Volgograd (Rusça: Волгогра́д), eski isimleriyle Çariçin veya Zarizyn (Цари́цын / Tsaritsyn, Tsaritsin: Tatarca "Sarı Su" ile olan ses benzerliğinden dolayı kentin ortasından geçerek İdil Nehrine akan çaya verilen ad Tsaritsa'dan gelmektedir) ve Stalingrad (Сталингра́д), Rusya'nın Volgograd Oblastı'nın en büyük şehri ve idari merkezidir. Şehir, Volga'nın batı kıyısında yer almakta olup 859,4 kilometrekarelik (331,8 mil kare) bir alanı kaplamakta ve bir milyondan biraz fazla nüfusa sahiptir. Volgograd, Rusya'da nüfus büyüklüğü bakımından 16. büyük şehir, Güney Federal Bölgesi'nin üçüncü büyük şehri ve Volga üzerindeki dördüncü büyük şehirdir.
Şehir, 1589 yılında Tsaritsyn kalesi olarak kurulmuştur. 19. yüzyıla gelindiğinde, Tsaritsyn önemli bir nehir limanı ve ticaret merkezi haline gelmiş ve bu da hızlı nüfus artışına yol açmıştır. Kasım 1917'de, Rus İç Savaşı'nın başlangıcında, Tsaritsyn Bolşevik kontrolüne geçmiştir. 1919 yılının ortalarında kısa bir süreliğine Beyaz Ordu'nun eline geçti, ancak Ocak 1920'de Bolşeviklerin kontrolüne geri döndü. 1925'te, o zamanlar ülkeyi yöneten Beyaz Ordu'ya karşı şehri savunmada yer alan Josef Stalin'in onuruna şehre Stalingrad adı verildi. II. Dünya Savaşı sırasında Mihver kuvvetleri şehre saldırdı ve II. Dünya Savaşı'nın en büyük ve en kanlı savaşı olan Stalingrad Muharebesi'ne yol açtı ve bu savaştan sonra "Kahraman Şehir" unvanını aldı. Stalingrad'daki Sovyet zaferi, II. Dünya Savaşı'nın dönüm noktası olarak kabul edilir. 1961'de Nikita Kruşçev yönetimi, Stalin'den arındırma sürecinin bir parçası olarak şehre Volgograd adını verdi.
Bugün Volgograd, Stalingrad Muharebesi kahramanlarına adanmış 85 metre (279 ft) yüksekliğindeki "Anavatan Çağırıyor" heykelinin bulunduğu yerdir; bu heykel Avrupa'nın en yüksek heykeli ve aynı zamanda dünyanın en yüksek ikinci kadın heykeli olma özelliğini taşımaktadır. Şehirde müzeler, kumlu plajlar ve kendi kendine hareket eden yüzen bir kilise gibi birçok turistik yer bulunmaktadır. Volgograd, 2018 FIFA Dünya Kupası'na ev sahipliği yapan şehirlerden biriydi.
Tarih
Rusya İmparatorluğu
Volgograd 1589 yılında kale olarak kurulmuştur. 1670'te Kazak atamanı Stepan Razin (Степа́н Тимофе́евич Ра́зин ya da Stenka Razin / Сте́нька Разин) Çariçin'i işgal etmiştir. Pugaçev İsyanı denilen ayaklanmayı başlatan Don Kazaklarından Yemelyan Pugaçev (Емелья́н Ива́нович Пугачёв)'in ordusu 1774'te Çariçin yakınlarında meydana gelen muharebede Rusya İmparatorluğu tarafından yenilmiştir.
1875'te bir Fransız demir fabrikası kurulduktan sonra kentin sanayileşmesi başladı ve Güney Rusya'nın sanayi merkezi haline gelmiştir.
Rusya İç Savaşı
Rusya İç Savaşı sırasında Ağustos 1918'de Pyotr Krasnov (Пётр Никола́евич Красно́в) komutasındaki Beyaz Ordu'nun saldırısına uğradığında Bolşevik'in Güney Rusya'nın gıda tedarik sorumlusu Josef Stalin liderliğindeki Kızıl Ordu kenti savunmaya başarmıştır. Fakat 30 Haziran 1919'da Anton Denikin (Анто́н Ива́нович Дени́кин) komutasındaki Beyaz Ordu kenti işgal etmiştir. Daha sonra Denikin Ordusunun çekilmesiyle 3 Ocak 1920'da Kızıl Ordu kente girmiştir. 10 Nisan 1925'te kentin adı Stalingrad olarak değiştirilmiştir.
SSCB
1928'den başlatılan Beş Yıllık Plan ile kentin ağır sanayii gelişti. 17 Temmuz 1930'da "Dzerjinski Traktör Fabrikası" açılmış ve ardından Kızıl Ekim Metal Fabrikası, Kızıl Barikat Makina Fabrikası ve Lazur Kimya Fabrikası başta olmak üzere çok sayıda fabrika kurulmuşlardır.
Nazi Almanyası ordusu Wehrmacht tarafından 152 gün kuşatılan Stalingrad'da, II. Dünya Savaşı'nın dönüm noktalarından birini teşkil eden Stalingrad Muharebesi yaşanmıştır. Friedrich Paulus komutasındaki Almanya'nın 6. Ordu'su burada çevrelenmiş ve büyük çoğunluğu yok edilmiştir. Savaşta iki taraf da ağır kayıplar vermişlerdir.
Stalin'in ölümünden üç yıl sonra Şubat 1956'da düzenlenen Sovyetler Birliği Komünist Partisi 20. Kongresinde Nikita Kruşçev'in Stalin'i eleştirmesinden sonra 10 Kasım 1956'da kentin adı Volgograd olarak değiştirilmiştir.
Sovyet dönemi sonrası
Volgograd şehir meclisi, 31 Ocak 2013'te, 2 Şubat (Stalingrad Muharebesi'nin bitişinin yıl dönümü), 9 Mayıs (Zafer Günü), 22 Haziran (Nazi Almanyası'nın SSCB'yi istilasının yıl dönümü), 23 Ağustos (Luftwaffe'nin ilk hava saldırısının kurbanları anma günü), 2 Eylül (II. Dünya Savaşı'nın bitişinin yıl dönümü), 19 Kasım (Uranüs Harekâtı'nın başlamasının yıl dönümü) olmak üzere yılda altı günlüğüne şehrin adının Stalingrad olarak kullanılmasına karar verdi.
29-30 Aralık 2013 tarihlerinde kentin troleybüs ve demiryolu istasyonlarında gerçekleşen intihar saldırıları sonucunda 32 kişi öldü ve 85 kişi yaralandı.
Bölgesi içinde en büyük sanayileşme oranına sahiptir. Etrafındaki şehirlerin tarım ürünlerinin işlenmesi bu şehirde sağlanır. Volga ve Don'un birbirine en yaklaştığı yerde kurulmuştur, günümüzde Volga-Don Kanalı'nın kontrolü de bu şehirden sağlanır.
Kardeş şehirler
2008'de 20 kardeş şehri mevcuttur.
- Coventry Birleşik Krallık 1943
- Ostrava Çekya 1948
- Kemi Finlandiya 1953
- Liège Belçika 1959
- Dijon Fransa 1959
- Torino İtalya 1961
- Port Said Mısır 1962
- Chennai Hindistan 1966
- Hiroşima Japonya 1972
- Köln Almanya 1988
- Chemnitz Almanya 1988
- Cleveland Amerika Birleşik Devletleri 1990
- Toronto Kanada 1991
- Jilin Çin 1992
- Erivan Ermenistan 1998
- Çengdu Çin 1998
- Krusevac Sırbistan 1999
- Rusçuk Bulgaristan 2001
- Huntingdon Amerika Birleşik Devletleri 2003
- İzmir Türkiye 2006
- Orlando Amerika Birleşik Devletleri 2008
Galeri
