factograf
PL
Zaloguj się

niezależne państwo-enklawa w Rzymie, we Włoszech

Watykan

  • 1 min czytania
  • W 270 językach
  • 25 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Watykan

Watykan, oficjalnie Państwo Miasto Watykan, to śródlądowe suwerenne państwo-miasto w Europie Południowej. Rządzone jest przez papieża i stanowi enklawę w obrębie miasta Rzym, będąc ośrodkiem administracyjnym Kościoła katolickiego. Jego organ rządzący, Stolica Apostolska, jest sam w sobie podmiotem suwerennym w świetle prawa międzynarodowego. Z około 882 mieszkańcami w 2024 roku i powierzchnią 44 hektarów jest najmniejszym państwem świata zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby ludności.

Nazwa i pochodzenie

Ogrody i Muzea Watykańskie w Rzymie
Ogrody i Muzea Watykańskie w Rzymie
Obelisk watykański na Placu św. Piotra został przywieziony do Rzymu z Egiptu przez Kaligulę.
Obelisk watykański na Placu św. Piotra został przywieziony do Rzymu z Egiptu przez Kaligulę.
Jedna z możliwych współczesnych interpretacji(29)
Jedna z możliwych współczesnych interpretacji(29)
Muzycy 38. (irlandzkiej) Brygady Armii Brytyjskiej grający przed Bazyliką św. Piotra w czerwcu 1944 roku
Muzycy 38. (irlandzkiej) Brygady Armii Brytyjskiej grający przed Bazyliką św. Piotra w czerwcu 1944 roku
Widok na Plac św. Piotra z góry kopuły Michała Anioła
Widok na Plac św. Piotra z góry kopuły Michała Anioła
Panorama Watykanu, sfotografowana w 2010 roku ze wzgórza Janikulum
Panorama Watykanu, sfotografowana w 2010 roku ze wzgórza Janikulum
Panorama Watykanu z Bazyliki św. Piotra
Panorama Watykanu z Bazyliki św. Piotra
Papież Leon XIV, 2025
Papież Leon XIV, 2025
Pałac Apostolski, oficjalna rezydencja papieża. Benedykt XVI stoi przy oknie oznaczonym bordowym banerem zwisającym z parapetu, pośrodku.
Pałac Apostolski, oficjalna rezydencja papieża. Benedykt XVI stoi przy oknie oznaczonym bordowym banerem zwisającym z parapetu, pośrodku.
Pałac Gubernatorstwa Państwa Miasto Watykan
Pałac Gubernatorstwa Państwa Miasto Watykan
Strażnik watykański przy swojej budce wartowniczej
Strażnik watykański przy swojej budce wartowniczej
Samochód watykańskiej żandarmerii
Samochód watykańskiej żandarmerii
12 obrazów

Nazwa Państwo Miasto Watykan została po raz pierwszy użyta w Traktacie Laterańskim z 1929 roku, na mocy którego powstało współczesne państwo. Słowo Watykan wywodzi się od Vatica lub Vaticum, etruskiej osady na obszarze, który Rzymianie nazywali Ager Vaticanus. W czasach rzymskich okolica uchodziła za bagnistą i niezdrową, stopniowo jednak pojawiły się tu wille, cyrk zbudowany przez Kaligulę, a dokończony później przez Nerona, oraz cmentarz, na którym poniosło śmierć wielu chrześcijan. Bazylika św. Piotra z czasów Konstantyna została wzniesiona w 326 roku nad miejscem, które uważano za grób świętego Piotra.

Ustrój i znaczenie

Ingresso di Sant'Anna, wejście do Watykanu z Włoch
Ingresso di Sant'Anna, wejście do Watykanu z Włoch
Widok na Watykan wieczorem
Widok na Watykan wieczorem
Watykańska moneta 1 centowa z wizerunkiem papieża Franciszka, seria 1
Watykańska moneta 1 centowa z wizerunkiem papieża Franciszka, seria 1
Watykańska moneta 1 euro, rewers z wizerunkiem papieża Franciszka
Watykańska moneta 1 euro, rewers z wizerunkiem papieża Franciszka
Watykańska moneta 1 euro, rewers z wizerunkiem papieża Benedykta XVI
Watykańska moneta 1 euro, rewers z wizerunkiem papieża Benedykta XVI
Nowe skrzydło Muzeów Watykańskich, zbudowane przez Raffaele Sterna (1774–1820)
Nowe skrzydło Muzeów Watykańskich, zbudowane przez Raffaele Sterna (1774–1820)
Najkrótsza kolej narodowa na świecie
Najkrótsza kolej narodowa na świecie
Automat telefoniczny w Watykanie
Automat telefoniczny w Watykanie
Poczta Watykanu została założona w lutym 1929 roku.
Poczta Watykanu została założona w lutym 1929 roku.
Widok ze św. Piotra
Widok ze św. Piotra
Bazylika św. Piotra jest jednym z najsłynniejszych dzieł architektury renesansowej(151)
Bazylika św. Piotra jest jednym z najsłynniejszych dzieł architektury renesansowej(151)
Papieska Akademia Nauk i Casina Pio IV
Papieska Akademia Nauk i Casina Pio IV
12 obrazów

Państwem rządzi papież, który jest biskupem Rzymu i zwierzchnikiem Kościoła katolickiego, a jego najwyżsi urzędnicy są duchownymi katolickimi. Od czasów reszty papieskiej w Awinionie papieże przebywają głównie w Pałacu Apostolskim na tym terenie, choć czasami w Pałacu Kwirynalskim lub gdzie indziej. Obszar obejmuje najważniejsze miejsca kultu i kultury, w tym Bazylikę św. Piotra, Kaplicę Sykstyńską, Watykańską Bibliotekę Apostolską i Muzea Watykańskie. Jego gospodarka opiera się na datkach, sprzedaży znaczków i pamiątek, opłatach za wstęp do muzeów oraz publikacjach, a państwo nie pobiera żadnych podatków.

W 270 językach

PolskiČeštinaDeutschEnglishEspañolFrançaisItaliano日本語PortuguêsРусскийУкраїнська中文AbkhazianAcehneseAfrikaansShqipአማርኛOld EnglishOboloAngikaAragoneseAramaicالعربيةMoroccan ArabicEgyptian ArabicAsturianuঅসমীয়াKotavaAvaricAzbAzərbaycanBalineseBavarianbat-smgБашҡортBikolБеларускаяBetawiБългарскиBhojpuriBislamaBlkবাংলাབོད་སྐད་BishnupriyaBrezhonegBosanskiБуряадCatalàcbk-zamCdoCebuanoНохчийнᏣᎳᎩکوردیی ناوەندیCorsicanCrimean TatarKashubianChurch SlavicЧӑваш чӗлхиCymraegDagDanskZazaDolnoserbšćinaCentral DusunDtyDivehiརྫོང་ཁEʋegbeΕλληνικάEmlEsperantoEestiEuskaraExtremaduranفارسیPulaarfiu-vroSuomiFøroysktArpitanNorthern FrisianFurlanFryskGagauzGaeilgeGcrGàidhligGalegoGuaraniकोंकणीGothicGaelgHakka ChineseHausaʻŌlelo HawaiʻiעבריתFiji Hindiहिन्दीHrvatskiHornjoserbšćinaHaitian CreoleMagyarՀայերենHywInterlinguaIbanBahasa IndonesiaInterlingueIgboInupiaqIlokoIngushIdoIsvÍslenskaJamaican Creole EnglishJawaKara-KalpakTaqbaylitქართულიKabardianKbpKongoҚазақшаខ្មែរKanuriಕನ್ನಡKomi-Permyak한국어Karachay-BalkarKölschکٲشُرKurdî (kurmancî)KomiKernewekКыргызчаLadinoLatinLëtzebuergeschLezghianLingua Franca NovaLugandaLigureLimburgishLldLombardLingálaລາວLatgalianLietuviųLatviešuMadureseMagahiमैथिलीmap-bmsMokshaMalagasyMariMinangkabauMāoriМакедонскиമലയാളംমৈতৈলোন্МонголमराठीMelayuMaltiMirandeseErzyaမြန်မာمازرونیNeapolitanNeddersass’sch (Nedderlannen)Neddersass’schनेपालीNederlandsNorsk nynorskNovialNorskNrmNupNavajoOccitanOloOromooИронPangasinanPampangaPapiamentoਪੰਜਾਬੀPicardPalatine GermanPiemontèisWestern PanjabiPonticپښتوRunasimiRumantschRomanyroa-rupRoa (Tara)RomânăRusynIkinyarwandaСаха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤसंस्कृत भाषाSicilianuScotsSarduسنڌيDavvisámegiellaⵜⴰⵛⵍⵃⵉⵜတႆးSrpski (latinica)සිංහලSkrSlovenčinaSlovenščinaAnarâškielâSamoanChiShonaSoomaaliShqipSranan TongoСрпскиSwatiSaterland FrisianSesothoBasa SundaSvenskaKiswahiliSylŚlōnskiSzyதமிழ்TetumతెలుగుТоҷикӣไทยTürkmen diliFilipinoTalyshToki ponaLea fakatongaTürkçeTsongaТатарUdmurtئۇيغۇرچەاردوO‘zbekVenetoVepsTiếng ViệtWest FlemishVolapükWarayWolofWu ChineseIsiXhosaMingrelianייִדישÈdè YorùbáVahcuenghZeelandiczh-yueIsiZulu

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy