factograf
PL
Zaloguj się

grecki filozof z IV wieku p.n.e.

Platon

  • 1 min czytania
  • W 218 językach
  • 12 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Platon

Platon był starożytnym greckim filozofem klasycznych Aten, powszechnie uznawanym za myśliciela, który położył podwaliny pod zachodnią tradycję filozoficzną. Jako innowator dialogu literackiego i metody dialektycznej wywarł wpływ niemal na każdy główny obszar filozofii teoretycznej i praktycznej. Założył w Atenach Akademię, szkołę, w której nauczano doktryn późniejszych nazwanych platonizmem. Wraz ze swoim nauczycielem Sokratesem i uczniem Arystotelesem jest jedną z najważniejszych postaci w dziejach filozofii zachodniej.

Młodość i Sokrates

Platon, popiersie dłuta Silaniona w Muzeach Kapitolińskich, inwentarz MC1377
Platon, popiersie dłuta Silaniona w Muzeach Kapitolińskich, inwentarz MC1377
Platon był jednym z oddanych młodych uczniów Sokratesa, którego popiersie przedstawiono powyżej.
Platon był jednym z oddanych młodych uczniów Sokratesa, którego popiersie przedstawiono powyżej.
Hendrik ter Brugghen, obraz przedstawiający Heraklita
Hendrik ter Brugghen, obraz przedstawiający Heraklita
Popiersie Parmenidesa, przycięte
Popiersie Parmenidesa, przycięte
4 obrazy

Platon urodził się w arystokratycznej i wpływowej rodzinie ateńskiej, a przez matkę był potomkiem Solona, męża stanu kojarzonego z podstawami ateńskiej demokracji. Jako młody człowiek poznał Sokratesa, który został jego nauczycielem i największym źródłem inspiracji. Platon nigdy nie przemawia we własnym imieniu w swoich dialogach, a niemal w każdym z nich występuje Sokrates. Badacze wciąż spierają się o to, na ile portret Sokratesa nakreślony przez Platona odpowiada postaci historycznej.

Zamieszanie polityczne i podróże

Matematyczne i mistyczne nauki zwolenników Pitagorasa, przedstawione powyżej, silnie wpłynęły na Platona.
Matematyczne i mistyczne nauki zwolenników Pitagorasa, przedstawione powyżej, silnie wpłynęły na Platona.
Mozaika przedstawiająca Akademię Platona z willi T. Siminiusa Stephanusa w Pompejach, ok. 100 p.n.e.–100 n.e.
Mozaika przedstawiająca Akademię Platona z willi T. Siminiusa Stephanusa w Pompejach, ok. 100 p.n.e.–100 n.e.
Platon
Platon
"Czym jest sprawiedliwość?" – to jedno z centralnych pytań "Państwa".
"Czym jest sprawiedliwość?" – to jedno z centralnych pytań "Państwa".
4 obrazy

Platon liczył na karierę w życiu publicznym, lecz gdy Sparta pokonała Ateny, a władzę przejęli Trzydziestu Tyranów, zraził się ich okrucieństwami. Przywrócona demokracja później oskarżyła Sokratesa, co położyło kres politycznym ambicjom Platona. Po śmierci Sokratesa Platon studiował u filozofów pod wpływem Heraklita i Parmenidesa, a następnie udał się do Megary, by uczyć się u Euklidesa z Megary, po czym wrócił do Aten.

Dziedzictwo

Obraz Anselma Feuerbacha z 1873 roku przedstawiający scenę z "Uczty" Platona
Obraz Anselma Feuerbacha z 1873 roku przedstawiający scenę z "Uczty" Platona
Strona z wydania Platona Stephanusa z 1578 roku, na której widać fragment "Timajosa" wraz z łacińskim przekładem Jeana de Serresa i przypisami
Strona z wydania Platona Stephanusa z 1578 roku, na której widać fragment "Timajosa" wraz z łacińskim przekładem Jeana de Serresa i przypisami
Fresk "Szkoła ateńska": Platon (po lewej) trzyma swój "Timajos" i wskazuje na niebo, podczas gdy Arystoteles (po prawej) wskazuje na ziemię, trzymając "Etykę nikomachejską"
Fresk "Szkoła ateńska": Platon (po lewej) trzyma swój "Timajos" i wskazuje na niebo, podczas gdy Arystoteles (po prawej) wskazuje na ziemię, trzymając "Etykę nikomachejską"
3 obrazy

Najsłynniejszym wkładem Platona jest jego teoria idei, której celem jest rozwiązanie problemu uniwersaliów. Uważa się, że jego pisma zachowały się w całości, w przeciwieństwie do pism niemal wszystkich jego współczesnych, i nieprzerwanie są czytane i studiowane. Dzięki neoplatonizmowi jego idee ukształtowały także filozofię chrześcijańską, żydowską i islamską. Alfred North Whitehead zauważył kiedyś, że europejska tradycja filozoficzna składa się z szeregu przypisów do Platona.

W 218 językach

PolskiČeštinaDeutschEnglishEspañolFrançaisItaliano日本語PortuguêsРусскийУкраїнська中文AfrikaansShqipአማርኛOld EnglishOboloAngikaAragoneseالعربيةMoroccan ArabicEgyptian ArabicAsturianuঅসমীয়াAvaricAwadhiAzbAzərbaycanBalineseBavarianbat-smgБашҡортBikolБеларускаяBetawiБългарскиBhojpuriবাংলাབོད་སྐད་BishnupriyaBrezhonegBosanskiBtmБуряадCatalàCdoCebuanoНохчийнکوردیی ناوەندیCorsicanChurch SlavicЧӑваш чӗлхиCymraegDanskZazaDolnoserbšćinaDtyΕλληνικάEmlEsperantoEestiEuskaraExtremaduranفارسیPulaarfiu-vroSuomiFøroysktNorthern FrisianFurlanFryskGan ChineseGaeilgeGcrGàidhligGalegoGuaraniकोंकणीGorontaloGothicગુજરાતીHakka ChineseHausaעבריתFiji Hindiहिन्दीHrvatskiHornjoserbšćinaHaitian CreoleMagyarՀայերենHywInterlinguaBahasa IndonesiaInterlingueIgboIlokoIdoIsvÍslenskaJamaican Creole EnglishLojbanJawaKara-KalpakTaqbaylitქართულიKbpҚазақшаខ្មែរKanuriಕನ್ನಡ한국어KölschکٲشُرKurdî (kurmancî)KernewekКыргызчаLadinoLatinLëtzebuergeschLezghianLingua Franca NovaLigureLimburgishLldLombardລາວLietuviųLatviešuMadureseमैथिलीmap-bmsMalagasyMinangkabauМакедонскиമലയാളംМонголमराठीMelayuMirandeseErzyaမြန်မာمازرونیNahNeddersass’sch (Nedderlannen)Neddersass’schनेपालीNewariNiasNederlandsNorsk nynorskNovialNorskߒߞߏNrmNyanjaOccitanOloOromooИронPampangaPapiamentoਪੰਜਾਬੀPiemontèisWestern PanjabiپښتوRunasimiRkiRomânăRusynСаха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤसंस्कृत भाषाSicilianuScotsSarduسنڌيDavvisámegiellaⵜⴰⵛⵍⵃⵉⵜSrpski (latinica)සිංහලSlovenčinaSlovenščinaShqipСрпскиBasa SundaSvenskaKiswahiliSzyதமிழ்తెలుగుТоҷикӣไทยTürkmen diliFilipinoTalyshToki ponaTok PisinTürkçeТатарTumbukaئۇيغۇرچەاردوO‘zbekVenetoVepsTiếng ViệtWest FlemishVolapükWarayWalloonWu ChineseMingrelianייִדישÈdè YorùbáZeelandicⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜzh-yue

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy