Ilse Koch (ur. jako Margarete Ilse Köhler, 1906–1967) była niemiecką zbrodniarką wojenną, która dopuszczała się okrucieństw, gdy jej mąż, Karl-Otto Koch, był komendantem obozu koncentracyjnego Buchenwald. Choć nie piastowała żadnego oficjalnego stanowiska w nazistowskich Niemczech, pod koniec wojny stała się jedną z najbardziej osławionych postaci nazistowskich, powszechnie znaną jako „Kommandeuse z Buchenwaldu”. Jej sprawa ukształtowała trwały publiczny wizerunek tej kobiety, choć niektóre z najbardziej sensacyjnych zarzutów pod jej adresem nie zostały później potwierdzone dowodami w postępowaniach sądowych.
Młodość i małżeństwo
Urodzona w Dreźnie Koch wychowywała się w protestanckiej rodzinie z niższej klasy średniej i kształciła się na sekretarkę. W 1932 roku wstąpiła do NSDAP, a Karla-Otto Kocha poznała dzięki swojemu zaangażowaniu w lokalnym oddziale SS. W 1936 roku podążyła za nim do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen, gdzie był komendantem, a rok później para wzięła ślub, po tym jak SS zbadało ich zdolność do małżeństwa z przyczyn rasowych. W 1937 roku Karl objął dowództwo nad Buchenwaldem, gdzie rodzina zamieszkała w willi komendanta.
Zarzuty i śledztwa
Po wojnie Koch oskarżono o nakazywanie zabijania więźniów w celu wykonywania z ich skóry m.in. abażurów. Zeznania w tej kwestii były kwestionowane, a najpoważniejszy zarzut nie został udowodniony w dwóch postępowaniach sądowych: w 1947 roku przed amerykańskim trybunałem wojskowym oraz w latach 1950–1951 przed zachodnioniemieckim sądem. Świadkowie opisywali jednak jej wykorzystywanie pracy przymusowej, napaści na więźniów oraz doniesienia, które prowadziły do śmierci. Jej mąż został aresztowany przez SS w 1943 roku pod zarzutami defraudacji i morderstwa, a stracono go w Buchenwaldzie tuż przed jego wyzwoleniem.