Ispaster

Ingurune naturala

Kostaldean, herriak Ogella hondartza dauka itsasoarekin muga. Hondartza harriz osaturik dago baina batzuetan itsasoak harea biltzen du bertan. Ez du itsasorako sarrera erosorik, hala ere, depresio karstiko baten kokaturiko lur emankorrak ditu, nekazaritzarako aproposak. Bereizgarri geologiko horren ondorioz, udalerriaren hegoaldeko paisaia, muinoz, kobaz eta trokaz osaturik dago.

Otoio (396 metro) eta Arterreta (251 metro) dira herriko tontorrik aipagarrienak.

Udalerri mugakideak

• Nabarniz, Gizaburuaga eta Amoroto hegoaldean
• Lekeitio eta Mendexa ekialdean
• Ea mendebaldean

Iparraldean Kantauri Itsasoa du udalerriak.

Auzoak

Elexalde, Ispasterko udalerriaren gunea, XIX. mendeko lana da, askoz lehenagoko aztarnak daude bertan. Elizarekin angeluzuzena den plaza txiki batek, jauregi batek eta horren barruan dagoen udaletxeak osatzen dute. Elkarri atxikitako etxeak dauzkan kale estu bat plazaren alde zabalean amaitzen da.

Gainerako biztanleak baserrietako auzoetan, sakabanatuta, bizi dira. Auzo horiek bi aldetan bereizten dira: Goierri eta Beterri. Estatistikoki, honakoak dira auzoak:

• Barainka, udalerria Earekin lotzen duen mendi-lepo batean kokatua.
• Kurtziaga-Arropain, bi auzunez osatuta dago: Arropain, Lekeitioko hirigunearen ondoan kokatua, eta Kurtziaga, Lekeitiotik hur, Mendexak eta Amorotok mugatzen dute.
• Gardata-Artika, bi auzunez osatua: Gardata, XV. mendetik dokumentatutako auzo bildua, eta Artika, mendialde batean kokatutako auzune zabala.
• Elexalde Ispaster, udaletxea eta eliza dauden Ispasterko auzoburua. Auzo horretan daude sartuta administratiboki Kortazar, ibarrean kokatutako auzo sakabanatua, eta Larrinaga, Ogella eta Elexaldeko hondartzen artean kokatua.
• Mendazoa, aldats gogor baten dagoen auzo txikia.
• Solarte-Gallete, bi auzunez osatua: Solarte, Iluntzarreko mendialdean sakabanatutako baserri multzoa, eta Gallete, interes handiko baserriak dituen udalerriaren hegoaldean dagoena.
• Soloaran, zentrotik hur baina Ispasterko alde altuan kokatua.

2019. urtean Ispaster herriak 741 biztanle zituen. Horietatik, %21,46ak 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotako herritarrak %8,37 ziren.

Jatorria

Etxebizitza

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 414 etxebizitza zeuden: 279 (% 67,4) nagusiak eta 135 (% 32,6) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).<ref name="EUSTAT-etxe">{{erreferentzia|izenburua=Etxebizitzen parkea|lana=Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak|argitaletxea=Eustat|url=https://eu.eustat.eus/estadisticas/tema_443/opt_0/tipo_1/ti_etxebizitza-parkea/temas.html%7Chizkuntza=eu%7Curtea=2024}}</ref> Etxebizitza nagusien % 88,2 jabetzan zegoen eta % 9,3 alokairuan.<ref name="EUSTAT-etxe" /> INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 7 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 37 plazarekin (5,29 plaza etxebizitzako).<ref name="INE-39363">{{erreferentzia|izenburua=Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak|lana=Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala)|argitaletxea=Espainiako Estatistika Institutua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=39363%7Chizkuntza=es%7Curtea=2026}}</ref>

Guztira 279 etxegune zeuden, batez beste 2,6 egoiliarrekoak; horietatik 89 (% 31,9) pertsona bakarrekoak ziren.<ref name="EUSTAT-etxe" />

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 131,5 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 51,9 urtekoa.<ref name="EUSTAT-etxe" /> Etxebizitzen % 47,6 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 0,0 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.<ref name="EUSTAT-etxe" /> Etxebizitzen % 16,7 igogailua zuten.

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 7,2 berokuntza zentrala zuten, % 69,2 banakakoa eta % 20,8 noizean behingoa.<ref name="EUSTAT-etxe" /> Horrez gain, % 20,4 hodien bidezko gasa zuten eta % 20,4 igogailua.

Hezkuntza-maila

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 610 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 47,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 20,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 26,7; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 5,9.<ref name="ine-ikasketa-maila">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=66621%7Chizkuntza=es}}</ref> Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 44,1 zen 2021ean eta % 47,2 2024an; beraz, 3,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 9,4 izatetik % 5,9 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 47,6 ziren, eta gizonen artean % 46,9; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 5,9 eta gizonen % 5,9 ziren.

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 67,0 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 33,0 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 9 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 52,0 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 48,0. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,3 ziren.<ref name="ine-ikasketa-maila" />

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 12,6 ikasten ari zen (77 pertsona).<ref name="ine-ikasten">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=66627%7Chizkuntza=es}}</ref> Ikasten ari zirenetatik, % 49,4 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 27,3 batxilergoan, % 16,9 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 3,9 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 50,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 48,8; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 17,1 eta emakumeen % 16,7. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 97,8 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 63,3 eta 25–29 urtekoen % 13,6; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,0 baino ez.<ref name="ine-ikasten-adina">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=66629%7Chizkuntza=es}}</ref> 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 53,3 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 66,7.

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 93,0 estatuan jaio zen, eta % 7,0 atzerrian.<ref name="ine-ikasketa-maila" /> Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 47,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 4,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 31,3 eta % 25,0, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 48,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 4,2; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 37,0 eta % 22,2, hurrenez hurren.

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 12,7 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 11,6.<ref name="ine-ikasten" /> Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 48,6 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 60,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Historiaurrea

Kobeaga I eta II (Barainka) aztarnategietan topatu dira giza hondarrik zaharrenak, baita Urtiagako kobazuloan, Jentilkoban (Iperratx, Solarte) eta Otoioko Jentilkoban (Artika). Lehenengo biak garrantzitsuenak dira: Kobeaga II Ispasterreko lehendabiziko populazio aztarna da. Mesolito garaiko arrantzaleen herrixka da, K. a. 3500 ingurukoa, Neolito hasi baino lehenxeagokoa. Kobeaga I-en aurkitu dira hezurrean egindako apaindura ugari, baita keramika aztarnak ere. Kronologian zalantzak daude, agian Brontze Aroko nekropolia izan zelarik.

Erdi Aroa

1334koa da lehendabiziko aipamen idatzia, Alfonso XI.a erregeak emandako agindu batean agertzen dena. Bertan, eskatzen du Lekeitioko elizari itzultzea Amoroto, Ispaster, Gardata eta Asumendiko monteroen hamarrenak edo diezmos. Izan ere, Ispaster elizate moduan antolatuta zegoen, eta horrek ekarriko zizkion sarritan ondoko uriarekin liskarrak, Lekeitiorekin alegia. Hau zerbait orokorra izan zen garai hartan Bizkaian, Lur Laua eta hirien arteko tira-birak hain zuzen ere.

Hala ere, Jaurerria gogorren astindu zuen liskar nagusia oinaztar eta ganboatarren arteko borroka izan zen. Ispaster oinaztarren aldekoa izan zen, Adán de Yarza familia, Agirreko jaunak eta Zubietakoak izan ere.

Aro modernoa eta garaikidea

Uzta txarrak, epidemiak eta gerrak direla-eta, XX. mendea arte hazkunde demografikoa ez da sendoa izango. Nekazaritza eta abeltzaintza ziren jarduera nagusiak, arrantza Lekeitiorekin lotuago baitzegoen. Artoaren kultiboa gako nagusietakoa izan zen XVII. mendearen hasieran, eta zehazki herri honetan 1614tik aurrera. Honekin lotuta, errotak ugaritu egin ziren, eta herriak 4 eduki zituen 1630 inguruan. Gainera, lurralde hauetan zutik dirau Bizkaian dagoen haize-errota bakarrenetarikoa, Aixeder izenekoa, 1728 inguruan egindakoa.

XX. mendeaeren azken laurdenean, Ispasterko zentral nuklearra eraikitzeko proiektua egon zen, Ogella hondartzaren inguruan; baina Lemoizko ekimenak baino gutxiago egin zuen aurrera proiektuak.

1980ko otsailaren 1ean udalerriko errepide batean Ispasterko atentatua gertatu zen. ETAk prestaturiko ekintza, sei guardia zibil erahil zituzten eta bi etakide bat hil ziren halaber.

Gaur egun, industrialde txiki batean "Onduvisa" enpresa eta "Lealde" kooperatiba daude. Turismoa da beste baliabide garrantzitsu bat, landa ostalaritzan Kurtxia, Logortza eta Natxiondo etxeekin eta bestela Zubieta jauregiko apartahotelarekin. 3 jatetxe daude bestela udalerrian.

Sektoreak honela banatzen ziren 2017an: Lehen sektorea %8,8; bigarren sektorea %29,2; hirugarren sektorea %58,4. Eraikuntza sektorea %3,6.

Diru-sarrerak

Jarduera ekonomikoa

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Ispaster udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 312 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 51,9; gainerako % 48,1 inaktibo zeuden (erretiratuak % 55,4, beste inaktiboak % 27,7 eta ikasleak % 17,0).<ref name="ine-harremana">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=66846%7Chizkuntza=es}}</ref> Aktiboen artean, langabezia-tasa % 5,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 49,5 zen eta emakumezkoena % 54,5; langabezia-tasa, aldiz, % 3,8 eta % 7,1 zen, hurrenez hurren.<ref name="ine-harremana" />

Okupatuen kopurua 288 zen 2023ean, 2021eko 293etik behera.<ref name="ine-jarduera">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=69992%7Chizkuntza=es}}</ref> Emakumeek okupatuen % 49,7 osatzen dute, eta gizonek % 50,3.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 67,0), industria (% 24,3), eraikuntza (% 5,2) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 3,5).<ref name="ine-jarduera" /> Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 22,9), ondoren hezkuntza (% 20,1) eta ostalaritza (% 9,4) datoz.

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 47,9; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 42,0), eta oinarrizko okupazioak % 7,3.<ref name="ine-okupazioa">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=69998%7Chizkuntza=es}}</ref> Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 55,9), eta emakumeen artean goi eta erdi maila (% 50,3).

Okupatuen % 71,9 besteren konturako langileak dira, eta % 28,1 norberaren konturakoak.<ref name="ine-egoera">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=69993%7Chizkuntza=es}}</ref>

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 91,3 estatuan jaio zen, eta % 8,7 atzerrian.<ref name="ine-harremana" /> Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 45,9 okupatuak dira, % 35,1 erretiratuak, % 9,8 ikasleak, % 6,1 bestelako inaktiboak eta % 3,0 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,4 okupatuak dira, % 31,6 bestelako inaktiboak, % 10,5 erretiratuak eta % 10,5 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 50,4 okupatuak dira, % 21,2 bestelako inaktiboak, % 19,6 erretiratuak, % 5,0 ikasleak eta % 3,8 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,1 bestelako inaktiboak dira, % 35,3 okupatuak, % 8,8 langabeak, % 5,9 ikasleak eta % 2,9 erretiratuak.

Okupazioa

Okupatuen % 92,7 estatuan jaio zen, eta % 7,3 atzerrian.<ref name="ine-okupazioa" /> Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 35,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 8,8 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 88,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 11,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 53,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 37,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 5,3 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 66,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 16,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 16,7 oinarrizko okupazioetakoak.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.<ref name="ine-jarduera-jaiolekua">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=70000%7Chizkuntza=es}}</ref> Estatuan jaiotako gizonen artean, % 49,3 zerbitzuetan ari dira, % 37,5 industrian, % 6,6 eraikuntzan eta % 6,6 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 55,6 zerbitzuetan ari dira, % 33,3 industrian eta % 11,1 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 84,0 zerbitzuetan ari dira, % 11,5 industrian eta % 3,8 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 91,7 zerbitzuetan ari dira, % 8,3 industrian.

Lehen sektorea

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 41 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 185 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten. Udalerriaren azalera 22,6 km² denez, NAE lurraldearen % 8,2 da. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 85,7 larre iraunkorrak (159 ha, 38 ustiategitan), % 10,3 arbolak (19,1 ha, 25 ustiategitan), % 3,5 lur goldagarria (6,4 ha, 22 ustiategitan), % 0,3 norberaren kontsumorako baratzeak (0,62 ha, 22 ustiategitan) eta % 0,2 berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,34 ha, 7 ustiategitan).

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 167 behi, 699 ardi, 70 ahuntz, 36 zaldi, 35 hegazti eta 2 erlauntz zeuden.

Ibilgailu-parkea

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 475 gidari zeuden erroldatuta: 269 gizon (% 56,6) eta 206 emakume (% 43,4). Biztanleen % 65,9 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 710 ibilgailuk osatzen zuten: 432 turismo, 119 motozikleta, 71 furgoneta, 36 kamioi eta 27 ziklomotor. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 599 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (451) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13 urtekoa zen; turismoen % 7,2k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 13,7k 25 urte baino gehiago. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 52,2 diesel zen eta % 46,8 gasolinazko; 6 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,9; probintzian % 1,2). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,8k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 32,4k ez zuen etiketarik.

2011ko udal hauteskundeak

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Ispasterko alkatea Euzko Alderdi Jeltzaleko Jesus Maria Lekerikabeaskoa da.

2015eko udal hauteskundeak

2019ko udal hauteskundeak

Hauek izan ziren emaitzak: EAJk 227 boto; Independenteek 193 boto; PPk boto bakarra. Garbiñe Saenz de Buruaga Garralda izendatu zuten alkate.

Euskara

Ispasterren euskaldunak %88,85 dira eta kale erabilera %73,5. Bertako euskara sortaldeko bizkaieraren barnean dago katalogatuta, Lea-Artibaiko hizkeran hain zuzen.

Jaiak eta ospakizunak

• Uztailaren 4an San Martinak.
• Uztailaren 25etik 27ra Santiago eta Santa Ana.
• Irailaren 29an San Migelak.

Kirola

Bertako Ipargorri kirol elkarteak Ispasterko Udala Sari Nagusia ziklo-kros lasterketa antolatzen du, urtero.

Ondare zibilean, aipatzekoak dira:

• Arana jauregia. Eraikin barrokoa.
• Villa Dolores
• Zubieta jauregia. Eraikin barrokoa. Patio bat dauka barruan. Fatxada erdian kanpandorrea dauka, eta albo banatan bi dorre. Aurretik han egondako Adan Yarzakoaren dorrearen arrastoak gordetzen dira oraindik.
• Axpe Aurrekoa baserria
• Axpe Kaltzada baserria
• Erkiagabekoa baserria
• Erkiaga Erdikoa baserria.
• Aixeder errota. 1723tik 1751ra funtzionatu zuen bakarrik. Geroztik etxebizitza moduan mantendu da. Arkitektura gordetzen du bakarrik. Makinaria galdu egin zen.
• Udaletxea. 1813an frantsesek erre zuten eta 1817an berreraiki zuten.
• Urkixa Torre, Artika auzoan.

• Udalerriko lurretan dago kokaturik baita, Lekeitioko talaia

Erlijio-ondarearen artean, berriz:

• San Migel eliza, Elexalde auzoan.
• San Martin baseliza, Soloaran auzoan.
• Santiago baseliza, Kortazar auzoan.
• Santa Kruz baseliza, Mendazona auzoan.

Azkenik, nabarmentzekoak dira Kobeaga I eta II eta Iperratxeko eta Otoioko Jentilkobak, bertan historiaurreko aztarnategiak topatu dituzte eta.

• Juan Amiax, XVI. mendeko abadea eta idazlea.
• Jacinto Arana, XVIII. mendeko apezpiku eta inkisidorea, Arana jauregian jaioa.
• Agustin Basterretxea, idazlea eta abadea.
• Jose Ramon Arteta, musikaria.
• Patxi Gabika, txirrindularia.
• Juan Silloniz, txirrindularia.
• Aritz Erkiaga, puntista.

• Ispasterko albisteak euskaraz (Hitza)

• Ispasterko Udalaren webgunea