Rypsyma była rzymską zakonnicą i męczennicą, której życie i śmierć stanowią centralny punkt tradycyjnej opowieści o nawróceniu Armenii na chrześcijaństwo. Uciekając przed prześladowaniami za panowania cesarza Dioklecjana, ona oraz grupa jej współtowarzyszek, chrześcijańskich dziewic, udały się do Armenii. Tam stanęły w obliczu gniewu króla Tiridatesa, który próbował zmusić Rypsymę do małżeństwa. Po jej odmowie i następczej męczeńskiej śmierci, król miał zostać dotknięty boską karą, co ostatecznie doprowadziło do jego nawrócenia i powszechnego przyjęcia wiary chrześcijańskiej w całym królestwie ormiańskim.
Życie i męczeństwo
Jako członkini wspólnoty zakonnej pod przewodnictwem Gayane, Rypsyma szukała schronienia w Wagarszapacie, aby uciec przed rzymskimi prześladowaniami. Gdy król Tiridates próbował ją poślubić, stawiła opór jego zalotom. Ten akt nieposłuszeństwa doprowadził do jej egzekucji wraz z wieloma jej towarzyszkami. Jej śmierć jest tradycyjnie postrzegana jako katalizator przemiany króla i jego ostatecznego poddania się chrześcijańskiemu Bogu.
Kult i dziedzictwo
Jest czczona jako święta w tradycjach katolickiej, prawosławnej i etiopskiej. W Etiopii znana jest jako Arsema i jest postacią głęboko czczoną. Jej relikwie są związane z kościołem św. Rypsyma w Wagarszapacie, który jest ważnym miejscem pielgrzymek. Pamięci o niej oraz jej roli w chrystianizacji ojczyzny poświęcono liczne hymny liturgiczne, ikony, a nawet wczesne ormiańskie dzieła dramatyczne.