Ҵ

Za označenje zvuka Pjotr Uslar v prvom kiriličnom alfabetu za abhazsky jezyk koristal bukvu , pozajetu iz gruzinskogo alfabeta. V 1887 g. Myhajlo Zavadsky v tipografičnom izdanju Uslarovoj gramatiky zaměnil ju na ц̓. Bukva ҵ za označenje tojže samoj suglasky pojavila se prvy raz v bukvaru Dmitrija Gulia i Konstantina Mačavariani iz 1892 g. a takože byla koristana v azbukah Andreja Čočua i Prěvodničskogo komiteta (početok 20. stolětja).

V periodu latinizacije tuta bukva byla najprvo zaměnjena na latinsku bukvu ṫ (1926–1928), a potom na bukvu (1928–1938). Bukva ҵ vrnula se s ponovnym ustanovjenjem kirilice za abhazsky jezyk v 1954 g.

Bukva ҵ dnes upotrěbjaje se v neoficialnoj kiriličnoj ortografiji, poněkogda koristajemoj do zapisan‌ja hemšenskogo dialekta arměnskogo jezyka, medžu drugymi v publikacijah Jehovovyh svědkov. Ona označaje suglasku i v arměnskom alfabetu imaje ekvivalent Ծ/ծ, na priklad v slovu ҵун/ծուն «sněg».

V osetinsky jezyk ona byla vvedena v 1844 g. rosijskym akademikom finskogo proizhodženja Andersom Sjögrenom. Ona takože nahodila se v alfabetah Iosifa Čepigovskogo (1862) i učiteljskogo sjezda (1917), osnovanyh ha Sjögrenovoj azbukě. S prěhodom na latinsky alfabet v 1923 g. ona byla zaměnjena na dvuznak ch, a v 1938 g. (v Sěvernoj Osetiji) i v 1954 g. (v Južnoj Osetiji) na kiriličny dvuznak цъ.

Bukva ҵ takože byla koristana v bukvaru megrelskogo jezyka iz 1899 g.:

Nakonec, na vebsajtu omniglot.com nahodi se prědloženje kiriličnoj azbuky za izumrly ubyhsky jezyk od amerikanca, Adama Dina, v ktoroj ҵ označaje zvučnu alveolopalatalnu afrikatu.