły zen przenieśli tę praktykę do Japonii, dokąd około 1191 roku sprowadził ją Eisai. Późniejsze japońskie innowacje doprowadziły do powstania formy znanej dziś jako matcha, mimo że w Chinach praktyka ta zanikała.
Zacienianie i nowoczesna produkcja
W okresie Muromachi japońscy rolnicy opracowali techniki zacieniania, aby uzyskiwać tencha, czyli liście, które mielono na matchę. Dzięki temu matcha zyskała jaskrawozielony kolor i bogaty smak umami. Choć tradycyjnie wytwarzano ją niemal wyłącznie w Japonii, dziś matchę produkuje się także w Chinach i Korei Południowej, przy czym chińska produkcja rozrosła się, by zaspokoić rosnący światowy popyt.
Zastosowania i definicja
Matcha jest kluczowym elementem chanoyu, czyli ceremonii parzenia herbaty, medytacyjnej praktyki opartej na przygotowaniu i podaniu napoju. Używa się jej także do aromatyzowania potraw, takich jak mochi, makaron soba, lody i wyroby cukiernicze. Ścisłe normy definiują prawdziwą matchę jako mielone, zacieniane, parzone na parze i rozwijane liście drobnolistnej odmiany Camellia sinensis, podczas gdy tańsze proszki bywają sprzedawane pod tą samą nazwą.