Hag (alam.: Den Haag [dɛnˈɦaˑχ] vai 's-Gravenhage [ˈsxraːvə(n)ˌɦaːɣə] «grafan mec») om Alamaiden lidn da kund valdkundan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Suvigollandii-agjan administrativine keskuz.
Nece om valdkundan faktine pälidn (oficialine — Amsterdam), vspäi 1581 «Generaližed Štatad» (parlament) išttas täs. Monarhan, ohjastusen da parlamentan nügüd'aigaižed rezidencijad sijadasoiš Hagas, mugažo rahvahidenkeskeižed käskuzkundad: ÜRO:n päine käskuzkundaline organ, kriminaline i arbitraž. Toižed rahvahidenkeskeižed ohjanduzorganizacijad oma Europol, Organizacii himižen azegišton kel'dandas i läz 200 toižid aluzkundoid.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1230 kuti alamalaižen Floris IV-grafan pen' lidnuz. Sauvusiden Binnenhof-kompleks om saudud sen sijas sil-žo 13. voz'sadal tobjimalaz grafan jäl'gnikoil, se om Alamaiden parlamentan, röunantagaižiden azjoiden ministrusen i päministran rezidencijaks. Hot' Hag nägui lidnaks jo vodele 1400, se sai lidnan oiktusid oficialižešti vl 1806, konz valdkund alištui Francijan tobmudele.
Geografijan andmused
Lidn om valdkundan kaikiš suremb eländpunkt Pohjoižmeren randal, sijadase 1 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kahten kül'bendrandan lebumatkajiden lugu sase 10 millionhasai vodes. Lähembaine sur' lidn om Rotterdam 10..15 km suvipäivnouzmha, suvhe i suvipäivlaskmha.
Klimat om ven valdmeren, päivoikaz semendkus-heinkus, pil'vekaz toižiš kuiš, tal'vel eriližešti. Voden keskmäine lämuz om +10,6 C°, heinkun-elokun +17,8 C°, semendkun i sügüz'kun +15,0..+15,6 C°, tal'vkun-uhokun +4,1..+4,8 C°. Ekstremumad oma −16,4 C° (viluku) i +36,5 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +1,7 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +15,9 C° (uhoku). Ei voi panda kezakus-sügüz'kus (sügüz'kun minimum om +1,2 C°). Paneb sadegid 842 mm vodes, enamba elokus-kül'mkus (84..90 mm kus), vähemba sulakus (42 mm). Paneb lunt 20 päiväd tal'ves. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 78..80 % röunoiš sulakus-elokus, 83..87 % sügüz'kus-keväz'kus.
Tobmuz
Vspäi 1988 lidn jagase kahesaks nimitadud territorialižeks ümbrikoks (üks'lugu alam.: stadsdeel), sijaline ohjanduzkontor om kaikuččes. Ümbrikod alajagasoiš alaümbrikoikš (alam.: wijken).
Lidnan tobmuden pämez' om burgomistr (alam.: burgemeester van Den Haag). Edeližed lidnan pämehed oma Johan Remkes (velgusentäutai, reduku 2019 — kezaku 2020), Pauline Krikke (keväz'ku 2017 — reduku 2019), Jozias van Aartsen (keväz'ku 2008 — uhoku 2017).
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 489 271 ristitud, vl 2015 — 515 880 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 606 110 eläjad vl 1960. Lidn mülüb Randstad-aglomeracijha (4384,1 km², 6,4 mln eläjid).
Eläjad valdkundan augotižlibundan mödhe (2017): Alamad — 47,3 %, Surinam — 8,8 %, Turkanma — 7,5 %, Marok — 5,9 %, Indonezii — 3,4 %, Kariban meren sariden alamalaižed — 2,4 %, toižed valdkundad — 24,7 %.
Transport
Avtobusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Raudtetransport ühtenzoitab valdkundan päivnouzmanke i Bel'gijanke, kaks' päraudtestancijad om saudud.
Rahvahidenkeskeine civiline Rotterdam Hag-lendimport (RTM / EHRD, 2,1 mln passažiroid vl 2022) om ühthine Rotterdam-lidnanke i sijadase vižtoštkümnes kilometras suvipäivnouzmha Hagan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Suren Britanijan i Ispanijan lidnoihe, sezonreisid Turkanman järedoihe lidnoihe, Keskmeren i Avstrijan lebutahoiže.
Galerei
Irdkosketused
- Lidnan tobmuden sait (denhaag.nl). (alam.) (angl.) (fr.)
