factograf
BAR
Sign in

a Priesta, Augustinamench und Theologieprofessor, wo de protestantische Reformation begrindd hod

Martin Luther

Martin Luther
Universitet Wittenberg
Universitet Wittenberg

Da Martin Luther (* 10. Novemba 1483 z Eisleben, Grafschoft Mansfeld; † 18. Feba 1546 emdo) wor a Priesta, Augustinamench und Theologieprofessor, wo de protestantische Reformation begrindd hod.

Wiakn

Da Luther hod im Laff vo da Zeit sein Glaam imma steaka an an Jesus Kristus, am "fleischwordanan Woat vom God" orientiad. Danoch woit a de Fejentwicklunga im Kristndum, de wo s aus seina Sicht gebm hod, iwawindn.

S Wiakn vom Luther hod grosse Auswiakunga af de Kiachn und af de Gsejschoft, wo bis heit nochwiakn. De Dominanz vo da remisch-katholischn Kiach is aa in politischa Hisicht zruckdrengt worn. Da Pobst und da Kaisa hom a Mocht eibiasst. Und es is, gengan Wuin vom Luther, za weidan Kiachnspoitunga und weidan Konfessiona vom Protestantismus kema.

Wichtige Fordarunga vom Luther:

  • Simoni: Dees is dees, wonn si ana mid vui Gejd a geistlichs Amt dakafft.
  • Oblosshandl: Dees is, wo ma si vo seine Sindn freikafft.
  • Dees wiatschoftliche Interess vo da Kiachn.
  • De Vawejlichung vo dada Kiachn.

Da Luther hod seine 95 Thesn ogschlogn. Dees hod de Grundlog vo da Reformation buidd und do draus is nacha de [evangelische Kiachn entstandn. Ea hod a de Bibel vo Latein ins Deitsche iwasetzt, owa so wia's de Menschn gredt hom, wei a einheitliche Sproch hot's domois nu ned gem. Ma sogt a oft, da Luther hod am Voik aufs Mai gschaut. Wei ea gmant hod, das jeda Mensch frei is, hom de Bauan des missvastandn. Se hom gmant, se warn vo da Leibeignschoft befreit. Da Luther hod owa gmant, dass ma frei im Glaam is. Daraus san a de Bauanafstend enstandn.

In seine letztn Joar is da Luther zuanehmend antisemitisch worn und sogoa valangt, dass jidische Haisln und Synagogn zasteat wean und s Gejd vo de Judn konfisziat wead. Dees hod za oana kontrovers Sichtweisn vom Luther gfiat.

Weak

Tomus secundus omnium operum, 1562
Tomus secundus omnium operum, 1562

Vom Luther san an Haffa Schriftn, Predigtn, Briaf und Tischredn iwaliefat.

  • D. Martin Luthers Werke, Kritische Gesamtausgabe (Weimarer Lutherausgob, okiazt WA), 120 Biacha, 1883–2009 (Sondaedition 2000–2007), ISBN 3-7400-0945-4

Biacha

  • Hans-Martin Barth: Die Theologie Martin Luthers. Eine kritische Würdigung. Gütersloher Verlagshaus, Gütersloh 2009, ISBN 978-3-579-08045-1.
  • Christian Feldmann: Martin Luther. Rowohlt Verlag, Reinbek 2009, ISBN 978-3-499-50706-9.
  • Karen Michels: Martin Luther - Die Lektionen der Straße. Wie die Welt das Denken des Reformators veränderte. CORSO, Hamburg 2010, ISBN 978-3-86260-004-5.

Im Netz

 Commons: Martin Luther – Sammlung vo Buidl, Videos und Audiodateien
  • Gerhard Müller: Luther, Martin. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 15. Duncker & Humblot, Berlin 1987, S. 549–561.
  • Manfred Schulze: Luther, Martin. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 5, Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3, Sp. 447–482.
  •  (Seite nicht mehr abrufbar; Suche in Webarchiven) Audioporträt über Martin Luther auf Bayern2Radio – radioWissen] (Seite nicht mehr abrufbar; Suche in Webarchiven)
  • Martin Luther – Allein aus Glaube Video in 4 Teilen
  • Martin Luthers Antijudaismus, seine Wirkung und Aufarbeitung im Protestantismus

Read next

In 200 languages

barAfrikaansAlemannischአማርኛaragonésÆngliscअंगिकाالعربيةالدارجةمصرىঅসমীয়াasturianuаварअवधीazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаžemaitėškaBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)беларускаяBetawiбългарскиभोजपुरीBislamaবাংলাbrezhonegbosanskiBatak Mandailingбуряадcatalàнохчийнکوردیqırımtatarcačeštinakaszëbscziсловѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟCymraegdanskDeutschZazakiडोटेलीΕλληνικάemiliàn e rumagnòlEnglishEsperantoespañoleestieuskaraestremeñuفارسیsuomivõroNa Vosa VakavitiføroysktfrançaisarpetanNordfriiskfurlanFryskGaeilge贛語kriyòl gwiyannenGàidhliggalegoAvañe'ẽगोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺Gaelg客家語 / Hak-kâ-ngîעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskihornjoserbsceKreyòl ayisyenmagyarհայերենԱրեւմտահայերէնinterlinguaJaku IbanBahasa IndonesiaInterlingueIlokanoIdoíslenskamedžuslovjanskyitaliano日本語JawaქართულიJjuKabɩyɛқазақшаಕನ್ನಡYerwa Kanuri한국어kurdîkernowekкыргызчаLatinaLadinoLëtzebuergeschлезгиLingua Franca NovaLimburgsLigureLadinlombardlingálalietuviųlatviešuMadhurâमैथिलीMalagasyMinangkabauмакедонскиമലയാളംмонголमराठीкырык марыBahasa MelayuMaltiမြန်မာဘာသာэрзяньمازِرونیNapulitanoNedersaksiesPlattdüütschनेपालीनेपाल भाषाLi NihaNederlandsnorsk nynorsknorskNouormandoccitanਪੰਜਾਬੀPicardpolskiPiemontèisپنجابیپښتوportuguêsRuna Simiရခိုင်rumantschromânăarmãneashtiрусскийрусиньскыйसंस्कृतम्саха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤsardusicilianuScotsسنڌيsrpskohrvatski / српскохрватскиSimple EnglishslovenčinaslovenščinaGagana Samoashqipсрпски / srpskiSeeltersksvenskaKiswahiliślůnskiSakizayaதமிழ்తెలుగుไทยTürkmençeTagaloglea faka-Tongatoki ponaTok PisinTürkçeтатарча / tatarçareo tahitiукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvènetovepsän kel’Tiếng ViệtVolapükwalonWinaray吴语მარგალურიייִדישYorùbáZeêuws文言閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文isiZulu

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article