Abhazsky jezyk (abh.: аԥсуа бызшәа) jest sěverozapadnokavkazsky jezyk, ktory imaje okolo 190 tys. govoriteljev. Zajedno s russkym abhazsky jest jedin iz služebnyh jezykov nepriznanoj republiky Abhazije, ktora formalno jest čest Gruzije ale nahodi se pod okupacijeju Rosije. Vslěd političnoj situacije tutoj jezyk dnešnjego dnja naleži k lěpje razvityh «malyh» jezykov Kavkaza, imaje odnositeljno vysoky prestiž i jest upotrěbjeny v presě, radiju, televiziji, literaturě i naučnyh dělah. Kromě Abhazije, sut takože govoritelji abhazskogo Rosiji (Karačajevo-Čerkesija, Stavropolsky kraj), v Gruziji (Adžarija), Turciji, Siriji, Jordaniji i Iraku. Iz pričin historije jezyka i regiona abhazsky sodrživaje mnogo elementov pozajetyh od turečskogo, gruzinskogo i russkogo jezykov.
Abhazsky jezyk imaje tri glavne dialekty: abžujsky (na ktorym jest osnovany literaturny jezyk), bzybsky i sadzsky (v Turciji). Najbliže srodnym jezykom jest abazinsky jezyk.
Harakteristika
Abhazsky jezyk harakterizuje se nadobyčajno vysokoju kolikostju suglasok (58, v bzybskom dialektu daže 67) i nadobyčajno nizkoju kolikostju samoglasok. Sut samo dvě fonologično samobytne suglasky: otvorjena samoglaska /a/ i zakryta samoglaska /ǝ/. Obě mogut byti izgovorjene kako /e/, /i/, /o/ ili /u/, zavisno od leksikalnoj obsrědiny, ale razlika medžu tymi zvukami ne jest relevantna i ne igraje značnu rolju za razuměnje slov.
Tipologično abhazsky jezyk jest polisintetičny i aglutinacijny. Gramatika harakterizuje se ergativnostju: zaměsto nominativa i akuzativa abhazsky imaje sistemu s nergativom i absolutivom, v ktoroj ergativ označaje podmet prěhodnogo glagola, a absolutiv označaje prědmet prěhodnogo glagola i podmet neprěhodnogo glagola. Dodatočno sut dva padeže: tvoriteljnik (instrumental) i adverbial. Časovanje glagolov jest neobyčno složeno.
Alfabet
V 1862 g. kavkazolog Pjotr Uslar stvoril prvu kiriličnu azbuku za abhazsky jezyk. Versije tutoj azbuky, izměnjene medžu drugymi Myhajlom Zavadskym v 1887 g., Dmitrijem Gulia i Konstantinom Mačavariani v 1892 g. i Aleksejem Čočua v 1909 g., byli v upotrěbě do 1926 g., kogda v ramkah latinizacije Sovětskogo sojuza byla vvedena versija latinskogo alfabeta, tako nazyvajema «Analitična ortografija» stvorjena Nikolajem Marrom. Zaměsto njej prostějši latinsky alfabet Nikolaja Jakovleva byla vvedena v 1928 g.
V lětah 1938–1954 byl upotrěbjeny gruzinsky alfabet, a v 1954 g. ponovno byla vvedena kiriličny alfabet, ktory od togo časa ješče několiko razov byl izměnjeny. Sučasny alfabet izgledaje tako:
| A а |
Б б |
В в |
Г г |
Гь гь |
Гә гә |
Ӷ ӷ |
Ӷь ӷь |
| Ӷә ӷә |
Д д |
Дә дә |
Е е |
Ж ж |
Жь жь |
Жә жә |
З з |
| Ӡ ӡ |
Ӡә ӡә |
И и |
К к |
Кь кь |
Кә кә |
Қ қ |
Қь қь |
| Қә қә |
Ҟ ҟ |
Ҟь ҟь |
Ҟә ҟә |
Л л |
М м |
Н н |
О о |
| П п |
Ԥ ԥ |
Р р |
С с |
Т т |
Тә тә |
Ҭ ҭ |
Ҭә ҭә |
| У у |
Ф ф |
Х х |
Хь хь |
Хә хә |
Ҳ ҳ |
Ҳә ҳә |
Ц ц |
| Цә цә |
Ҵ ҵ |
Ҵә ҵә |
Ч ч |
Ҷ ҷ |
Ҽ ҽ |
Ҿ ҿ |
Ш ш |
| Шь шь |
Шә шә |
Ы ы |
Ҩ ҩ |
Џ џ |
Џь џь |
Ь ь |
Ә ә |
