Maria Egipcjanka była chrześcijańską pustelnicą z Aleksandrii żyjącą w V wieku na pustyni Palestyny. Według jej hagiografii, w młodości prowadziła rozwiązłe życie, zanim doświadczyła głębokiej przemiany duchowej w Kościele Grobu Pańskiego. Szukając pokuty, wycofała się na pustynię, aby prowadzić życie ascetyczne. Jest powszechnie pamiętana dzięki spotkaniu z mnichem Zosimasem, który był świadkiem jej cudownego chodzenia po wodzie. Jej historia stała się istotnym argumentem historycznym na rzecz czczenia ikon w okresie bizantyjskiego ikonoklazmu.
Życie i nawrócenie
Po opuszczeniu rodziców w wieku dwunastu lat, Maria prowadziła w Aleksandrii życie uznawane za niemoralne. Jej los odmienił się, gdy udała się do Jerozolimy, gdzie ikona Matki Bożej uniemożliwiła jej wejście do kościoła, co wywołało w niej głęboki żal. Po tym wydarzeniu przeprawiła się przez Jordan, aby żyć jako samotna ascetka. Przez wiele lat przebywała na pustyni, aż w końcu spotkała mnicha Zosimasa, któremu przed śmiercią wyznała swoją przeszłość.
Kult i dziedzictwo
Jest czczona w kilku tradycjach, w tym w katolickiej, prawosławnej, koptyjskiej i anglikańskiej. Jej żywot został zachowany w hagiografii przypisywanej Sofroniuszowi, która była wykorzystywana podczas drugiego soboru nicejskiego do poparcia używania ikon religijnych. W tradycjach zachodnich jej legenda była szeroko tłumaczona, a nawet zainspirowała ponowne poświęcenie świątyń w IX wieku. Artyści sporadycznie utożsamiali jej postać z Marią Magdaleną.