factograf
PL
Zaloguj się

miasto w południowo-zachodniej Polsce, siedziba powiatu wałbrzyskiego

Wałbrzych

  • 1 min czytania
  • W 61 językach
  • 29 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Wałbrzych

Wałbrzych to miasto w województwie dolnośląskim, w południowo-zachodniej Polsce, siedziba powiatu wałbrzyskiego. Leży około 70 kilometrów na południowy zachód od stolicy województwa, Wrocławia, i mniej więcej 30 kilometrów od granicy z Czechami. Liczy około 110 000 mieszkańców, co czyni je drugim co do wielkości miastem w województwie. Niegdyś ważny ośrodek górnictwa węgla kamiennego i przemysłu na Śląsku, znane jest z zabytkowej architektury oraz z zamku Książ, największego zamku na Dolnym Śląsku.

Nazwa i początki

Wałbrzych, rynek 01
Wałbrzych, rynek 01
Wałbrzych, ratusz 02, przycięte
Wałbrzych, ratusz 02, przycięte
Wałbrzych, ulica Słowackiego 9, 01
Wałbrzych, ulica Słowackiego 9, 01
Zamek Książ
Zamek Książ
Wałbrzych, ulica Słowackiego 11, 01, przycięte
Wałbrzych, ulica Słowackiego 11, 01, przycięte
Pieczęć księcia Bolka I Surowego
Pieczęć księcia Bolka I Surowego
Widok zamku Książ z XIX wieku
Widok zamku Książ z XIX wieku
Waldenburg (obecnie Wałbrzych), prawdopodobnie 1925–1930, widok z Butterbergu (obecnie Niedźwiadki) na miasto, przemysł żelazny i górniczy oraz Hochwald (obecnie Chełmiec)
Waldenburg (obecnie Wałbrzych), prawdopodobnie 1925–1930, widok z Butterbergu (obecnie Niedźwiadki) na miasto, przemysł żelazny i górniczy oraz Hochwald (obecnie Chełmiec)
Pomnik osadników z Borysławia
Pomnik osadników z Borysławia
Wieża Widokowa, ulica Borowa 2
Wieża Widokowa, ulica Borowa 2
10 obrazów

Najwcześniejsza udokumentowana wzmianka o osadzie pochodzi z 1305 roku, kiedy występuje w formie łacińskiej jako Waldenberc, czyli pierwszy zapisany wariant niemieckiej nazwy Waldenburg, oznaczającej zamek w lesie. Nazwa ta pozostawała oficjalna do 1945 roku, gdy miasto weszło w skład Polski i otrzymało polską nazwę Wałbrzych. Niektórzy polscy historycy regionalni proponowali wcześniejszą, słowiańską nazwę Lasogród, jednak żaden źródłowy dokument średniowieczny ani wczesnonowożytny jej nie notuje, a historycy niemieccy kwestionują istnienie wczesnosłowiańskiego osadnictwa w tym miejscu.

Historia przemysłu

Szczawno-Zdrój, Chełmiec na wysokości 851 m n.p.m., fotopolska.eu 160548
Szczawno-Zdrój, Chełmiec na wysokości 851 m n.p.m., fotopolska.eu 160548
Zamek Książ, fotografia z 2016 roku 6244
Zamek Książ, fotografia z 2016 roku 6244
Wałbrzych, rynek 03
Wałbrzych, rynek 03
Wałbrzych, zamek Czettritz, 27 lipca 2011
Wałbrzych, zamek Czettritz, 27 lipca 2011
Kościół Matki Bożej Bolesnej na Placu Kościelnym w Wałbrzychu
Kościół Matki Bożej Bolesnej na Placu Kościelnym w Wałbrzychu
Palmiarnia, część centralna
Palmiarnia, część centralna
Wałbrzych 0016
Wałbrzych 0016
Dawne szyby kopalni węgla Wałbrzych Bolesław Chrobry Wschodni i Zachodni
Dawne szyby kopalni węgla Wałbrzych Bolesław Chrobry Wschodni i Zachodni
Pomnik Ayrtona Senny w Wałbrzychu
Pomnik Ayrtona Senny w Wałbrzychu
9 obrazów

Wydobycie węgla w okolicy po raz pierwszy wspomniano w 1536 roku, a od XVI do XVIII wieku miasto słynęło z tkactwa wełnianego i lnianego. Ośrodkiem przemysłowym stało się na przełomie XVIII i XIX wieku. Po aneksji miasta przez Prusy w 1742 roku weszło ono w skład Niemiec w 1871 roku. Pierwsze połączenie kolejowe z Wrocławiem uruchomiono w 1843 roku, a na początku XX wieku wybudowano hutę szkła oraz dużą fabrykę porcelany, które działają do dziś.

II wojna światowa i czasy powojenne

WK15 Wałbrzych Miasto 1, Lichen99
WK15 Wałbrzych Miasto 1, Lichen99
Dworzec Wałbrzych Główny, budynek dworca, elewacja 01
Dworzec Wałbrzych Główny, budynek dworca, elewacja 01
Wałbrzych Szczawienko PKP, AB-034
Wałbrzych Szczawienko PKP, AB-034
Dworzec Wałbrzych Centrum 2
Dworzec Wałbrzych Centrum 2
Ratusz, zbudowany w 1879 roku
Ratusz, zbudowany w 1879 roku
Centrum Nauki i Kultury Stara Kopalnia
Centrum Nauki i Kultury Stara Kopalnia
Biblioteka publiczna Pod Atlantami
Biblioteka publiczna Pod Atlantami
Mecz Ligi Narodów kobiet w siatkówce FIVB 2018 między Polską a Japonią w Wałbrzychu
Mecz Ligi Narodów kobiet w siatkówce FIVB 2018 między Polską a Japonią w Wałbrzychu
Ulica Słowackiego
Ulica Słowackiego
9 obrazów

W czasie II wojny światowej w mieście funkcjonowało kilka obozów pracy przymusowej, w których przetrzymywano jeńców wojennych, Polaków, Żydów i innych, w tym podobozy KL Gross-Rosen. Armia Czerwona zajęła miasto 8 maja 1945 roku. Po wojnie na mocy zmian granicznych ustalonych na konferencji poczdamskiej przeszło ono pod administrację polską, a większość jego niemieckiej ludności uciekła lub została wysiedlona, po czym miasto zasiedlono głównie Polakami.

W 61 językach

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy