factograf
PAP

Bais

Bais
All data from the card 6
Operashon
Forsa di múskulo
Inventá
1817
Inventor
Karl von DraisKirkpatrick MacMillan
Velosidat
10-25 km/h(hende atlétiko mas, 25-60 km/h, bahada for di seru mas ku 60 km/h)
Infrstruktura
Kaminda
Aplikashon
Transporte privá
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.

Un bais, tambe yamá baiskel òf bisikleta, ta un vehíkulo ku originalmente tabata wòrdu propulsá solamente pa forsa di múskulo. E baiskel moderno en general ta konsistí di dos wiel, un chasis, un sia, stür i un as di trapa ku su pedalnan.

Mayoria di baiskel moderno ta usa transmishon di kadena, ounke transmishon di as òf transmishon di faha tambe ta posibel. Desde comienso di siglo bintiun, e bais elektriko, yamá e-bike, a haya popularidad.

Ademas, tin vários medio di transporte derivá for di e baiskel, manera e rikshaw i becak, ku ta wòrdu usá prinsipalmente na Asia. Tambe algun variante motorisá, manera e brommer, skuter i motosaikel, a desaroyá for di e baiskel i a evolushoná komo medionan di transporte separá.

Leksikografia

Etimologia

E palabra baiskel ta fia for di ingles su bicycle. E palabra ingles bicycle ta wòrdu fia for di bicycle franses (bicyclette moderno), derivá for di bi- ("dos") + cycle ("siklo"). El a wòrdu grabá pa promé biaha na ingles na 1868 i na franses na 1847.

Bais den otro idioma

Den mayoria di otro idioma, derivashonnan di e vélocipède franses òf e bicykel derivá di griego ta komun. Na franses, tantu vélocipède komo bicyclette ta wòrdu usá. Formanan kòrtiku ta komun, manera bike na ingles, vélo na franses (i tambe na Vlaanderen) i bici na spañó.

Klasifikashon

2 images

Tipo di bais

  • Bias elektroniko
  • Bais di kareda
  • Bais di paseo
  • Bais di triatlòn
  • BMX
  • Fatbike
  • Mountain bike

Bais pa mucha

Pa siña muchanan kore baiskel, por instalá wielnan di entrenamentu. Sinembargo, e manera mas efektivo pa siña kore baiskel ta ku un baiskel di balansa òf un baiskel regular sin pedal. Esaki ta permití muchanan praktiká nan balansa i stür promé promé ku agregá e moveshon di trapa.

Bais pa hende hòmber i muhé

Tradishonalmente, ta hasi un distinshon entre baiskelnan standart pa hende hòmber i hende muhé. E promé baiskelnan moderno den siglo diesnuebe tabatin un tubo ariba mas òf ménos horizontal. Komo ku e modelo aki tabata difísil pa hende muhé ku ta bisti saya, e tubo ariba a wòrdu baha, kasi paralelo na e tubo abou, resultando den e modelo di hende muhé.

E modelo tradishonal, e bais di hende hòmber, ta mas robusto ku e modelo di hende muhé debí na e konstrukshon di chasis triangular. Pa hasi un baiskel di hende muhé mesun robusto, lo mester di material adishonal, loke lo hasi e chasis mas pisá. Si e tubo ariba mester a wòrdu kita for di un baiskel di hende hòmber, e struktura lo kibra lihé. Tòg hopi hòmber i muhé ta sigui opta pa un baiskel pa hende hòmber òf hende muhé respektivamente, ounke e motibunan práktiko original pa hasi esaki a disparsé pa gran parti. Hopi hende muhé no ta bisti saya mas.

Algun fabrikante awor ta produsí baiskel pa hende muhé ku un tubo ariba. Esaki ta wòrdu hasí pa minimalisá diferensianan entre modelonan. E baiskelnan aki hopi bes tin un tubo abou èkstra diki, loke ta nifiká ku nan lo ta sufisiente robusto asta sin un tubo ariba. E tubo ariba ta wòrdu agregá prinsipalmente pasobra kumpradónan maskulino ta kustumbrá kuné.

Bentaha i desbentaha

Kosto-benefisio di kore baiskel: e ekonomia nashonal ta gana 26 sèn pa km dor di kore baiskel i ta pèrdè 89 sèn pa km dor di uso di outo.
Kosto-benefisio di kore baiskel: e ekonomia nashonal ta gana 26 sèn pa km dor di kore baiskel i ta pèrdè 89 sèn pa km dor di uso di outo.
Espasio di kaminda nesesario pa e baiskel (meimei) kompará ku e outo (na robes) i e bùs (na drechi).
Espasio di kaminda nesesario pa e baiskel (meimei) kompará ku e outo (na robes) i e bùs (na drechi).
2 images

Un bentaha importante di e baiskel kompará ku outo ta ku hopi bes e ta mas lihé riba distansianan kòrtiku, spesialmente den sentro di statnan kaminda baiskel ta mas aksesibel. Ademas, kore baiskel ta bon pa bo salú i un forma popular di relahá. E baiskel tin un rastro ekológiko abou, ta kousa kasi ningun polushon i ta tuma ménos espasio ku un outo. For di un perspektiva ekonómiko, e baiskel tambe ta skor faborabel den analisisnan di kosto-benefisio sosial. Ademas, un baiskel en general ta fásil pa drecha, tantu pa e usuario mes (asta ora e ta riba kaminda) komo pa un mekaniko di baiskel.

Sinembargo, e baiskel tambe tin desbentahanan. Un riesgo grandi ta e vulnerabilidat di e siklista; den kaso di un aksidente di tráfiko no tin protekshon. E problema aki a oumentá ku e oumento di e-bikes, ku por alkansá velosidatnan mas altu. Ademas, e outo ta mas kómodo den mal tempu i mas lihé riba distansianan mas largu.

Referensia
  • E artíkulo aki òf un vershon anterior di dje ta un tradukshon di e artíkulo Bais riba e Wikipedia hulandes, ku ta kai bao di e lisensia Creative Commons Attribution/Share Alike. Mira e historia di edishon einan.

Read next

In 186 languages

papадыгабзэAfrikaansAlemannischአማርኛaragonésअंगिकाالعربيةمصرىঅসমীয়াasturianuazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаBoarischžemaitėškaBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)беларускаяBetawiбългарскиभोजपुरीBanjarবাংলাbrezhonegbosanskiBasa UgiбуряадcatalàнохчийнTsetsêhestâheseکوردیčeštinakaszëbscziчӑвашлаCymraegdanskdagbanliDeutschΕλληνικάEnglishEsperantoespañoleestieuskaraفارسیsuomivõroNa Vosa Vakavitifɔ̀ngbèfrançaisNordfriiskFryskGaeilgekriyòl gwiyannenGàidhliggalegoAvañe'ẽBahasa HulontalowayuunaikiHausaעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskihornjoserbscemagyarհայերենԱրեւմտահայերէնinterlinguaJaku IbanBahasa IndonesiaInterlingueIlokanoIdoíslenskamedžuslovjanskyitaliano日本語Patoisla .lojban.JawaქართულიQaraqalpaqshaKabɩyɛTyapKongoKumoringGĩkũyũқазақшаಕನ್ನಡ한국어کٲشُرkurdîkernowekкыргызчаLatinaLadinoLëtzebuergeschLingua Franca NovaLimburgsLigureLadinlombardlingálalietuviųlatviešuMalagasyMinangkabauмакедонскиമലയാളംмонголमराठीBahasa MelayuMaltiMirandésမြန်မာဘာသာNedersaksiesPlattdüütschनेपालीनेपाल भाषाLi NihaNederlandsnorsk nynorsknorskNouormandoccitanlivvinkarjalaOromooଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀPangasinanDeitschpolskiPiemontèisپنجابیportuguêsRuna SimirumantschromânăрускирусскийрусиньскыйIkinyarwandaसंस्कृतम्саха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤsicilianuScotsسنڌيsrpskohrvatski / српскохрватскиසිංහලSimple EnglishslovenčinaslovenščinachiShonaSoomaaligashqipсрпски / srpskiSundasvenskaKiswahiliślůnskiSakizayaதமிழ்తెలుగుไทยTürkmençeTagalogtoki ponaTürkçeтатарча / tatarçaئۇيغۇرچە / Uyghurcheукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvènetovepsän kel’Tiếng ViệtWest-VlamswalonWinarayייִדישVahcuengh粵語中文

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article