Graz (Almanca telaffuz:), Avusturya'nın Steiermark eyaletinin başkenti ve Viyana'dan sonra Avusturya'nın ikinci büyük şehridir. 1 Ocak 2025'te Graz'ın nüfusu 306.068'di (ikinci ikametgâh dahil 343.461). 2023 yılında Graz işlevsel kentsel alanının (FUA) nüfusu 660.238'di. Graz, dört kolej ve dört üniversitesiyle bir yükseköğretim şehri olarak bilinir. Şehir, toplamda 63.000'den fazla öğrenciye ev sahipliği yapmaktadır. Tarihi merkezi (Altstadt), Orta Avrupa'nın en iyi korunmuş şehir merkezlerinden biridir.
Graz'ın en eski belgelenmiş bahsi, Babenberglerin yönetimi altında müstahkem bir yerleşim yeri olarak ortaya çıktığı 12. yüzyıla dayanmaktadır. Geç Orta Çağ'da şehir önemli bir ticaret ve idari merkez haline geldi ve 14. yüzyıldan itibaren Habsburg hanedanının İç Avusturya kolunun ikametgâhı olarak hizmet verdi. Bu dönem, Rönesans ve Barok binaların tarihi şehir merkezini şekillendirdiği önemli bir kültürel ve mimari gelişmeyle işaretlendi. Graz ayrıca, Schlossberg'de inşa edilen surlarda da görüldüğü gibi, Osmanlı İmparatorluğu'na karşı stratejik bir askeri kale görevi gördü. 19. ve 20. yüzyıllarda sanayileşme ve ardından gelen modernleşme, Graz'ı önemli bir kentsel ve eğitim merkezi haline getirdi ve bu rolünü günümüz Avusturya'sında da sürdürmektedir.
1999 yılında şehrin tarihi merkezi UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne eklendi ve 2010 yılında bu liste, şehrin batı ucundaki Eggenberg Sarayı'nı (Almanca: Schloss Eggenberg) da kapsayacak şekilde genişletildi. Graz, 2003 yılında Avrupa Kültür Başkenti, 2008 yılında ise Gastronomi Şehri ilan edildi. Ayrıca şehir, UNESCO'nun Yaratıcı Şehirler Ağı tarafından "Tasarım Şehri" olarak da tanınmaktadır.
Yönetim
Semtler
Graz şehri 17 semte ayrılır:
I. Innere Stadt
II. St. Leonhard
III. Geidorf
IV. Lend
V. Gries
VI. Jakomini
VII. Liebenau
VIII. St. Peter
IX. Waltendorf
X. Ries
XI. Mariatrost
XII. Andritz
XIII. Gösting
XIV. Eggenberg
XV. Wetzelsdorf
XVI. Straßgang
XVII. Puntigam
Nüfus
| Nüfûs- gelişmesi | |
|---|---|
| Yıl | Nüfûs |
| 1880 | 116,770 |
| 1900 | 168,808 |
| 1951 | 226,453 |
| 1961 | 237,080 |
| 1971 | 249,089 |
| 1981 | 243,166 |
| 1991 | 237,810 |
| 2001 | 226,244 |
| 2006 | 250,099 |
| 2008 | 252,852 |
1850 yılında Graz şehrinde 50.000 kişi ikâmet ediyordu. Bugün bu sayı 50.000'e yaklaşan öğrenci nüfusuyla yaklaşık olarak 400.000 kişidir.
Konuşulan diller
Graz'taki dinler
- Roma Katolik %65,4
- İslam %6,1
- Protestan %4,0
Politika
2003 yılından beri, Siegfried Nagl Belediye Başkanıdır. 2003'teki seçiminde, Avusturya Halk Partisi galip geldi.
2008 yılındaki Graz Meclisi Seçiminde, ÖVP bir daha galip geldi. Sürpriz olarak, SPÖ %20'e ulaşmadı bile. KPÖ oylarını ikiye bölündü.
2021 Yılında Elke Kahr Avusturya Komünist Partisi elçisi olarak belediye başkanı olmuş ve 41 kişilik belediye meclisindeki 15 koltuğu almıştır. Aynı seçimlerde tarihsel rakipler olan Avusturya Halk Partisi 13, Avusturya Sosyal Demokrat Partisi ise 4 koltukta kalmıştır. Yeşiller - Yeşil Alternatif ise 9 koltuk alarak belediye meclisinde 3. en çok koltuk alan parti olmuştur.
Kültür
Kültür
2003 yılında Graz, Avrupa Kültür Başkentiydi. Diğer Avusturya kentlerine göre; İtalya, Slovenya, Hırvatistan ve Bosna-Hersek'den coğrafi yakınlıkları dolayısıyla daha çok göç almıştır ve bu göçler dolayısıyla kültürünü zenginleştirmeyi başarmıştır. Tarımın ve hayvancılığın büyük rol oynadığı eyalet olan Steiermark'da, eyaletin en büyük festivali Aufsteiern de yine bu kentte düzenlenmektedir. Şehirde kültür genel anlamda Avusturya'nın küçük şehirlerine oranla daha kozmopolit olsa da şehre yakın yaşam alanlarında ve küçük köylerde orta Avrupa kültürünün daha baskın olduğunu söylemek mümkündür. Şehrin en markalaşmış birası Puntigamer, birçok festivalde ana sponsor konumundadır.
Eğitim
Graz'da altı üniversite vardır. Graz nüfusunun yedide birinden fazlasını (50.000) öğrenciler oluşturur.
Şehrin üniversiteleri:
- Die Karl-Franzens-Universität --- Graz Üniversitesi
- TU Graz --- Graz Teknoloji Üniversitesi
- Medizinische Universität Graz --- Graz Sağlık Üniversitesi
- FH JOANNEUM Graz --- Graz Joanneum Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Kunst-Universität Graz --- Graz Sanat Üniversitesi
- Pädagogische Hochschule --- Graz Eğitim Bilimleri Yüksekokulu
Graz'da öğrenim görmek ücretsizdir. Lisans ve Lisansüstü eğitim için ise bazı özel şartları sağladığınız takdirde geri alabileceğiniz bir harç sistemi bulunmaktadır. 2023 yılında bu Harçlar ortalama 1000 Euro civarındadır. Türkiye'de uygulanan MÜDEK denkliğini aldığınız durumda Graz'ın üniversiteleri sizi Lisans öğretimi açısından "yeterli" kabul eder ve şayet eğitim dili İngilizce olan bir üniversiteden mezun olmuşsanız ya da bu yetkinlikte olduğunuza dair bir belgeniz varsa öğreniminize İngilizce olarak devam edebilirsiniz.
