factograf
PL
Zaloguj się

królowa Egiptu Ptolemeuszów w latach 51–30 p.n.e.

Kleopatra

  • 1 min czytania
  • W 157 językach
  • 37 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Kleopatra

Kleopatra VII była królową Egiptu Ptolemeuszów w latach 51–30 p.n.e. i ostatnim faktycznie panującym faraonem epoki hellenistycznej. Jako potomkini Ptolemeusza I Sotera, macedońskiego greckiego wodza i towarzysza Aleksandra Wielkiego, urodziła się w Aleksandrii, a jej językiem ojczystym był grecki koine. W przeciwieństwie do swoich poprzedników nauczyła się języka egipskiego. Po jej śmierci Egipt stał się prowincją Cesarstwa Rzymskiego, co oznaczało koniec epoki hellenistycznej.

Dojście do władzy i rywalizacja

Podpis Kleopatry w czerni i bieli
Podpis Kleopatry w czerni i bieli
Popiersie Kleopatry VII z Via Appia między Ariccią a Genzano, ok. 40–30 p.n.e.
Popiersie Kleopatry VII z Via Appia między Ariccią a Genzano, ok. 40–30 p.n.e.
Hellenistyczny portret Ptolemeusza XII Auletesa, ojca Kleopatry, w Luwrze w Paryżu
Hellenistyczny portret Ptolemeusza XII Auletesa, ojca Kleopatry, w Luwrze w Paryżu
Prawdopodobnie pośmiertny malowany portret Kleopatry z rudymi włosami, królewskim diademem i szpilkami zdobionymi perłami, z rzymskiego Herkulanum, I wiek n.e.
Prawdopodobnie pośmiertny malowany portret Kleopatry z rudymi włosami, królewskim diademem i szpilkami zdobionymi perłami, z rzymskiego Herkulanum, I wiek n.e.
Kleopatra jako Izyda, Luwr E27113
Kleopatra jako Izyda, Luwr E27113
Wapienna stela arcykapłana Ptaha z kartuszami Kleopatry i Cezariona, okres ptolemejski, Petrie Museum w Londynie
Wapienna stela arcykapłana Ptaha z kartuszami Kleopatry i Cezariona, okres ptolemejski, Petrie Museum w Londynie
Rzymski portret Pompejusza z czasów Augusta, kopia oryginału z lat 70–60 p.n.e., w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Wenecji
Rzymski portret Pompejusza z czasów Augusta, kopia oryginału z lat 70–60 p.n.e., w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Wenecji
Kleopatra i Cezar (1866), obraz Jeana-Léona Gérôme’a
Kleopatra i Cezar (1866), obraz Jeana-Léona Gérôme’a
Portret z Tuskulum, współczesna rzymska rzeźba Juliusza Cezara w Muzeum Archeologicznym w Turynie
Portret z Tuskulum, współczesna rzymska rzeźba Juliusza Cezara w Muzeum Archeologicznym w Turynie
Egipski portret królowej ptolemejskiej, być może Kleopatry, ok. 51–30 p.n.e., Brooklyn Museum
Egipski portret królowej ptolemejskiej, być może Kleopatry, ok. 51–30 p.n.e., Brooklyn Museum
Brama Kleopatry w Tarsos (obecnie Tars, Mersin, Turcja), gdzie spotkała się z Markiem Antoniuszem w 41 p.n.e.
Brama Kleopatry w Tarsos (obecnie Tars, Mersin, Turcja), gdzie spotkała się z Markiem Antoniuszem w 41 p.n.e.
Denar przedstawiający Marka Antoniusza, wybity przez Marka Barbatiusa
Denar przedstawiający Marka Antoniusza, wybity przez Marka Barbatiusa
12 obrazów

Kleopatra rozpoczęła panowanie wspólnie ze swoim bratem Ptolemeuszem XIII, jednak spór między nimi doprowadził do wojny domowej. Do Aleksandrii przybył Juliusz Cezar, rzymski dyktator, po tym jak zginął tam Pompejusz. Cezar poparł wspólne rządy Kleopatry i jej młodszego brata, a jego związek z Kleopatrą przyniósł syna, Cezariona. Później udała się do Rzymu jako królowa-klientka i zatrzymała się w willi Cezara. Po zamordowaniu Cezara mianowała Cezariona współwładcą.

Sojusz z Antoniuszem

Moneta hemiobol Kleopatry wybita w latach 32/31 p.n.e., przedstawiająca ją w królewskim diademie
Moneta hemiobol Kleopatry wybita w latach 32/31 p.n.e., przedstawiająca ją w królewskim diademie
Tetradrachma Kleopatry VII, mennica w Syrii
Tetradrachma Kleopatry VII, mennica w Syrii
Tetradrachma Kleopatry VII, mennica w Aszkelonie
Tetradrachma Kleopatry VII, mennica w Aszkelonie
Rzymskie malowidło z domu Giuseppe II w Pompejach, wczesny I wiek n.e., prawdopodobnie przedstawiające Kleopatrę zażywającą truciznę, z synem Cezarionem stojącym za nią
Rzymskie malowidło z domu Giuseppe II w Pompejach, wczesny I wiek n.e., prawdopodobnie przedstawiające Kleopatrę zażywającą truciznę, z synem Cezarionem stojącym za nią
Śmierć Kleopatry (1658), obraz Guida Cagnacciego
Śmierć Kleopatry (1658), obraz Guida Cagnacciego
Śmierć Kleopatry (1796–1797), obraz Jean-Baptiste’a Regnaulta
Śmierć Kleopatry (1796–1797), obraz Jean-Baptiste’a Regnaulta
Kleopatra na monecie 40-drachmowej wybitej w Aleksandrii, 51–30 p.n.e., z napisem „Królowa Kleopatra” i orłem na piorunie
Kleopatra na monecie 40-drachmowej wybitej w Aleksandrii, 51–30 p.n.e., z napisem „Królowa Kleopatra” i orłem na piorunie
Popiersie Kleopatry Selene II, Cherchell, Algieria
Popiersie Kleopatry Selene II, Cherchell, Algieria
Alegoria rzymskiej prowincji Afryka, Grand Palais w Paryżu, 2014
Alegoria rzymskiej prowincji Afryka, Grand Palais w Paryżu, 2014
Kleopatra testująca trucizny na skazanych więźniach (1887), obraz Alexandre’a Cabanela
Kleopatra testująca trucizny na skazanych więźniach (1887), obraz Alexandre’a Cabanela
Przebudowana marmurowa rzymska statua Kleopatry z diademem i fryzurą melon, odnaleziona przy Via Cassia w pobliżu Rzymu, obecnie w Museo Pio-Clementino
Przebudowana marmurowa rzymska statua Kleopatry z diademem i fryzurą melon, odnaleziona przy Via Cassia w pobliżu Rzymu, obecnie w Museo Pio-Clementino
Kleopatra VII, portret opisany cyrylicą (Клеопатра VII)
Kleopatra VII, portret opisany cyrylicą (Клеопатра VII)
12 obrazów

Podczas wojen domowych, które nastąpiły po śmierci Cezara, Kleopatra sprzymierzyła się z Markiem Antoniuszem, jednym z członków drugiego triumwiratu. Ich związek doczekał się trojga dzieci, a Antoniusz polegał na jej finansowaniu i pomocy wojskowej podczas kampanii na wschodzie. Rywal, Oktawian, przedstawiał ich sojusz jako zdradę i wypowiedział jej wojnę. Po klęsce floty Antoniusza i Kleopatry w bitwie pod Akcjum w 31 p.n.e. Oktawian najechał Egipt, a Antoniusz popełnił samobójstwo. Według przekazów Kleopatra również odebrała sobie życie, najprawdopodobniej przez zatrucie, aby nie zostać ukazana podczas rzymskiego triumfu.

Dziedzictwo

Portret Kleopatry VII, Altes Museum w Berlinie
Portret Kleopatry VII, Altes Museum w Berlinie
Popiersie Kleopatry VII, Altes Museum w Berlinie, 2017
Popiersie Kleopatry VII, Altes Museum w Berlinie, 2017
Wenus i Amor z domu Marka Fabiusza Rufusa w Pompejach, prawdopodobnie przedstawiające Kleopatrę VII, widok 2
Wenus i Amor z domu Marka Fabiusza Rufusa w Pompejach, prawdopodobnie przedstawiające Kleopatrę VII, widok 2
Wenus i Amor z domu Marka Fabiusza Rufusa w Pompejach, prawdopodobnie przedstawiające Kleopatrę VII, widok 5
Wenus i Amor z domu Marka Fabiusza Rufusa w Pompejach, prawdopodobnie przedstawiające Kleopatrę VII, widok 5
Stalorycina Kleopatry VII na podstawie malowidła encaustycznego odnalezionego w Willi Hadriana w 1818
Stalorycina Kleopatry VII na podstawie malowidła encaustycznego odnalezionego w Willi Hadriana w 1818
Egipt ptolemejski, Ptolemeusz V, oktodrachma z Aleksandrii, 204–203 p.n.e.
Egipt ptolemejski, Ptolemeusz V, oktodrachma z Aleksandrii, 204–203 p.n.e.
Freska przedstawiająca kobietę w profilu, być może Kleopatrę VII, z domu Sadu w Pompejach
Freska przedstawiająca kobietę w profilu, być może Kleopatrę VII, z domu Sadu w Pompejach
Freska przedstawiająca kobietę w profilu, być może popiersie Kleopatry VII, z domu Sadu w Pompejach
Freska przedstawiająca kobietę w profilu, być może popiersie Kleopatry VII, z domu Sadu w Pompejach
Możliwe przedstawienie Marka Antoniusza na wazie portlandzkiej, zwabionego przez Kleopatrę, podczas gdy nad nimi leci Eros
Możliwe przedstawienie Marka Antoniusza na wazie portlandzkiej, zwabionego przez Kleopatrę, podczas gdy nad nimi leci Eros
Rzeźbiony relief Kleopatry i jej syna Cezariona w świątyni w Dendera w Egipcie, I wiek p.n.e.
Rzeźbiony relief Kleopatry i jej syna Cezariona w świątyni w Dendera w Egipcie, I wiek p.n.e.
Popiersie Kleopatry w Royal Ontario Museum, przycięte
Popiersie Kleopatry w Royal Ontario Museum, przycięte
Posąg królowej ptolemejskiej, być może Kleopatry VII, Metropolitan Museum of Art
Posąg królowej ptolemejskiej, być może Kleopatry VII, Metropolitan Museum of Art
12 obrazów

Rzymscy historycy i poeci zazwyczaj przedstawiali Kleopatrę krytycznie, a ten pogląd ukształtował późniejszą literaturę średniowieczną i renesansową. Pojawia się na starożytnych monetach, popiersiach i obrazach, a w późniejszych epokach stała się tematem wielu dzieł, w tym oper, sztuk teatralnych i obrazów. Od epoki wiktoriańskiej jest wybitną postacią egiptomanii i kultury popularnej, pojawiając się w filmach i reklamach.

W 157 językach

PolskiČeštinaDeutschEnglishEspañolFrançaisItaliano日本語PortuguêsРусскийУкраїнська中文AbkhazianAfrikaansShqipአማርኛAngikaAragoneseالعربيةEgyptian ArabicAsturianuAwadhiAzbAzərbaycanBalinesebat-smgБашҡортBikolБеларускаяБългарскиBhojpuriবাংলাBrezhonegBosanskiCatalàCdoCebuanoکوردیی ناوەندیCorsicanЧӑваш чӗлхиCymraegDanskZazaCentral DusunΕλληνικάEsperantoEestiEuskaraExtremaduranفارسیfiu-vroSuomiFøroysktNorthern FrisianFurlanFryskGan ChineseGaeilgeGàidhligGalegoकोंकणीHausaעבריתहिन्दीHrvatskiHaitian CreoleMagyarՀայերենHywInterlinguaBahasa IndonesiaInterlingueIdoÍslenskaJamaican Creole EnglishJawaKara-KalpakTaqbaylitქართულიKbpTyapҚазақшаKanuriಕನ್ನಡ한국어کٲشُرKurdî (kurmancî)KernewekКыргызчаLadinoLatinLingua Franca NovaLigureLimburgishLietuviųLatviešuMaduresemap-bmsMalagasyMinangkabauМакедонскиമലയാളംМонголमराठीMelayuMaltiMirandeseမြန်မာNeapolitanNeddersass’sch (Nedderlannen)Neddersass’schनेपालीNewariNederlandsNorsk nynorskNorskOccitanPampangaPapiamentoਪੰਜਾਬੀWestern PanjabiPplپښتوRunasimiRomânăसंस्कृत भाषाSicilianuScotsسنڌيⵜⴰⵛⵍⵃⵉⵜSrpski (latinica)සිංහලSkrSlovenčinaSlovenščinaShqipСрпскиSaterland FrisianBasa SundaSvenskaKiswahiliதமிழ்TuluతెలుగుТоҷикӣไทยFilipinoTürkçeТатарاردوO‘zbekTiếng ViệtWarayWu ChineseMingrelianÈdè Yorùbázh-yue

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy