factograf
PL
Zaloguj się

ruch na rzecz utworzenia i rozwoju państwa żydowskiego w Lewancie

Syjonizm

  • 1 min czytania
  • W 104 językach
  • 19 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Syjonizm

Syjonizm to ruch nacjonalistyczny, który powstał w Europie pod koniec XIX wieku, aby założyć i wspierać żydowską ojczyznę w Palestynie, regionie w przybliżeniu odpowiadającym Ziemi Izraela w judaizmie. Jego zwolennicy dążyli do utworzenia tam państwa żydowskiego. Syjonizm był główną siłą sprawczą powstania Państwa Izrael w 1948 roku i pozostaje dominującą ideologią tego kraju. Jego poglądy zmieniały się na przestrzeni czasu, dając początek kilku odrębnym nurtom, a sam ruch jest szeroko dyskutowany, przy czym krytycy określają go jako kolonialny lub rasistowski.

Początki i nazwa

Theodor Herzl, twórca nowoczesnego ruchu syjonistycznego, który w swojej broszurze z 1896 roku „Der Judenstaat” przewidywał powstanie niezależnego państwa żydowskiego w XX wieku.
Theodor Herzl, twórca nowoczesnego ruchu syjonistycznego, który w swojej broszurze z 1896 roku „Der Judenstaat” przewidywał powstanie niezależnego państwa żydowskiego w XX wieku.
Eliezer Ben-Jehuda (1858–1922), założyciel i przywódca ruchu odrodzenia języka hebrajskiego, uważany za ojca nowoczesnego języka hebrajskiego.
Eliezer Ben-Jehuda (1858–1922), założyciel i przywódca ruchu odrodzenia języka hebrajskiego, uważany za ojca nowoczesnego języka hebrajskiego.
Memorandum do protestanckich mocarstw Europy Północnej i Ameryki, opublikowane w 1841 roku w „Colonial Times” w Hobart na Tasmanii.
Memorandum do protestanckich mocarstw Europy Północnej i Ameryki, opublikowane w 1841 roku w „Colonial Times” w Hobart na Tasmanii.
Pierwsze walne zgromadzenie Towarzystwa Wspierania Żydowskich Rolników i Rzemieślników w Syrii i Palestynie, znane również jako Komitet Odeski, w 1890 roku.
Pierwsze walne zgromadzenie Towarzystwa Wspierania Żydowskich Rolników i Rzemieślników w Syrii i Palestynie, znane również jako Komitet Odeski, w 1890 roku.
Pierwsza strona „The Jewish Chronicle” z 17 stycznia 1896 roku z artykułem Theodora Herzla, na miesiąc przed publikacją jego broszury „Der Judenstaat”.
Pierwsza strona „The Jewish Chronicle” z 17 stycznia 1896 roku z artykułem Theodora Herzla, na miesiąc przed publikacją jego broszury „Der Judenstaat”.
Delegaci na I Kongresie Syjonistycznym w 1897 roku, który odbył się w Bazylei w Szwajcarii.
Delegaci na I Kongresie Syjonistycznym w 1897 roku, który odbył się w Bazylei w Szwajcarii.
6 obrazów

Nowoczesny syjonizm narodził się wśród Żydów w Europie Środkowej i Wschodniej jako świecka odpowiedź nacjonalistyczna na antysemityzm oraz na haskalę, czyli żydowskie oświecenie. Nazwa pochodzi od Syjonu, wzgórza w Jerozolimie, które stało się poetyckim określeniem Ziemi Izraela. Nathan Birnbaum po raz pierwszy użył terminu z przyrostkiem „-izm” w 1890 roku, a później spopularyzował go Theodor Herzl, który zwołał w 1897 roku I Kongres Syjonistyczny i tam założył Organizację Syjonistyczną.

Konkurencyjne wizje

Palestyna w granicach, których domagała się Światowa Organizacja Syjonistyczna na konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 roku.
Palestyna w granicach, których domagała się Światowa Organizacja Syjonistyczna na konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 roku.
Podczas konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 roku Międzysojusznicza Komisja odwiedziła Palestynę, aby zbadać lokalne poglądy; jej raport streszczał argumenty za i przeciw syjonizmowi.
Podczas konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 roku Międzysojusznicza Komisja odwiedziła Palestynę, aby zbadać lokalne poglądy; jej raport streszczał argumenty za i przeciw syjonizmowi.
Dom Instytucji Narodowych w jerozolimskiej dzielnicy Rehavia mieści Światową Organizację Syjonistyczną, Żydowski Fundusz Narodowy, Agencję Żydowską i Keren Hayesod.
Dom Instytucji Narodowych w jerozolimskiej dzielnicy Rehavia mieści Światową Organizację Syjonistyczną, Żydowski Fundusz Narodowy, Agencję Żydowską i Keren Hayesod.
Tymczasowe granice podziału Palestyny zaproponowane przez Komisję Peela.
Tymczasowe granice podziału Palestyny zaproponowane przez Komisję Peela.
Wypędzenie z Tantury, przycięta historyczna fotografia.
Wypędzenie z Tantury, przycięta historyczna fotografia.
David Ben-Gurion ogłasza powstanie Izraela pod dużym portretem Theodora Herzla.
David Ben-Gurion ogłasza powstanie Izraela pod dużym portretem Theodora Herzla.
6 obrazów

Wczesni syjoniści różnili się co do tego, jaką formę powinno przybrać żydowskie samostanowienie. Jedni mówili o państwie żydowskim, inni o żydowskiej ojczyźnie lub narodowym domu, a niektórzy rozważali miejsca poza Palestyną, na przykład Afrykę Wschodnią. Z biegiem czasu ruch rozwinął kilka nurtów, m.in. syjonizm liberalny, robotniczy, rewizjonistyczny, kulturalny i religijny, a także grupy dysydenckie, takie jak Brit Szalom i Ihud.

Dziedzictwo

Jemeńscy Żydzi w drodze do Izraela podczas operacji „Magiczny dywan”.
Jemeńscy Żydzi w drodze do Izraela podczas operacji „Magiczny dywan”.
Dow Ber Borochow, jeden z przywódców syjonizmu robotniczego.
Dow Ber Borochow, jeden z przywódców syjonizmu robotniczego.
Członkinie kibucu Mishmar HaEmek podczas wojny arabsko-izraelskiej 1948 roku; kibuc jest historycznym sercem syjonizmu robotniczego.
Członkinie kibucu Mishmar HaEmek podczas wojny arabsko-izraelskiej 1948 roku; kibuc jest historycznym sercem syjonizmu robotniczego.
Zeew Żabotyński, twórca syjonizmu rewizjonistycznego.
Zeew Żabotyński, twórca syjonizmu rewizjonistycznego.
Izraelscy harcerze druzyjscy maszerują do grobu Jetra; obecnie tysiące izraelskich Druzów należy do druzyjskich ruchów syjonistycznych.
Izraelscy harcerze druzyjscy maszerują do grobu Jetra; obecnie tysiące izraelskich Druzów należy do druzyjskich ruchów syjonistycznych.
Karykatura w palestyńskiej arabskiej gazecie „Falastin”, należącej do chrześcijan, z 18 czerwca 1936 roku, przedstawiająca syjonizm jako krokodyla pod brytyjską ochroną, mówiącego palestyńskim chłopom, by się nie bali.
Karykatura w palestyńskiej arabskiej gazecie „Falastin”, należącej do chrześcijan, z 18 czerwca 1936 roku, przedstawiająca syjonizm jako krokodyla pod brytyjską ochroną, mówiącego palestyńskim chłopom, by się nie bali.
6 obrazów

Deklaracja Balfoura z 1917 roku wyraziła brytyjskie poparcie dla narodowego domu narodu żydowskiego w Palestynie, a mandat Ligi Narodów dla Palestyny z 1922 roku oddał to terytorium pod brytyjską kontrolę. W 1948 roku Państwo Izrael ogłosiło niepodległość. Działalność ruchu jest powszechnie uznawana za początek konfliktu izraelsko-palestyńskiego, który nadal kształtuje debatę o syjonizmie.

W 104 językach

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy