Valladolís [βaʎað̪oˈli], tamién almentau de holma populal comu Pucela, es un menucipiu, capital dela provincia omónima, i sé delas Cortes i la Junta de Castilla i León. S'assitia nel centru dela Sumeseta norti, en vera los ríus Pisuerga i Esgueva. Es la mayol cidá dela comunidá utónoma de Castilla i Lión, i la 13º mayol cidá d'España, con 297.775 abitantis i cona puebración ena su aria urbana de 407.148 abitantis.
Jografía física
Sitación
Valladolís s'assitia nel centru dela Sumeseta norti, nel valli del ríu Pisuerga. Jográficamenti s'assitia nel centru dela provincia de Valladolís i dela Comunidá Utónoma de Castilla i Lión. El su términu menucipal arraya colos menucipius de Cabezón de Pisuerga, Santovenia de Pisuerga, Cigales, Fuensaldaña, Mucientis, Villalba de los Alcores, Valdenebro de los Valles, La Mudarra, Peñaflor de Hornija i Villanubla al norti; Con Zaratán, Arroyo de la Encomienda i Simancas al ponienti; Villanueva de Duero, Viana de Cega, Boecillo, Laguna de Duero i La Cistérniga al sul; i Renedo de Esgueva i Castronuevo de Esgueva al salienti.
Idrografia
El ríu Esgueva desemboca nel ríu Pisuerga en Valladolís. Cerca dela cidá, varius ríus desembocan nel Dueru, encruíu el Pisuerga
Estoria

Jografía umana
Olganiçación territorial
Valladolís s'alcuentra devidía en dozi destritus, sin nombri i numberaus del unu al dozi.
| Nombri | Barrius qu'holman el destritu |
|---|---|
| Distrito 1 | Centro (Plaza Mayor) |
| Distrito 2 | Barriada de la guardia Civil, Paseo Zorrilla (bajo), Gamazo |
| Distrito 3 | Caño Argales |
| Distrito 4 | Delicias, Polígono San Cristobal |
| Distrito 5 | Centro (Cantarranas, Plaza España, Universidad) |
| Distrito 6 | Circular, Las Flores, Páramo de San Isidro, Pajarillos Vadillos, |
| Distrito 7 | Batallas, Belén, La Pilarica, San Juán |
| Distrito 8 | Barrio España, Hospital, La Rondilla, San Pedro Regalado |
| Distrito 9 | Centro (San Miguél, San Nicolás, San Pablo) |
| Distrito 10 | Arturo Eyries, Girón, Huerta del Rey, Parquesol, La Victoria |
| Distrito 11 | Covaresa, Cuatro de Marzo, La Rubia, Parque Alameda, Paseo Zorrilla (Alto) |
| Distrito 12 | La Overuela, Navabuena, Pinar de Antequera, Puente Duero |
Demografía

Trasporti i comunicacionis
Trasporti entreurbanu
Carreteras
Varias utovías tienin nacencia i trasvessan el menucipiu. Las utovías A-60, A-11 i N-601 tienin nacencia en Valladolís. L'utovía de cercunvalación VA-30 arroea el menucipiu. I l'utovía A-62 trasvessa pol ponienti, de norti a sul.
Herrocarril
La cidá tien una gara de trenis, l'Estación Valladolid-Campo Grande (tamién almentau comu Estación del Norte), con servicius qu'enganchan colos menucipius dela provincia, dela comunidá i d'Aspaña.
El sapeaderu Valladolid-Universidad da serviciu al campus nuversitariu Miguel Delibes i alos barrius de La Pilarica i Belén. Nesti sapeaeru paran angunus servicius de trenis regionalis i Media Distancia, qu'enganchan Valladolís con Palencia, Lión, Mairil, Xixón i Santandel.
Una segundera estación, l'Estación Valladolíd-La Esperanza (antigamenti almentau Estación de Ariza), holmava parti dela liña Valladolid - Ariza, que enganchava la cidá cona puebración d'Ariza, ena provincia de Çaragoça. La liña afechó en 1994, i ugañu sólu el cachu hata la fábrica Fasa-Renaul s'alcuentra en enhuncionamientu pal trasporti de cochis. La gara es sé dela Asociación Vallisoletana de Amigos del Ferrocarril (ASVAFER).
Alta velocidá
El tren d'alta velocidá allegó el 22 de deziembri de 2007, cona costrución e inaguración dela liña Madrid-Segovia-Valladolid. Una segundera liña (Valladolid-Palencia-León) abrió el 30 de setiembri de 2015, enganchandu Valladolís con Lión.
Otobús
L'Estación de Autobuses de Valladolid opera varias liñas nel ária metropolitana i otras capitalis nacionalis.
Trasporti airiu
L'Aeropuerto de Villanubla, assitiau nel menucipiu de Villanubla, es el más cercanu ala cidá (solu a 10kms de longol).
Trasporti urbanu
Otobús
El primel serviciu d'otobús urbanu mençó a enhuncional el 23 de juñu de 1928, momentu enque las liñas de trenvía d'aquel altoncis non eran suficientis pal porti urbanu. La liña (Plaza Mayor - Delicias) era propiedá del impresariu peñafielensi Cipriano Díez Platero. Alo longu dela epoca de 1930, las liñas de trenvía huorin restituías hata desparecel en 1933.
L'impresa menucipal Auvasa (Autobuses Urbanos de Valladolid, S. A.) opera los otobusis menucipalis dendi 1982. Dendi 2018 cuenta con 20 liñas ordinarias (2 d'ellas roalis), 5 liñas noturnas (mentaus Buho), 9 liñas alos políganus endustrialis con serviciu solu los diás laboralis, 7 liñas matinales con servicius solu los días laboralis, 2 liñas (almientaus Lanzaderas) al campus nuversitariu Miguél Delibes, i 6 liñas especialis (mentaus Futbol) con serviciu duranti los partíus de fubu nel estadiu José Zorrilla.
Conomía
L'endustria más emportanti es l'utomotriz. Dos impresas tien fábricas nel monicipiu: Fasa-Renault i Michelín.
Política
Almenistración utonómica
Castilla i Lión non tien capital oficial, peru dendi 2007 es sedi delas Cortes de Castilla y León i dendi 1980 dela Junta de Castilla y León.
Almenistración provincial
Valladolís es sé dela Diputación Provincial de Valladolid, assitiau nel Palacio Pimentel.
Almenistración monicipal
El goviernu menucipal s'alcuentra ena Casa Consistorial, ena Plaza Mayor.
El alcaldi d'ugañu es Jesús Julio Carnero García.
| Periodu | Nombri | Partíu |
|---|---|---|
| 1979 - 1983 | Tomás Rodriguez Bolaños | Partido Socialista Obrero Español (PSOE) |
| 1983 - 1987 | ||
| 1987 -1991 | ||
| 1991 - 1995 | ||
| 1995 - 1999 | ||
| 1999 - 2003 | Francisco Javier León de la Riva | Partido Popular (PP) |
| 2003 - 2007 | ||
| 2007 - 2011 | ||
| 2011 - 2015 | ||
| 2015 | Mercedes Cantalapiedra Álvarez | |
| 2015 - 2019 | Óscar Puente Santiago | Partido Socialista Obrero Español (PSOE) |
| 2019 - 2023 | ||
| 2023 | Jesús Julio Carnero García | Partido Popular (PP) |
Ducación
Tres nuversidais tien la cidá:
- La Universidad de Valladolid, L'estitución más emportanti dela cidá i la provincia.
- La Universidad Europea Miguél de Cervantes
- La Universidad Isabel I
Coltura

Archivus
- L'archivu monicipal
Cini
SEMINCI
La SEMINCI (Semana Internacional del Cine en castellanu) es un festival celebrau dendi 1956.
Museus
Valladolís cuenta con importantis museus:
- Museu Nacional d'Escultura
- Museu de Valladolís
- Museu dela Cencia
- Museu d'Arti Oriental
- Museu d'Arti Contemporañu Español Patio Herreriano
- Museus dela Nuversidá de Valladolís:
- Museu d'Arti Africanu Arellano Alonso
- Museu de Cencias Naturalis
- Museu Anatómicu
- Museu dela Nuversidá de Valladolís
Teatrus
- Teatru Calderón
- Teatru Zorrilla
Eventus colturalis i festivalis
- Teatru de Calli
- San Pedro Regalado
Cidais ermanás
Atijus p'ahuera
- En Commons ai conteníu multimedia sobre Valladolís.
- Página web del Ayuntamientu de Valladolís
