factograf
PL
Zaloguj się

stolica i największe miasto Litwy

Wilno

  • 1 min czytania
  • W 197 językach
  • 25 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Wilno

Wilno (lit. Vilnius) – stolica i największe miasto Litwy oraz najludniejsze miasto państw bałtyckich. Jego Stare Miasto uznawane jest za jedno z największych i najlepiej zachowanych w Europie, a w 1994 roku zostało wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Miasto jest stolicą Litwy co najmniej od 1323 roku, kiedy to po raz pierwszy wspomniano o nim jako o stolicy w liście wielkiego księcia Giedymina. Jego architektura, w tym wileński styl barokowy, nazwany od miasta, odzwierciedla silne wpływy włoskie.

Nazwa i początki

Stare Miasto w Wilnie, fot. Augustas Didzgalvis
Stare Miasto w Wilnie, fot. Augustas Didzgalvis
Zewnętrzny widok katedry wileńskiej w Wilnie na Litwie, fot. Diliff
Zewnętrzny widok katedry wileńskiej w Wilnie na Litwie, fot. Diliff
Kościół św. Teresy i Ostra Brama w Wilnie na Litwie, 14 czerwca 2015
Kościół św. Teresy i Ostra Brama w Wilnie na Litwie, 14 czerwca 2015
Pałac Książąt Litewskich, fot. Augustas Didzgalvis
Pałac Książąt Litewskich, fot. Augustas Didzgalvis
Pałac Prezydencki, fot. 9651323279
Pałac Prezydencki, fot. 9651323279
Obraz Aleksandra Lessera z 1835 roku przedstawiający sen Giedymina o Żelaznym Wilku
Obraz Aleksandra Lessera z 1835 roku przedstawiający sen Giedymina o Żelaznym Wilku
Najstarsza znana wzmianka o Wilnie w liście Giedymina z 1323 roku
Najstarsza znana wzmianka o Wilnie w liście Giedymina z 1323 roku
Zespół zamkowy w Wilnie w 1600 roku, z Zamkiem Górnym (7), Zamkiem Dolnym (6) i katedrą (5)
Zespół zamkowy w Wilnie w 1600 roku, z Zamkiem Górnym (7), Zamkiem Dolnym (6) i katedrą (5)
Przywódcy Najwyższej Rady Litwy po przyjęciu Aktu Odnowienia Państwa Litewskiego 11 marca 1990 roku w Pałacu Sejmowym w Wilnie
Przywódcy Najwyższej Rady Litwy po przyjęciu Aktu Odnowienia Państwa Litewskiego 11 marca 1990 roku w Pałacu Sejmowym w Wilnie
Ujście rzek Wilii i Wilii Nerys
Ujście rzek Wilii i Wilii Nerys
Widok z lotu ptaka na centrum Wilna i otaczające je tereny zielone
Widok z lotu ptaka na centrum Wilna i otaczające je tereny zielone
Mglisty zimowy wschód słońca
Mglisty zimowy wschód słońca
12 obrazów

Nazwa Wilno pochodzi od rzeki Wilii, która wpada do Wilii Nerys w pobliżu Góry Zamkowej. Wcześniejsze formy pisane to Vilna i Wilno, które przez długi czas były używane w tekstach zachodnioeuropejskich i dyplomatycznych. Legenda zapisana w latach 30. XVI wieku opowiada, jak wielki książę Giedymin, po śnie o Żelaznym Wilku, zbudował zamki w dolinie i założył miasto jako swoją stolicę.

Wielokulturowa historia

Mapa dzielnic Wilna
Mapa dzielnic Wilna
Posiedzenie plenarne Sejmu
Posiedzenie plenarne Sejmu
Policjant na segwayu
Policjant na segwayu
Centrum Reagowania Kryzysowego w Wilnie
Centrum Reagowania Kryzysowego w Wilnie
Panorama Starego Miasta w Wilnie o zmierzchu, fot. Diliff
Panorama Starego Miasta w Wilnie o zmierzchu, fot. Diliff
Kościół św. Anny i kościół św. Franciszka i św. Bernarda, przykłady architektury gotyckiej na Litwie
Kościół św. Anny i kościół św. Franciszka i św. Bernarda, przykłady architektury gotyckiej na Litwie
Barokowy kościół św. Piotra i św. Pawła, zbudowany przez Michała Kazimierza Paca dla upamiętnienia zwycięstwa nad Moskalami
Barokowy kościół św. Piotra i św. Pawła, zbudowany przez Michała Kazimierza Paca dla upamiętnienia zwycięstwa nad Moskalami
Kaplica św. Kazimierza z XVII wieku, patrona Litwy i jej młodzieży, w katedrze wileńskiej
Kaplica św. Kazimierza z XVII wieku, patrona Litwy i jej młodzieży, w katedrze wileńskiej
Ulica Pilies z średniowiecznym klimatem
Ulica Pilies z średniowiecznym klimatem
Fragment dzielnicy Valakampiai w Antakalnis nad Wilią Nerys, widziany z Pałacu Verkiai
Fragment dzielnicy Valakampiai w Antakalnis nad Wilią Nerys, widziany z Pałacu Verkiai
Obraz z połowy XIX wieku przedstawiający Kaplicę Jezusa w Šnipiškės
Obraz z połowy XIX wieku przedstawiający Kaplicę Jezusa w Šnipiškės
Nowoczesna panorama Wilna o zmierzchu, fot. Diliff
Nowoczesna panorama Wilna o zmierzchu, fot. Diliff
12 obrazów

Wilno otrzymało prawa miejskie w 1387 roku i rozwinęło się w ośrodek kulturalny i naukowy w ramach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, zwłaszcza po założeniu Uniwersytetu Wileńskiego w 1579 roku. Jego ludność obejmowała społeczności polską, żydowską, prawosławną i niemiecką. Przed II wojną światową było jednym z najważniejszych ośrodków żydowskich w Europie, a Napoleon miał nazywać je Jerozolimą Północy.

W 197 językach

PolskiČeštinaDeutschEnglishEspañolFrançaisItaliano日本語PortuguêsРусскийУкраїнська中文AbkhazianAcehneseAfrikaansShqipአማርኛOld EnglishAragoneseالعربيةMoroccan ArabicEgyptian ArabicAsturianuKotavaAvaricAymaraAzərbaycanBalinesebat-smgБашҡортBikolБеларускаяBetawiБългарскиBislamaবাংলাབོད་སྐད་BrezhonegBosanskiCatalàCdoCebuanoНохчийнChamorroکوردیی ناوەندیCrimean TatarKashubianChurch SlavicЧӑваш чӗлхиCymraegDanskZazaDolnoserbšćinaEʋegbeΕλληνικάEsperantoEestiEuskaraExtremaduranفارسیfiu-vroSuomiFijianFøroysktArpitanNorthern FrisianFryskGagauzGaeilgeGàidhligGalegoGuaraniGothicGaelgHakka ChineseHausaʻŌlelo HawaiʻiעבריתFiji Hindiहिन्दीHrvatskiHornjoserbšćinaHaitian CreoleMagyarՀայերենInterlinguaIbanBahasa IndonesiaInterlingueIdoÍslenskaInuktitutქართულიKongoҚазақша한국어Kurdî (kurmancî)KomiKernewekLadinoLatinLëtzebuergeschLingua Franca NovaLugandaLigureLimburgishLombardLingálaLatgalianLietuviųLatviešuMokshaMalagasyMariMinangkabauMāoriМакедонскиമലയാളംМонголWestern MariमराठीMelayuMaltiErzyaمازرونیNeapolitanNeddersass’sch (Nedderlannen)Neddersass’schNederlandsNorsk nynorskNovialNorskNavajoOccitanOloИронPapiamentoਪੰਜਾਬੀPiemontèisWestern PanjabiپښتوRunasimiRomanyRomânăRusynIkinyarwandaСаха тылаसंस्कृत भाषाSicilianuScotsSarduسنڌيDavvisámegiellaSängöSrpski (latinica)SlovenčinaSlovenščinaAnarâškielâSamoanChiShonaShqipSranan TongoСрпскиSwatiSaterland FrisianSesothoSvenskaKiswahiliŚlōnskiSzyதமிழ்TetumТоҷикӣไทยFilipinoTalyshTok PisinTürkçeТатарUdmurtاردوO‘zbekVenetoVepsTiếng ViệtWest FlemishVolapükWarayWalloonWolofWu ChineseMingrelianייִדישÈdè YorùbáZeelandiczh-yueIsiZulu

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy