Ҿ

Ҿ, ҿ (abhazsko če s nižnjeju črtkoju) jest kirilična bukva, osnovana na bukvě ҽ i upotrěbjena v abhazskom jezyku. Ona označaje ejektivnu retrofleksnu afrikatu. Andrej Čočua opisyvaje izgovor bukv ҽ i ҿ tako: «Pri izgovarjanju tyh zvukov končik jezyka zagybaje se k glubině neba i tudy směrjaje se dyh. Tute suglasky sut afrikaty, prědnjejezyčne (alveolarne) i tvrde. Ҽ izgovarjaje se s pridyhanjem, a ҿ jest momentalna (oklusivno-glotalna) suglaska.»

Ona byla vvedena kavkazovědom Pjotrom Uslarom v 1862 g. v formě ҽ̆ (s brevisom). V 1887 g. ukrajinsky pedagog Myhajlo Zavadskyj v svojem izdanju Uslarovoj gramatiky abhazskogo jezyka zaměnil rukopisnu bukvu Uslara pečatnoju bukvoju ꚇ̆, ale pozdnějši avtori – Dmitrij Gulia i Konstantin Mačavariani (1892), Andrej Čočua (1909), Prěvodničsky komitet (početok 20. stolětja) – zadržali prvopočetnu versiju Uslara. V 1926 g., kogda abhazka kirilična azbuka byla zaměnjena latinskym alfabetom, rolju bukvy ҿ prějela bukva ṯ̣ v tako nazyvajemoj analitičnoj latinskoj ortografiji Nikolaja Marra, a od 1928 g. bukva . V lětah 1938–1954 abhazsky byl pisany gruzinskym alfabetom, a s ponovnym ustanovjenjem kiriličnogo alfabeta za abhazsky jezyk v 1954 g. bukva ҿ zajela město davnějšego ҽ̆. Na početku ona iměla formu s ogonkom, ktory pozdněje byl zaměnjeny prostoju nižnjeju črtkoju.

V sistemě ISO 9 za transliteraciju na latinicu ona zaměnjaje se na c̦̆, v drugyh sistemah na ç̌, ćh́ ili č̣.