factograf
PL
Zaloguj się

stolica województwa małopolskiego w południowej Polsce

Kraków

  • 1 min czytania
  • W 151 językach
  • 25 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Kraków

Kraków, oficjalnie Królewskie Miasto Kraków, jest drugim pod względem wielkości i jednym z najstarszych miast w Polsce. Położone nad Wisłą, w województwie małopolskim, liczyło 816 614 mieszkańców w 2025 roku, a na obszarze jego obszaru metropolitalnego mieszkało 1 428 363 osób. Miasto było oficjalną stolicą Polski do 1596 roku i od dawna pozostaje jednym z czołowych ośrodków życia gospodarczego, naukowego, kulturalnego i artystycznego kraju. Jego Stare Miasto zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1978 roku, jako jedno z pierwszych miejsc, które otrzymały ten status.

Początki i rozwój w średniowieczu

Panorama Rynku Głównego w Krakowie
Panorama Rynku Głównego w Krakowie
Katedra Wawelska, widok z przodu
Katedra Wawelska, widok z przodu
Kościół św. Piotra i Pawła, ul. Grodzka 52a, Kraków, Polska
Kościół św. Piotra i Pawła, ul. Grodzka 52a, Kraków, Polska
Dziedziniec Zamku Królewskiego na Wawelu, strona południowo-wschodnia, Wawel 4, Stare Miasto, Kraków, Polska
Dziedziniec Zamku Królewskiego na Wawelu, strona południowo-wschodnia, Wawel 4, Stare Miasto, Kraków, Polska
29.05.2017, ul. Floriańska, Kraków 3
29.05.2017, ul. Floriańska, Kraków 3
Kościół Przemienienia Pańskiego w Krakowie G64
Kościół Przemienienia Pańskiego w Krakowie G64
16.05.2020, Sukiennice w Krakowie 0909 9963
16.05.2020, Sukiennice w Krakowie 0909 9963
Drzeworyt przedstawiający Kraków z Kroniki norymberskiej, 1493
Drzeworyt przedstawiający Kraków z Kroniki norymberskiej, 1493
Cracovia Metropolis Regni Poloniae, 1618, średni format 55759065
Cracovia Metropolis Regni Poloniae, 1618, średni format 55759065
Tadeusz Kościuszko składa przysięgę wierności narodowi polskiemu na krakowskim Rynku, 1794
Tadeusz Kościuszko składa przysięgę wierności narodowi polskiemu na krakowskim Rynku, 1794
Akt nadania konstytucji Wolnemu Miastu Krakowowi. Po rozbiorach Polski Kraków stał się miastem-państwem i pozostał jedynym skrawkiem suwerennego terytorium polskiego w latach 1815–1846.
Akt nadania konstytucji Wolnemu Miastu Krakowowi. Po rozbiorach Polski Kraków stał się miastem-państwem i pozostał jedynym skrawkiem suwerennego terytorium polskiego w latach 1815–1846.
Sprzedawcy kwiatów na Rynku, pierwsza autochromia w Polsce, datowana na 1915 rok
Sprzedawcy kwiatów na Rynku, pierwsza autochromia w Polsce, datowana na 1915 rok
12 obrazów

Kraków powstał jako grodzisko Wiślan, plemienia lechickiego, około VIII wieku, na Wzgórzu Wawelskim. W 1038 roku stał się siedzibą polskiego rządu za panowania dynastii Piastów. Jego położenie na szlakach handlowych sprawiło, że pod koniec X wieku był już wiodącym ośrodkiem handlowym. Miasto zostało splądrowane podczas najazdów mongolskich w XIII wieku, a następnie odbudowane i otrzymało prawa miejskie wzorowane na prawie magdeburskim. W 1364 roku król Kazimierz Wielki ufundował Uniwersytet Krakowski, drugi najstarszy uniwersytet w Europie Środkowej.

Dalsze dzieje i dziedzictwo kulturowe

Aleja Róż w Nowej Hucie
Aleja Róż w Nowej Hucie
Park Planty otacza Stare Miasto w Krakowie.
Park Planty otacza Stare Miasto w Krakowie.
Nowy Ratusz w Podgórzu, samodzielne miasto do jego włączenia do Krakowa w 1915 roku
Nowy Ratusz w Podgórzu, samodzielne miasto do jego włączenia do Krakowa w 1915 roku
Pałac Wielopolskich z 1560 roku, siedziba prezydenta miasta, administracji i rady miejskiej Krakowa
Pałac Wielopolskich z 1560 roku, siedziba prezydenta miasta, administracji i rady miejskiej Krakowa
Ulica Kanonicza na Starym Mieście
Ulica Kanonicza na Starym Mieście
Rynek Podgórski, główny plac dzielnicy Podgórze, z kościołem św. Józefa
Rynek Podgórski, główny plac dzielnicy Podgórze, z kościołem św. Józefa
Kompleks biurowy Centrum Innowacji Biznesowych w Krakowie
Kompleks biurowy Centrum Innowacji Biznesowych w Krakowie
Unity Tower, jeden z najwyższych budynków w mieście.
Unity Tower, jeden z najwyższych budynków w mieście.
Tramwaj miejski firmy Bombardier na moście Piłsudskiego
Tramwaj miejski firmy Bombardier na moście Piłsudskiego
Krakowski Uniwersytet Ekonomiczny
Krakowski Uniwersytet Ekonomiczny
Collegium Maius, najstarszy budynek Uniwersytetu Jagiellońskiego
Collegium Maius, najstarszy budynek Uniwersytetu Jagiellońskiego
Dama z gronostajem Leonarda da Vinci w Muzeum Czartoryskich
Dama z gronostajem Leonarda da Vinci w Muzeum Czartoryskich
12 obrazów

XV i XVI wiek, za panowania dynastii Jagiellonów, były złotym wiekiem polskiej sztuki i nauki. Kraków utracił rolę stolicy pod koniec XVI wieku, gdy dwór królewski przeniósł się do Warszawy. Podczas II wojny światowej nazistowskie Niemcy uczyniły z miasta siedzibę Generalnego Gubernatorstwa i zamknęły ludność żydowską w getcie, skąd wielu wywieziono do obozów zagłady. Miasto uniknęło zniszczenia. Dziś jego gotyckie, renesansowe i barokowe dziedzictwo, w tym Zamek Królewski na Wawelu i Rynek Główny, przyciąga wielu turystów.

W 151 językach

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy