Jan Egzarcha był wybitnym uczonym, tłumaczem i pisarzem działającym w Pierwszym Imperium Bułgarskim pod koniec IX i na początku X wieku. Tworząc w Szkole Literackiej w Presław za panowania Borysa I i Symeona I, był kluczową postacią średniowiecznej bułgarskiej literatury. Jego bogata twórczość literacka, łącząca oryginalne kompozycje z tłumaczeniami tekstów bizantyjskich, świadczy o głębokim opanowaniu języka greckiego. Choć jego dokładne szczegóły biograficzne pozostają niepewne, jest zapamiętany jako znaczący intelektualista swojej epoki.
Twórczość literacka
Jego najwcześniejszym i najważniejszym osiągnięciem jest Szestodiew (Hexameron) – zbiór zawierający oryginalne pisma oraz tłumaczenia autorów bizantyjskich, takich jak Bazyli Wielki. Dzieło to dostarcza rzadkich wglądów historycznych w strukturę społeczną i dwór królewski Imperium Bułgarskiego za panowania Symeona I. Ponadto, około roku 895, przetłumaczył pisma teologiczne Jana Damasceńskiego, w szczególności O chrześcijaństwie prawosławnym.
Kult
Uznawany za świętego, jest czczony w tradycji prawosławnej. Kościół Prawosławny w Rosji obchodzi jego święto 13 sierpnia, choć niektóre historyczne manuskrypty sugerują alternatywną datę 13 lutego. Niektórzy uczeni spierają się, czy jego tytuł, Egzarcha, oznaczał, że piastował urząd arcybiskupa, czy odnosił się do innej funkcji.