


Ko Amerika-ki-te-Raki tētahi paparahi e noho katoa ana ki te tuakoi raki, ā, mō te nuinga ki te tuakoi whiti; tērā rānei he wāhanga noa iho o te paparahi o Amerika. Takoto ana te Moana Arctic ki tōna roherohe whakateraki, te Moana Ranatiki ki te rāwhiti, te Moananui-a-Kiwa ki te hauāuru, ā, noho ana te paparahi o Amerika-ki-te-Tonga me te Moana Karipiana ki tōna paeroa.
Ko Amerika-ki-te-Raki te paparahi tuawhā ā-taupori (565 miriona tāngata i 2013) tae rā anō ki ngā moutere pātata (pērā i ngā Moutere Karipiana). Koia te paparahi tuatoru ā-rahinga whenua me ōna km2 e 24,709,000, arā āhua 16.5% o te matawhenua o te ao, 4.8% rānei o te mata o te ao. E 23 ōna wehenga motuhake.
Nō te wāhanga kōpaka pāmuri ngā iwi tangata tuatahi i tae atu ki ‘Amerika-ki-te-Raki’, mā te whakawhiti i te arawhiti whenua Bering. I whakaotia te wāwāhanga onamata o te wāhanga mua-Columbia e te taenga mai o ngā kairarau Ūropi nō te Takiwā Tūhura.
Whakaatu ai ngā ahurea me ngā momopori ō nāianei i ngā taunekeneke i waenganui i ngā kaitāmi Ūropi, ngā iwi taketake, ngā pononga Āwherika me ā rātou mangainga. He kaha ake te awenga Ūropi ki ngā rohe whakateraki o te paparahi, ā, he kaha ake ngā awenga iwi taketake, nō Āwherika rānei ki te tonga. Nō te kaha o te awenga kaitāmi Ūropi, ka kōrero te nuinga o ngā tāngata nō Amerika-ki-te-Raki ō nāianei i te reo Ingarihi, te reo Pāniora, te reo Wīwī rānei, ā, whakaatu ai ēnei hapori me ā ratou wehenga i ngā tikanga Hauāuru.
Rārangi wehenga motuhake, takiwā whirinaki
| Ingoa rohe, takiwā, me ngā pīwari |
Rahinga (km2) |
Taupori (2008 est.) |
Taupori kiato (ia km²) |
Ūpokonga |
|---|---|---|---|---|
| Ānakuira (Kīngitanga Kotahi) | 91 | 15,000 | 164.8 | The Valley |
| Arupa (Hōrana) | 180 | 107,000 | 594.4 | Oranjestad |
| Bonaire (Hōrana) | 294 | 12,093 | 41.1 | Kralendijk |
| Curaçao (Hōrana) | 444 | 140,794 | 317.1 | Willemstad |
| Haiti | 27,750 | 10,033,000 | 361.5 | Port-au-Prince |
| Hemeika | 10,991 | 2,719,000 | 247.4 | Kingston |
| Hato Kete me Newi | 261 | 52,000 | 199.2 | Basseterre |
| Hato Mātene (Wīwī) | 54 | 29,820 | 552.2 | Marigot |
| Hato Pātera me Mikarona (Wīwī) | 242 | 6,000 | 24.8 | Saint-Pierre |
| Hato Rūiha | 539 | 172,000 | 319.1 | Castries |
| Hato Wāneti me ngā Kerenarāna | 389 | 109,000 | 280.2 | Kingstown |
| Hononga-o-Amerika | 9,629,091 | 311,630,000 | 32.7 | Wahingitana, D.C. |
| Honotura | 112,492 | 7,466,000 | 66.4 | Tegucigalpa |
| Kānata | 9,984,670 | 33,573,000 | 3.4 | Ottawa |
| Kerenāra | 344 | 104,000 | 302.3 | St. George's |
| Kirānirangi (Tenemāka) | 2,166,086 | 57,000 | 0.026 | Nuuk (Godthåb) |
| Kiupa | 109,886 | 11,204,000 | 102.0 | Havana |
| Koto Rika | 51,100 | 4,579,000 | 89.6 | San José |
| Kuarerupe (Wīwī) | 1,628 | 401,784 | 246.7 | Basse-Terre |
| Kuatamāra | 108,889 | 14,027,000 | 128.8 | Guatemala City |
| Manetera (Kīngitanga Kotahi) | 102 | 6,000 | 58.8 | Plymouth; Brades |
| Mātiniki (Wīwī) | 1,128 | 397,693 | 352.6 | Fort-de-France |
| Mehiko | 1,964,375 | 112,322,757 | 57.1 | Mexico City |
| Motu Koru-Kākoa (Kīngitanga Kotahi) | 948 | 33,000 | 34.8 | Cockburn Town |
| Moutere Clipperton (Wīwī) | 6 | 0 | 0.0 | — |
| Ngā Moutere Kāmana (Kīngitanga Kotahi) | 264 | 56,000 | 212.1 | George Town |
| Moutere Navassa (Hononga-o-Amerika) | 5 | 0 | 0.0 | — |
| Moutere Puhi (Amerika) (Hononga-o-Amerika) | 347 | 110,000 | 317.0 | Charlotte Amalie |
| Moutere Puhi (Ingarangi) (Kīngitanga Kotahi) | 151 | 23,000 | 152.3 | Road Town |
| Nikarāhua | 130,373 | 5,743,000 | 44.1 | Managua |
| Pāhama | 13,943 | 342,000 | 24.5 | Nassau |
| Pāmura (Kīngitanga Kotahi) | 54 | 65,000 | 1203.7 | Hamilton |
| Panamā | 75,417 | 3,454,000 | 45.8 | Panama City |
| Papatohe | 430 | 256,000 | 595.3 | Bridgetown |
| Pārihi | 22,966 | 307,000 | 13.4 | Belmopan |
| Peta Riko (Hononga-o-Amerika) | 8,870 | 3,982,000 | 448.9 | San Juan |
| Saint Barthélemy (Wīwī) | 21 | 7,448 | 354.7 | Gustavia |
| Sapa (Hōrana) | 13 | 1,537 | 118.2 | The Bottom |
| Sint Eustatius (Hōrana) | 21 | 2,739 | 130.4 | Oranjestad |
| Sint Maarten (Hōrana) | 34 | 40,009 | 1176.7 | Philipsburg |
| Te Moutere Nehe me Papura | 442 | 88,000 | 199.1 | St. John's |
| Te Whakaora | 21,041 | 6,163,000 | 293.0 | San Salvador |
| Te Whenua Tominika | 48,671 | 10,090,000 | 207.3 | Santo Domingo |
| Tirinaki-Tōpako | 5,130 | 1,339,000 | 261.0 | Te Poi o Pāniora |
| Tominika | 751 | 67,000 | 89.2 | Roseau |
| Tapeke | 24,500,995 | 541,720,440 | 22.9 |
Ōhanga
| Raupapa | Whenua | GDP (PPP, 2014) miriona tāra HOA |
|---|---|---|
| 1 | Hononga-o-Amerika | 17,419,000 |
| 2 | Mehiko | 2,148,884 |
| 3 | Kānata | 1,595,975 |
| 4 | Kiupa | 234,193 |
| 5 | Te Whenua Tominika | 138,511 |
| 6 | Peta Riko | 125,630 |
| 7 | Kuatamāra | 119,811 |
| 8 | Panamā | 80,811 |
| 9 | Koto Rika | 71,234 |
| 10 | Te Whakaora | 51,193 |
| Raupapa | Whenua | GDP (tūtapa, 2014) miriona tāra HOA |
|---|---|---|
| 1 | Hononga-o-Amerika | 17,419,000 |
| 2 | Kānata | 1,786,655 |
| 3 | Mehiko | 1,291,062 |
| 4 | Peta Riko | 103,135 |
| 5 | Kiupa | 77,150 |
| 6 | Te Whenua Tominika | 64,058 |
| 7 | Kuatamāra | 58,728 |
| 8 | Koto Rika | 49,553 |
| 9 | Panamā | 46,213 |
| 10 | Tirinaki-Tōpako | 28,874 |
Ētahi atu tāone hira





The top ten largest North American metropolitan areas by population as of 2013, based on national census numbers from the United States of America, and census estimates from Canada and Mexico.
| Rohe metropolitan | Tapori | Rahinga (km2) | Whenua |
| Mexico City | 21,163,226† | 7,346 | |
| Niu Ioka | 19,949,502 | 17,405 | |
| Ngā Ānahera | 13,131,431 | 12,562 | |
| Hikāko | 9,537,289 | 24,814 | |
| Dallas–Fort Worth | 6,810,913 | 24,059 | |
| Hūhetene | 6,313,158 | 26,061 | |
| Tāroto | 6,054,191† | 5,906 | |
| Philadelphia | 6,034,678 | 13,256 | |
| Wahingitana, D.C. | 5,949,859 | 14,412 | |
| Miami | 5,828,191 | 15,896 |
†2011 Census figures.
