factograf
EXT

monicipiu, cidá i capital dela provincia de Valladolís, en España

Valladolís

Valladolís

Key facts

puebración302,614
superficii198km²
istancia demonicipiu d'España
paísEspaña
capitalCidá de Valladolís
fecha de criación o hundación1072
All data from the card 11
Coordenadas
41°39′07″N 4°43′43″O / 41.651980555556, -4.7285611111111
Capital
Cidá de Valladolís
Entidad
Monicipiu d'España
• País
España
• Total
197,91 km²
• Media
701 m s. n. m.
• Total
302614 hab.
• Densidá
1529,05 hab/km²
Código postal
47001–47016
Prefijo telefónico
983
Patrono(a)
Pedro Regalado y Virgen de San Lorenzo

Valladolís [βaʎað̪oˈli], tamién almentau de holma populal comu Pucela, es un menucipiu, capital dela provincia omónima, i sé delas Cortes i la Junta de Castilla i León. S'assitia nel centru dela Sumeseta norti, en vera los ríus Pisuerga i Esgueva. Es la mayol cidá dela comunidá utónoma de Castilla i Lión, i la 13º mayol cidá d'España, con 297.775 abitantis i cona puebración ena su aria urbana de 407.148 abitantis.

Jografía física

Sitación

Valladolís s'assitia nel centru dela Sumeseta norti, nel valli del ríu Pisuerga. Jográficamenti s'assitia nel centru dela provincia de Valladolís i dela Comunidá Utónoma de Castilla i Lión. El su términu menucipal arraya colos menucipius de Cabezón de Pisuerga, Santovenia de Pisuerga, Cigales, Fuensaldaña, Mucientis, Villalba de los Alcores, Valdenebro de los Valles, La Mudarra, Peñaflor de Hornija i Villanubla al norti; Con Zaratán, Arroyo de la Encomienda i Simancas al ponienti; Villanueva de Duero, Viana de Cega, Boecillo, Laguna de Duero i La Cistérniga al sul; i Renedo de Esgueva i Castronuevo de Esgueva al salienti.

Idrografia

El ríu Esgueva desemboca nel ríu Pisuerga en Valladolís. Cerca dela cidá, varius ríus desembocan nel Dueru, encruíu el Pisuerga

Estoria

Palacio Real de Valladolís, residencia del emperaol Helipi III
Palacio Real de Valladolís, residencia del emperaol Helipi III

Edá Media

La villa hue repuebrau nel siegru XI pol Condi Ansurez.

Edá Moerna

Nel añu 1601, el Rei Helipi III muó la Corti de Mairil a Valladolís, convirtiendu la villa ena capital d'Aspaña. Cincu añus dispués, en 1606, la Corti golvió a Mairil.

Jografía umana

Olganiçación territorial

Valladolís s'alcuentra devidía en dozi destritus, sin nombri i numberaus del unu al dozi.

Destritus de Valladolís
Nombri Barrius qu'holman el destritu
Distrito 1 Centro (Plaza Mayor)
Distrito 2 Barriada de la guardia Civil, Paseo Zorrilla (bajo), Gamazo
Distrito 3 Caño Argales
Distrito 4 Delicias, Polígono San Cristobal
Distrito 5 Centro (Cantarranas, Plaza España, Universidad)
Distrito 6 Circular, Las Flores, Páramo de San Isidro, Pajarillos Vadillos,
Distrito 7 Batallas, Belén, La Pilarica, San Juán
Distrito 8 Barrio España, Hospital, La Rondilla, San Pedro Regalado
Distrito 9 Centro (San Miguél, San Nicolás, San Pablo)
Distrito 10 Arturo Eyries, Girón, Huerta del Rey, Parquesol, La Victoria
Distrito 11 Covaresa, Cuatro de Marzo, La Rubia, Parque Alameda, Paseo Zorrilla (Alto)
Distrito 12 La Overuela, Navabuena, Pinar de Antequera, Puente Duero

Demografía

Trasporti i comunicacionis

L'utovía A-62 al su passu por Valladolís
L'utovía A-62 al su passu por Valladolís
Entrá dela gara de trenis Valladolid - Campo Grande.
Entrá dela gara de trenis Valladolid - Campo Grande.
2 images

Trasporti entreurbanu

Carreteras

Varias utovías tienin nacencia i trasvessan el menucipiu. Las utovías A-60, A-11 i N-601 tienin nacencia en Valladolís. L'utovía de cercunvalación VA-30 arroea el menucipiu. I l'utovía A-62 trasvessa pol ponienti, de norti a sul.

Herrocarril

La cidá tien una gara de trenis, l'Estación Valladolid-Campo Grande (tamién almentau comu Estación del Norte), con servicius qu'enganchan colos menucipius dela provincia, dela comunidá i d'Aspaña.

El sapeaderu Valladolid-Universidad da serviciu al campus nuversitariu Miguel Delibes i alos barrius de La Pilarica i Belén. Nesti sapeaeru paran angunus servicius de trenis regionalis i Media Distancia, qu'enganchan Valladolís con Palencia, Lión, Mairil, Xixón i Santandel.

Una segundera estación, l'Estación Valladolíd-La Esperanza (antigamenti almentau Estación de Ariza), holmava parti dela liña Valladolid - Ariza, que enganchava la cidá cona puebración d'Ariza, ena provincia de Çaragoça. La liña afechó en 1994, i ugañu sólu el cachu hata la fábrica Fasa-Renaul s'alcuentra en enhuncionamientu pal trasporti de cochis. La gara es sé dela Asociación Vallisoletana de Amigos del Ferrocarril (ASVAFER).

Alta velocidá

El tren d'alta velocidá allegó el 22 de deziembri de 2007, cona costrución e inaguración dela liña Madrid-Segovia-Valladolid. Una segundera liña (Valladolid-Palencia-León) abrió el 30 de setiembri de 2015, enganchandu Valladolís con Lión.

Otobús

L'Estación de Autobuses de Valladolid opera varias liñas nel ária metropolitana i otras capitalis nacionalis.

Trasporti airiu

L'Aeropuerto de Villanubla, assitiau nel menucipiu de Villanubla, es el más cercanu ala cidá (solu a 10kms de longol).

Trasporti urbanu

Otobús

El primel serviciu d'otobús urbanu mençó a enhuncional el 23 de juñu de 1928, momentu enque las liñas de trenvía d'aquel altoncis non eran suficientis pal porti urbanu. La liña (Plaza Mayor - Delicias) era propiedá del impresariu peñafielensi Cipriano Díez Platero. Alo longu dela epoca de 1930, las liñas de trenvía huorin restituías hata desparecel en 1933.

L'impresa menucipal Auvasa (Autobuses Urbanos de Valladolid, S. A.) opera los otobusis menucipalis dendi 1982. Dendi 2018 cuenta con 20 liñas ordinarias (2 d'ellas roalis), 5 liñas noturnas (mentaus Buho), 9 liñas alos políganus endustrialis con serviciu solu los diás laboralis, 7 liñas matinales con servicius solu los días laboralis, 2 liñas (almientaus Lanzaderas) al campus nuversitariu Miguél Delibes, i 6 liñas especialis (mentaus Futbol) con serviciu duranti los partíus de fubu nel estadiu José Zorrilla.

Conomía

L'endustria más emportanti es l'utomotriz. Dos impresas tien fábricas nel monicipiu: Fasa-Renault i Michelín.

Política

Almenistración utonómica

Castilla i Lión non tien capital oficial, peru dendi 2007 es sedi delas Cortes de Castilla y León i dendi 1980 dela Junta de Castilla y León.

Almenistración provincial

Valladolís es sé dela Diputación Provincial de Valladolid, assitiau nel Palacio Pimentel.

Almenistración monicipal

El goviernu menucipal s'alcuentra ena Casa Consistorial, ena Plaza Mayor.

El alcaldi d'ugañu es Jesús Julio Carnero García.

Alcaldis dendi las elecionis de 1979
Periodu Nombri Partíu
1979 - 1983 Tomás Rodriguez Bolaños Partido Socialista Obrero Español (PSOE)
1983 - 1987
1987 -1991
1991 - 1995
1995 - 1999
1999 - 2003 Francisco Javier León de la Riva Partido Popular (PP)
2003 - 2007
2007 - 2011
2011 - 2015
2015 Mercedes Cantalapiedra Álvarez
2015 - 2019 Óscar Puente Santiago Partido Socialista Obrero Español (PSOE)
2019 - 2023
2023 Jesús Julio Carnero García Partido Popular (PP)

Ducación

Fachá Barroca dela Universidad de Valladolid
Fachá Barroca dela Universidad de Valladolid

Tres nuversidais tien la cidá:

  • La Universidad de Valladolid, L'estitución más emportanti dela cidá i la provincia.
  • La Universidad Europea Miguél de Cervantes
  • La Universidad Isabel I

Coltura

Museu dela Cencia de Valladolís, construiu nel añu 2003
Museu dela Cencia de Valladolís, construiu nel añu 2003
Teatro Zorrilla ena Plaza Mayor
Teatro Zorrilla ena Plaza Mayor
2 images

Archivus

  • L'archivu monicipal

Cini

SEMINCI

La SEMINCI (Semana Internacional del Cine en castellanu) es un festival celebrau dendi 1956.

Museus

Valladolís cuenta con importantis museus:

  • Museu Nacional d'Escultura
  • Museu de Valladolís
  • Museu dela Cencia
  • Museu d'Arti Oriental
  • Museu d'Arti Contemporañu Español Patio Herreriano
  • Museus dela Nuversidá de Valladolís:
    • Museu d'Arti Africanu Arellano Alonso
    • Museu de Cencias Naturalis
    • Museu Anatómicu
    • Museu dela Nuversidá de Valladolís

Teatrus

  • Teatru Calderón
  • Teatru Zorrilla

Eventus colturalis i festivalis

  • Teatru de Calli
  • San Pedro Regalado

Cidais ermanás

Atijus p'ahuera

  • En Commons ai conteníu multimedia sobre Valladolís.
  • Página web del Ayuntamientu de Valladolís

Read next

In 115 languages

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article