Montivipera – rodzaj jadowitych węży z podrodziny żmij (Viperinae) w rodzinie żmijowatych (Viperidae).
Zasięg występowania
Systematyka i ewolucja
Analizy filogenetyczne zgodnie wskazują, że rodzajem najbliżej spokrewnionym z Montivipera jest Macrovipera. Ostatni wspólny przodek tych rodzajów żył w miocenie, prawdopodobnie między 15,7 a 12,86 mln lat temu. Bazalna dywergencja linii ewolucyjnych w obrębie Montivipera także miała miejsce w miocenie – analizy molekularne wskazują, że miało to miejsce między 12,3 a 8 milionami lat. Niektóre z obecnie wyróżnianych gatunków nie są dobrze zróżnicowane i występuje pomiędzy nimi przepływ genów, przez co taksonomia rodzaju nie jest jeszcze w pełni ustalona.
Uproszczone dendrogramy rodzaju (z szacowanym czasem rozejścia się poszczególnych linii ewolucyjnych podanym w milionach lat) według:
| Montivipera 12,3 |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Montivipera 8 |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Stümpela i wsp. (2016)
- Freitas i wsp. (2020):
Etymologia
Montivipera: łac. mons, montis „góra”; vipera „żmija”, od vivus „żywy”; pario „urodzić”.
Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące gatunki:
- Montivipera albizona – wątpliwa ważność gatunku, być może podgatunek M. bulgardaghica
- Montivipera bornmuelleri
- Montivipera bulgardaghica – wątpliwa ważność gatunku
- Montivipera kuhrangica – wątpliwa ważność gatunku
- Montivipera latifii – żmija irańska; wątpliwa ważność gatunku
- Montivipera raddei – żmija armeńska
- Montivipera wagneri – żmija turecko-irańska; wątpliwa ważność gatunku
- Montivipera xanthina – żmija bliskowschodnia
