factograf
AF
Sign in

Terra nullius

Terra nullius
Marie Byrd Land, die enigste sektor van Antarktika waarop niemand aanspraak maak nie.
Marie Byrd Land, die enigste sektor van Antarktika waarop niemand aanspraak maak nie.

Terra nullius (meervoud terrae nullius) is 'n Latynse uitdrukking wat "niemandsland" beteken. Sedert die negentiende eeu word dit in die internasionale reg gebruik om die beginsel aan te dui waarvolgens gebiede wat geag is om aan geen erkende soewereine staat te behoort nie, deur besetting verkry kon word.

In die geskiedskrywing word die term ook terugwerkend gebruik vir koloniale praktyke waarin Europese moondhede gebiede as leeg, onbewoon of sonder eienaar beskryf het en op dié grond op soewereiniteit daaroor aanspraak gemaak het, ook in gebiede waar daar inheemse bevolkings was. Sedert die twintigste eeu is die toepassing van terra nullius op bewoonde gebiede as deel van 'n groeiende erkenning van inheemse regte in verskeie regstelsels verwerp, onder meer in die saak Mabo v Queensland (No 2) in Australië.

Antarktika is vandag die enigste groot landmassa wat soms as geheel of gedeeltelik terra nullius beskou word. Ander gebiede waarvan soms beweer word dat hulle terra nullius is, is Bir Tawil, 'n strook grond tussen Egipte en Soedan, en vier stukkies grond aan die oewer van die Donau op die grens tussen Kroasië en Serwië. In albei gevalle vloei dit uit grensdispute waarin elkeen van die twee mededingende eise die betrokke stuk grond aan die ander party toewys.

Leerstuk

In die internasionale reg hou die klassieke leerstuk van terra nullius in dat gebied deur besetting verkry kan word indien dit nie onder die soewereiniteit van enige staat staan nie. Robert Jennings en Arthur Watts beskryf besetting as van toepassing op gebied wat nie reeds aan staatsoewereiniteit onderworpe is nie, waaronder onbewoonde gebied en gebied wat deur bevolkings bewoon word wat nie as 'n staat beskou is nie. Alexander Orakhelashvili meen daar is in die 21ste eeu min gebiede wat moontlik terra nullius is, aangesien byna alle gebied onder die soewereiniteit van 'n staat staan.

Irene Watson voer aan dat die internasionale reg, met inbegrip van die leerstuk van terra nullius, deel was van 'n koloniale projek wat die wêreld in beskaafde en onbeskaafde state verdeel het, en dat inheemse en ander nie-Europese samelewings daaronder dikwels nie as soewerein erken is nie, hoewel hulle hul eie regstelsels en gebiedsindeling gehad het.

Die toepassing van terra nullius op bewoonde gebiede is in die moderne regspraak sterk ingekort. In sy adviserende mening oor Wes-Sahara van 1975 het die Internasionale Geregshof beslis dat gebiede wat deur maatskaplik en polities georganiseerde volke bewoon word, nie as terra nullius beskou kan word nie. Daardie standpunt is nog nie omgekeer nie. Hierdie redenasie is sedertdien in latere sake oor inheemse grondregte aangehaal, onder meer in Mabo v Queensland (No 2) (1992) in Australië, waar die Hoë Hof die leerstuk van terra nullius as 'n regsfiksie verwerp het en die bestaande wette, gebruike en grondregte van die inheemse Australiërs erken het.

Die Australiese Menseregtekommissie voer aan dat die leerstuk onversoenbaar met eietydse menseregtestandaarde is, en dat "terra nullius, rassisme en die vernietiging van 'n volk se soewereiniteit in Australië, net soos in ander voormalige kolonies, wesenlik met mekaar verbonde is".

Geskiedenis

Europese koloniale moondhede het soms die gedagte gebruik dat die besetting van vreemde gebied geregverdig kon word deur dit as "onbewoon" of as niemand se besit te beskryf, selfs waar die gebied deur inheemse bevolkings bewoon is. Hoewel die term terra nullius eers in die 19de eeu in die internasionale reg gebruik is, pas historici en regsgeleerdes dit soms terugwerkend op sulke gevalle toe. Daar bestaan egter meningsverskil oor die vraag of die term voor die 19de eeu van toepassing is.

Sommige skrywers herlei die begrip na die Romeinsregtelike term res nullius, wat "niemand se ding" beteken. In die Romeinse reg kon dinge wat res nullius was, soos wilde diere (ferae bestiae), weggeloopte slawe en verlate geboue, deur enigiemand deur inbesitneming as eiendom verkry word. Benton en Straumann wys egter daarop dat terra nullius bloot "by wyse van analogie" uit res nullius afgelei is.

Geskrifte oor res nullius in die sestiende eeu het binne die konteks van die Europese kolonisasie van die Nuwe Wêreld en die ontdekkingsleerstuk gestaan. Domingo de Soto het in 1535 aangevoer dat Spanje geen reg op Amerika het nie, omdat die gebiede ten tyde van die ontdekking nie res nullius was nie. Francisco de Vitoria het die res nullius-analogie in 1539 ook gebruik om aan te voer dat die inheemse bevolkings van Amerika, hoewel "barbare", sowel soewereiniteit as privaat eiendomsreg oor hul gebiede gehad het, en dat die Spanjaarde deur die blote ontdekking van dié gebiede geen regsaanspraak op besit verwerf het nie.

Volgens Alberico Gentili in sy De Jure Belli Libri Tres (1598) was die besetting van grond wat res nullius was, regmatig, maar soewereiniteitsaansprake deur die ontdekking en besetting van grond wat nie res nullius was nie, soos in die geval van die Spaanse aanspraak op Amerika, onregmatig. Hugo Grotius het in 1625 ook geskryf dat ontdekking geen reg op soewereiniteit oor bewoonde grond gee nie, "want ontdekking geld vir dié dinge wat aan niemand behoort nie".

Teen die agtiende eeu het sommige skrywers egter aangevoer dat "onbewerkte" gebiede of gebiede wat deur nomadiese volke gebruik word, as feitlik leeg behandel kon word indien dit nie op maniere gebruik is wat deur Europese regs- en landbounorme erken is nie. William Blackstone het in 1765 geskryf dat gebiede wat reeds beset en polities georganiseer was, slegs deur verowering of deur afstanddoening by verdrag verkry kon word. Indien gebiede egter as "woes en onbewerk" beskou is, kon hulle volgens Blackstone bewoon en deur besetting opgeëis word.

Enkele jare voor Blackstone het Emer de Vattel in sy Le droit des gens (1758) uitdruklik aangevoer dat grond as leeg beskou kan word selfs al woon daar mense op, mits dié inwoners dit nie volgens Europese maatstawwe bewerk nie. Hy het sy redenasie geregverdig deur te beweer dat mense wat verkies om arbeid te vermy en die grond vir die jag en die aanhou van troppe te gebruik, die grond nie doeltreffend benut nie en daarom "geen rede tot klagte" het as arbeidsamer nasies van hul grond in besit kom neem nie. Vattel het onderskei tussen grond wat werklik beset en bewerk is, en die onbewoonde en onbewerkte grond van nomade, wat volgens hom regmatig vir kolonisasie oop was.

Borch wys daarop dat baie kommentators dit verkeerdelik vertolk het as sou enige onbewerkte grond, bewoon of nie, deur 'n koloniserende staat op grond van besettingsreg opgeëis kon word. Borch plaas die verskuiwing na die siening dat "onbewerkte" maar bewoonde gebiede terra nullius was, hoofsaaklik in die 19de eeu, en voer aan dat dit uit politieke ontwikkelinge en die opkoms van nuwe intellektuele strominge soos wetenskaplike rassisme en regspositivisme voortgevloei het.

Die Berlynse Wes-Afrika-konferensie van 1884-1885 het die beginsel onderskryf dat soewereiniteit oor 'n ongeëiste gebied werklike besetting vereis, en dat waar inheemse bevolkings werklike besetting gevestig het, hul soewereiniteit nie eensydig deur 'n koloniserende staat omgekeer kon word nie.

Die term terra nullius is in 1885 in verband met die dispuut tussen Spanje en die Verenigde State oor Contoy-eiland gebruik. Hermann Eduard von Holst het geskryf dat Contoy in die internasionale sin nie 'n woesteny was nie, met ander woorde nie 'n verlate eiland en gevolglik terra nullius nie. Die Institut de Droit International het in 1888 die begrip territorium nullius ("niemand se gebied") ingevoer as publiekregtelike eweknie van die privaatregtelike begrip res nullius.

Die Italiaanse internasionale regsgeleerde Camille Piccioni het die eiland Spitsbergen in die Noordpoolsirkel in 1909 as terra nullius beskryf. Hoewel burgers van verskeie Europese lande op die eiland gewoon het, het die inwoners onder geen formele soewereiniteit gestaan nie.

In die daaropvolgende dekades het die term terra nullius territorium nullius geleidelik verdring. Fitzmaurice voer aan dat die twee begrippe aanvanklik van mekaar verskil het: territorium nullius het vir gebied gegeld waar die inwoners wel eiendomsregte kon hê maar nie politieke soewereiniteit ontwikkel het nie, terwyl terra nullius op 'n afwesigheid van eiendom gedui het. Terra nullius het nietemin ook 'n afwesigheid van soewereiniteit geïmpliseer, omdat soewereiniteit eiendomsregte vereis het wat deur die ontginning van die natuur verkry is. Michael Connor voer egter aan dat territorium nullius en terra nullius dieselfde begrip was, naamlik grond sonder soewereiniteit, en dat eiendomsregte en die bewerking van grond nie deel van die begrip was nie.

Sedert die 1940's gebruik sommige historici die term terra nullius vir die koloniale regsredenasie waarmee Britse owerhede die verkryging van gebiede met inheemse inwoners verklaar het. Koloniale rolspelers van die tyd self het eerder soms die uitdrukking "onbewoonde grond of eiland" gebruik. "Onbewoond" was nie letterlik as fisiese leegheid bedoel nie, maar is gebruik om 'n gebied as sonder 'n soewerein te beskou. Europese moondhede het egter 'n verskeidenheid regverdigings vir die kolonisering van bewoonde gebiede aangevoer, en historici verskil oor die vraag of terra nullius die koloniale redenasie voor die 19de eeu voldoende verklaar.

Die Internasionale Geregshof het die leerstuk van terra nullius in sy adviserende mening oor Wes-Sahara van 1975 teen die agtergrond van die Spaanse kolonisasie beoordeel. Die meerderheid het geskryf: "'Besetting' is regtens 'n oorspronklike wyse om soewereiniteit oor gebied vreedsaam te verkry, anders as deur afstanddoening of opvolging, en dit was 'n kardinale voorwaarde vir 'n geldige 'besetting' dat die gebied ten tyde van die handeling wat na bewering die 'besetting' uitgemaak het, terra nullius moes wees, dit wil sê 'n gebied wat aan niemand behoort nie." Die hof het bevind dat die inwoners van Wes-Sahara ten tyde van die kolonisasie in 1884 nomadies was, maar in stamme en onder hoofmanne wat hulle kon verteenwoordig, maatskaplik en polities georganiseer was. Dit het tot die gevolgtrekking gekom dat gebiede wat deur georganiseerde volke bewoon word, nie as terra nullius beskou kan word nie, en dat Wes-Sahara dus ten tyde van die Spaanse kolonisasie nie terra nullius was nie.

Huidige aansprake op terra nullius

Marie Byrd Land uitgelig op 'n kaart van Antarktika
Marie Byrd Land
Die grensdispuut tussen Kroasië en Serwië in die omgewing van Bačka en Baranja. Die Kroatiese aanspraak stem met die rooi lyn ooreen, en die Serwiese aanspraak met die loop van die Donau.██ Onder Serwiese beheer, deur Kroasië geëis██ Onder feitlike Kroatiese…
Die grensdispuut tussen Kroasië en Serwië in die omgewing van Bačka en Baranja. Die Kroatiese aanspraak stem met die rooi lyn ooreen, en die Serwiese aanspraak met die loop van die Donau.██ Onder Serwiese beheer, deur Kroasië geëis██ Onder feitlike Kroatiese…
Die grensdispuut tussen Egipte en Soedan, met Bir Tawil in wit.
Die grensdispuut tussen Egipte en Soedan, met Bir Tawil in wit.
3 images

Antarktika

Antarktika word onder die Antarktiese Verdragstelsel bestuur, waarkragtens die sewe state wat aansprake op die vasteland handhaaf, onderneem om nie op 'n groot aantal terreine soewereiniteit te probeer handhaaf nie, en waarkragtens die ander ondertekenaars geen verpligting het om enige van dié aansprake te erken of te eerbiedig nie. Daar bestaan verskeie mededingende sienings oor Antarktika se status in die internasionale reg. Volgens een daarvan is die vasteland terra nullius of het dit 'n soortgelyke status. Ander beweer dat die vasteland nie terra nullius is nie, maar eerder terra communalis. Afgesien van die vasteland as geheel is daar aangevoer dat 'n sektor van Antarktika wat as Marie Byrd Land bekend staan, terra nullius is en die enigste sodanige gebied wat in die wêreld oorbly.

Gornja Siga en ander stukkies grond

Kroasië en Serwië betwis verskeie klein gebiede aan die oostelike oewer van die Donau. Vier stukkies grond aan die westelike oewer, waarvan Gornja Siga die grootste is, word egter deur geeneen van die twee lande geëis nie. Serwië maak geen aanspraak op die grond nie, terwyl Kroasië sê dat die grond aan Serwië behoort. Kroasië verklaar dat die betwiste gebied nie terra nullius is nie en dat dit met Serwië onderhandel om die grens te bepaal.

Bir Tawil

Tussen Egipte en Soedan lê die binnelandse gebied Bir Tawil van 2 060 km², wat deur 'n teenstrydigheid tussen die grense van 1899 en 1902 ontstaan het. Die een grens het Bir Tawil onder Soedan se beheer en die Halaib-driehoek onder Egipte se beheer geplaas; die ander grens het die omgekeerde gedoen. Elke land doen aanspraak op die grens wat die veel groter Halaib-driehoek in die ooste, langs die Rooisee, aan hom sou gee, met die gevolg dat geeneen van die twee lande op Bir Tawil aanspraak maak nie en elkeen beweer dat dit aan die ander behoort. Bir Tawil het geen vaste bevolking nie, maar Bedoeïene wat die streek deurkruis, gebruik die grond.

Historiese aansprake op terra nullius

Van verskeie gebiede is al beweer dat hulle terra nullius is. In 'n minderheid van dié gevalle het internasionale en binnelandse howe oor die vraag beslis of die gebied terra nullius is of was.

Afrika

Burkina Faso en Niger

'n Smal strook grond langs twee grensbakens op die grens tussen Burkina Faso en Niger is deur geeneen van die twee lande geëis nie, totdat die Internasionale Geregshof in 2013 'n omvattender grensdispuut besleg het. Die voorheen ongeëiste gebied is aan Niger toegeken.

Wes-Sahara

Op versoek van Marokko het die Internasionale Geregshof in 1975 die vraag ondersoek of Wes-Sahara ten tyde van die Spaanse kolonisasie in 1884 terra nullius was. Die hof het in sy adviserende mening bevind dat die inwoners van Wes-Sahara maatskaplik en polities onder stamstelsels en erkende owerhede georganiseer was. Dit het tot die gevolgtrekking gekom dat die regsvoorwaardes om die gebied as terra nullius te kwalifiseer, gevolglik nie nagekom is nie.

Asië

Pinnacle-eilande

Japan het beweer dat die onbewoonde Pinnacle-eilande, 'n betwiste eilandgroep in die Oos-Chinese See, in Januarie 1895 as terra nullius deel van sy gebied geword het, ná die Japannese oorwinning in die Eerste Chinees-Japannese Oorlog. Hierdie vertolking word egter nie deur die Volksrepubliek China of die Republiek China (Taiwan) aanvaar nie, wat albei soewereiniteit oor die eilande opeis.

Saoedi-Irakse neutrale sone

Dit was 'n gebied van 7 044 km² op die grens tussen Saoedi-Arabië en Irak waarbinne die grens tussen die twee lande nie vasgestel was nie. Die Uqair-protokol van 1922, wat die grens tussen Irak en die Sultanaat Nedjd, Saoedi-Arabië se voorganger, bepaal het, het die neutrale sone tot stand gebring. Irakse en Saoedi-verteenwoordigers het op 26 Desember 1981 ooreengekom om die neutrale sone te verdeel, en die Irakse Nasionale Vergadering het dit op 28 Januarie 1982 goedgekeur. Die gebied is op 'n onbekende datum tussen 28 Januarie en 30 Julie 1982 verdeel. Die Verenigde Nasies is in Junie 1991 in kennis gestel.

Saoedi-Koeweitse neutrale sone

Die Uqair-konvensie van 1922 het nie 'n grens tussen die Sultanaat Nedjd, Saoedi-Arabië se voorganger, en Koeweit bepaal nie. Dit was te wyte aan die nomadiese Bedoeïenestamme van die streek, wat nasionale grense grotendeels nie erken het nie, en aan die beperkte ekonomiese potensiaal van dié woestyngebied. Die ontdekking van olie in die streek het die lande laat besluit om oor 'n grens te onderhandel. 'n Aanvanklike ooreenkoms van 1965 is in 1970 amptelik bekragtig en het die huidige grens vasgestel.

Scarborough-rif

Die Volksrepubliek China, die Republiek China (Taiwan) en die Filippyne eis die Scarborough-rif, ook bekend as die Panatag-rif of Huangyan-eiland, op. Die rif lê in die Suid-Chinese See en die naaste landmassa is die Filippynse eiland Luzon, 220 km daarvandaan. Die Filippyne steun sy aanspraak op die beginsel van terra nullius en op die feit dat die rif binne sy eksklusiewe ekonomiese sone lê. China en Taiwan eis die rif albei op grond van historiese bronne op wat aandui dat Chinese vissers dit sedert die 13de eeu ontdek en gekarteer het.

Die Filippyne het die rif voorheen as deel van die munisipaliteit Masinloc in die provinsie Zambales bestuur. Sedert die skermutseling om die rif in 2012 bestuur die Volksrepubliek China dit as deel van die Xisha-distrik in Sansha in die provinsie Hainan. Taiwan plaas die rif onder die bestuur van die Cijin-distrik in Kaohsiung, maar het nie beheer daaroor nie.

Die Permanente Hof van Arbitrasie het die regmatigheid van China se aanspraak in 2016 van die hand gewys. China het die uitspraak verwerp en dit "ongegrond" genoem. Taiwan het die uitspraak ook verwerp en meer vlootvaartuie na die gebied gestuur.

Daar is al bespiegel dat die Scarborough-rif 'n gunstige plek vir die bou van 'n kunsmatige eiland is, en Chinese skepe is al in die omgewing van die rif gesien. 'n Ontleding van foto's het egter bevind dat die skepe nie oor uitgrawingstoerusting beskik nie en dus geen dreigende gevaar van opvullingswerk inhou nie.

Europa

Ierland

Sommige moderne akademici gebruik die term terra nullius wanneer hulle die Engelse kolonisasie van Ierland bespreek, hoewel die term nie in die internasionaalregtelike sin gebruik word nie en dikwels bloot as analogie dien. Griffin en Cogliano sê die Engelse het Ierland as 'n terra nullius beskou. In The Irish Difference: A Tumultuous History of Ireland's Breakup With Britain skryf Fergal Tobin dat "Ierland geen tradisie van verenigde staatskap en geen kultureel verenigde establishment gehad het nie. Dit het inderwaarheid nooit enige vorm van politieke eenheid geken totdat 'n weergawe daarvan deur Cromwell se swaard opgelê is nie […] Die Engelse Protestantse belang […] het Ierland dus as 'n soort terra nullius begin beskou". Bruce McLeod skryf eweneens in The Geography of Empire in English Literature, 1580-1745 dat "hoewel die Engelse Ierland en sy geografie in vergelyking met Noord-Amerika geken het, hulle Ierland behandel het asof dit terra nullius was en dit dus maklik en meetkundig in gebiedseenhede onderverdeel het".

Rolston en McVeigh herlei dié houding na Gerald van Wallis (13de eeu), wat geskryf het: "Hierdie volk verag werk op die land, het weinig gebruik vir die geldmakery van stede, versmaai die regte en voorregte van burgerskap, en wil die lewe wat dit gewoond is om in die bosse en op die platteland te lei, nie prysgee of minder ag nie." Weens die halfnomadiese bestaan van die inheemse Iere het sommige Engelse hulle nie as produktiewe gebruikers van grond beskou nie. Rolston en McVeigh wys egter daarop dat Gerald dit duidelik gestel het dat Ierland deur verowering en nie deur die besetting van terra nullius verkry is nie.

Rockall

Volgens Ian Mitchell was Rockall terra nullius totdat die Verenigde Koninkryk dit in 1955 opgeëis het. Dit is in 1972 formeel geannekseer.

Sealand

Paddy Roy Bates het HM Fort Roughs, 'n verlate Britse lugafweertoring in die Noordsee, in 1967 as die "Vorstedom Sealand" opgeëis. Die struktuur val nou binne Britse territoriale waters en geen land erken Sealand nie.

Svalbard

Denemarke-Noorweë, die Nederlandse Republiek, die Koninkryk Groot-Brittanje en die Koninkryk Skotland het in die sewentiende eeu almal soewereiniteit oor die Svalbard-argipel opgeëis, maar geeneen het dit permanent beset nie. Ekspedisies uit elkeen van dié staatsverbande het Svalbard hoofsaaklik in die somer vir walvisjag besoek, en die eerste twee het in die 1620's en 1630's 'n paar oorwinteringsgeselskappe daarheen gestuur.

In die 19de eeu het sowel Noorweë as Rusland sterk aansprake op die argipel gemaak. Die Italiaanse regsgeleerde Camille Piccioni het Spitsbergen, soos dit toe bekend gestaan het, in 1909 as terra nullius beskryf:

Die saak sou eenvoudiger gewees het as Spitsbergen, tot nou toe terra nullius, om redes van nabuurskap of vroeëre besetting aan 'n enkele staat toegeken kon word. Dit is egter nie die geval nie, en verskeie moondhede kan om verskillende redes hul aansprake laat geld op hierdie gebied wat steeds geen meester het nie.

Die gebiedsdispuut is uiteindelik deur die Svalbardverdrag van 9 Februarie 1920 besleg, wat Noorweegse soewereiniteit oor die eilande erken het.

Noord-Amerika

Kanada

Joseph Trutch, die eerste luitenant-goewerneur van Brits-Columbië, het volgehou dat die Eerste Nasies nooit grond besit het nie en dat hul grondeise dus veilig geïgnoreer kon word. Dit is om dié rede dat die grootste deel van Brits-Columbië steeds grond is waarvan nooit afstand gedoen is nie.

In Guerin v. The Queen, 'n uitspraak van die Kanadese Hooggeregshof van 1984 oor inheemse regte, het die hof verklaar dat die regering 'n vertrouensplig teenoor die Eerste Nasies van Kanada het, en inheemse titel as 'n sui generis-reg vasgestel. Sedertdien het 'n ingewikkelder debat gevolg en is die omskrywing van "vertrouensplig" oor die algemeen versmal.

Die Kanadese Hooggeregshof het in Tsilhqot'in v. British Columbia (2014) beslis dat die regsleerstuk van terra nullius nooit regmatig in Kanada van toepassing was nie.

Oos-Groenland

Noorweë het in 1931 dele van die destyds onbewoonde oostelike Groenland op grond daarvan beset en opgeëis dat dit terra nullius was, en het die gebied Erik die Rooie se Land genoem. Die Permanente Hof van Internasionale Justisie het teen die Noorweegse aanspraak beslis. Die Noorweërs het die uitspraak aanvaar en hul aanspraak laat vaar.

Verenigde State

John Quincy Adams het 'n soortgelyke begrip van "onbewerkte grond" gebruik om na bewering ongeëiste wildernis aan te dui.

Ghwano-eilande

Die Ghwano-eilandewet van 18 Augustus 1856 het burgers van die Verenigde State in staat gestel om eilande met ghwanoneerslae in besit te neem. Die eilande kan enige plek lê, solank hulle nie beset is nie en nie binne die jurisdiksie van ander regerings val nie. Die wet gee ook aan die president van die Verenigde State die bevoegdheid om die weermag aan te wend om sulke belange te beskerm, en stel die strafregtelike jurisdiksie van die Verenigde State vas.

Oseanië

Australië

Goewerneur-kaptein Arthur Phillip het die Britse strafkolonie Nieu-Suid-Wallis, wat meer as die helfte van die Australiese vasteland ingesluit het, in Februarie 1788 in Sydney geproklameer. Ten tyde van die Britse kolonisasie het die inheemse Australiërs Australië al minstens 50 000 jaar lank bewoon. Hulle was komplekse jagter-versamelaars met uiteenlopende ekonomieë en samelewings en sowat 250 verskillende taalgroepe. Die inheemse bevolking van die Sydney-omgewing is op 4 000 tot 8 000 mense geskat, wat in klans georganiseer was wat grond met tradisionele grense bewoon het.

Daar bestaan meningsverskil oor die vraag of die Britte Australië van 1788 af op grond daarvan gekoloniseer het dat die land terra nullius was. Frost, Attwood en ander voer aan dat hoewel die term terra nullius nie in die agtiende eeu gebruik is nie, die gedagte wyd aanvaar is dat 'n staat gebied kon verkry deur die besetting van grond wat nie reeds onder soewereiniteit gestaan het nie en wat onbewoond was of deur volke bewoon is wat nie permanente nedersettings, landbou, eiendomsregte of politieke organisasie ontwikkel het wat deur Europese state erken is nie. Borch sê egter: "dit lyk veel waarskynliker dat daar geen regsleerstuk was wat volgehou het dat bewoonde grond as sonder eienaar beskou kon word nie, en dat dit ook nie in die agtiende eeu of vroeër die grondslag van amptelike beleid was nie. Dit lyk eerder of dit in die negentiende eeu as regsteorie ontwikkel het."

In Mabo v Queensland (No 2) (1992) het regter Dawson gesê: "Op enige beskouing maak die beleid wat uitgevoer is en die wette wat in Nieu-Suid-Wallis aangeneem is, dit duidelik dat die Kroon van die ontstaan van die kolonie af alle grond in die kolonie as onbeset behandel het en geen erkenning aan enige vorm van inheemse belang in die grond gegee het nie."

Stuart Banner sê die eerste bekende Australiese regsgebruik van die begrip, hoewel nie van die term terra nullius nie, het in 1819 in 'n belastingdispuut tussen Barron Field en die goewerneur van Nieu-Suid-Wallis, Lachlan Macquarie, voorgekom. Die saak is na die Britse prokureur-generaal Samuel Shepherd en solisiteur-generaal Robert Gifford verwys, wat geadviseer het dat Nieu-Suid-Wallis nie deur verowering of afstanddoening verkry is nie, maar deur inbesitneming as "woes en onbewoon".

'n Proklamasie van goewerneur Bourke het in 1835 verklaar dat die Kroon die enigste gesag vir die uitdeel van grond in Australië is, en het daarmee die begrip wat later terra nullius genoem is, in werking gestel. Britse onderdane kon nie titel oor onbesette Kroongrond regstreeks van inheemse Australiërs bekom nie.

In R v Murrell (1836) het regter Burton van die Hooggeregshof van Nieu-Suid-Wallis gesê: "hoewel toegegee kan word dat die inboorlinge by die eerste inbesitneming van die Kolonie daarop geregtig was om as vry en onafhanklik erken te word, was hulle wat krag betref nie in so 'n posisie dat hulle as vrye en onafhanklike stamme beskou kon word nie. Hulle het geen soewereiniteit gehad nie."

In die Geheime Raad se saak Cooper v Stuart (1889) het lord Watson gesê Nieu-Suid-Wallis was "'n gebied wat feitlik onbeset was, sonder vaste inwoners of vaste reg, ten tyde van die vreedsame anneksasie daarvan by die Britse heerskappye".

In die Mabo-saak (1992) het die Hoë Hof van Australië die vraag oorweeg of Brittanje Australië op grond daarvan gekoloniseer het dat dit terra nullius was. Die hof het nie die regmatigheid van die oorspronklike kolonisasie oorweeg nie, aangesien dit 'n aangeleentheid van die internasionale reg was: "Die verkryging van gebied deur 'n soewereine staat vir die eerste keer is 'n staatshandeling wat nie deur die howe van daardie staat betwis, beheer of versteur kan word nie." Die vrae waaroor beslis moes word, het die gevolge van die oorspronklike kolonisasie vir die oordrag van die gemenereg na Nieu-Suid-Wallis ingesluit, en of die gemenereg erken het dat die inheemse inwoners enige vorm van inheemse titel op grond gehad het.

Die hof het 'n aantal vroeëre gesagsbronne van die hand gewys en die "uitgebreide opvatting van terra nullius" verwerp, waarvolgens gebiede wat deur inheemse volke bewoon is, vir die doeleindes van die Australiese binnelandse reg as woes en onbewoon beskou kon word. Regter Gerard Brennan het erken dat Australië wel onder die leerstuk van terra nullius as gevestig behandel is, maar dat dit in werklikheid nie "woes en onbewoon" was nie. Met 'n verwysing na die Internasionale Geregshof se uitspraak oor Wes-Sahara van 1975 het Brennan daarop gewys dat die moderne internasionale reg die koloniale gedagte dat 'n bewoonde land as "leeg" (terra nullius) bestempel kan word, nie meer algemeen aanvaar nie, en het hy die regsbenadering gevolg wat met daardie ontwikkeling strook. Die hof het bevind dat die Australiese gemenereg 'n vorm van inheemse titel erken wat deur die inheemse volke van Australië gehou word, en dat dié titel voortbestaan tensy dit deur 'n geldige uitoefening van soewereine mag uitgewis word wat onversoenbaar met die voortgesette reg op inheemse titel is.

Clipperton-eiland

Die soewereiniteit oor Clipperton-eiland is deur arbitrasie tussen Frankryk en Meksiko besleg. Koning Victor Emanuel III van Italië het in 1931 beslis dat die soewereiniteit oor Clipperton-eiland sedert 17 November 1858 aan Frankryk behoort. Die Meksikaanse aanspraak is verwerp omdat daar geen bewys van vroeëre Spaanse ontdekking was nie en Meksiko die eiland in elk geval nie voor 1858 werklik beset het nie, sodat die eiland toe territorium nullius was en die Franse besetting van daardie tyd voldoende en regtens voortdurend was.

Suid-Amerika

Patagonië

Patagonië is volgens sommige beskouings in die 19de eeu as terra nullius beskou. Dié opvatting het die Spaanse Kroon se erkenning van inheemse Mapuche-soewereiniteit buite rekening gelaat, en volgens die vakkundiges Nahuelpán en Antimil het dit die weg vir 'n era van Chileense "republikeinse kolonialisme" gebaan.

Palestina

Palestina was van 1517 af deel van die Ottomaanse Ryk. Ná die Eerste Wêreldoorlog het dit die Britse Mandaat van Palestina geword, wat as klas A-mandaat onder die stelsel van die Volkebond ingestel is. Daardie stelsel het vir voormalige Ottomaanse gebiede gegeld wat as voorlopig onafhanklik beskou en onder internasionale toesig bestuur is, met die verwagting van uiteindelike selfregering eerder as 'n oordrag van soewereiniteit aan die mandaatmoondheid.

Sedert die einde van die Britse Mandaat is daar al beweer dat Palestina, of dele daarvan, in die internasionale reg terra nullius was. Dié aansprake geniet weinig steun in die internasionaalregtelike vakliteratuur.

John Quigley verbind bewerings dat Palestina in 1948 terra nullius was met die "soewereiniteitsvakuumteorie", wat lui dat Brittanje 'n regsvakuum geskep het toe dit sy mandaat oor Palestina laat vaar het. Die regsvakuumteorie is al gekritiseer omdat dit koloniale redenasie naboots, in soverre dit die afwesigheid of opskorting van voortdurende inheemse regs- en politieke regte veronderstel.

'n Aantal vakkundiges verwerp die uitgangspunt dat die soewereiniteit oor Palestina in 1948 uitgewis of ontoegedeel was. Henry Cattan voer aan dat Palestina nooit terra nullius was nie en nie "deur die Verenigde Nasies weggegee" kon word nie, aangesien die VN nie die "mag, heerskappy of soewereiniteit in Palestina" gehad het om oor die gebied te beskik nie. Die regsgeleerdes Ian Brownlie en Elihu Lauterpacht voer aan dat die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies nie kragtens Resolusie 181 die gesag gehad het om soewereiniteit oor te dra of gebiedstitel te skep nie. Brownlie sê 'n "bewoonde gebied kan nie as terra nullius beskou word wat deur individuele state toegeëien kan word indien die bestaande soewerein dit laat vaar nie", en verwys na die adviserende mening oor Wes-Sahara van 1975 as regsvoorbeeld waarin bewoonde gebied as onversoenbaar met terra nullius behandel is. Brownlie voer verder aan dat soewereiniteit by die beëindiging van 'n mandaat regtens êrens geleë moet bly en nie uitgewis word nie. Jean-François Gareau skryf eweneens in 2005 dat die gebied wat Palestina opeis nie terra nullius was nie, maar in afwagting van die uitoefening van selfbeskikking onder die soewereiniteit van die Palestynse volk gestaan het. David Kretzmer skryf eweneens dat die Wesoewer nie terra nullius was toe dit in 1967 beset is nie, en dat die bevolking daarvan die reg op selfbeskikking behou.

Op 26 September 2025 het 157 lidstate van die Verenigde Nasies die Staat Palestina erken, en die meeste van hulle het sy grense erken as insluitende die Wesoewer, die Gasastrook en Oos-Jerusalem.

S. Ilan Troen voer aan dat terra nullius steeds 'n sentrale begrip in eietydse debatte oor Joodse aansprake op Palestina is. Ander vakkundiges, onder wie Tina Al-khersan, Azadeh Shahshahani en Atalia Omer, voer aan dat variante van die terra nullius-redenasie in moderne regs- en politieke diskoers gebruik is om die ontneming van Palestyne se grond te regverdig. Die vakkundiges Alexandre Kedar, Amara Ahmad en Oren Yiftachel voer verder aan dat Israel se "Dooie Negev-leerstuk" 'n variant van die terra nullius-redenasie is wat gebruik word om Bedoeïene van hul grond te ontneem.

Sien ook

Verdere leesstof

  • Connor, Michael (2005). The Invention of 'Terra Nullius'. Sydney, NSW: Macleay Press.
  • Culhane, Dara (1998). The Pleasure of the Crown: Anthropology, law, and the First Nations. Vancouver, BC: Talon Books.
  • Keating, Joshua (2018). Invisible Countries: Journeys to the Edge of Nationhood. Yale. ISBN 978-0-300-22162-6.
  • Lindqvist, Sven (2007). 'Terra Nullius': A journey through no one's land (in Engels). Vertaal deur Death, Sarah. New York: The New Press. ISBN 978-1-59558-051-1.
  • Rowse, Tim (2001). "Terra nullius". In Davison, Graeme; Hirst, John; Macintyre, Stuart (reds.). The Oxford Companion to Australian History. Oxford University Press.

Eksterne skakels

  • High Court of Australia. "Mabo v Queensland (No 2)". AustLII.
  • High Court of Australia (1996). "Wik Peoples v Queensland". AustLII.
  • International Court of Justice (1975). "Advisory opinion regarding Western Sahara". International Court of Justice.
  • Veracini, Lorenzo (10 Februarie 2006). "Terra nullius and the 'history wars'" (boekresensie). Besoek op 22 Augustus 2021.

Read next

In 38 languages

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article