Jupiteri (në greqisht Ζeusi, gen. Διός) në mitologjinë romake ishte perëndia më i madh dhe "mbreti i perëndive." Ai ishte para së gjithash, perëndia i qiellit, vetëtimës dhe bubullimës, si dhe biri i Saturnit. Sipas besimeve, shtëpia e tij ndodhej në Malin e Olimpit. Jupiteri konsiderohej burimi i gjithë autoritetit dhe fuqisë në qytetin Roman. Sipas Petrum Grimal, druri i lisit ishte i shenjtë për të.
Jupiteri ka një grua, Junonën (greqisht: Ἥρα), të cilën shpesh e tradhëton me gra të tjera. Sigurisht, Juno është shumë xheloze. Ai ka një vajzë, Minervën (greqisht: Ἀθηνᾶ), e cila është shumë e dashur për të. Tempulli i saj ishte i hapur në Albanus mons dhe në Kodrën e Kapitolit. Emri i priftit të saj është flamen dialis.
Mbi etimologjinë
Epitetet e Jupiterit
Jupiteri quhet me shumë emra:
- Jupiteri Qiellor
- Jupiteri, Ruajtësi i Augusteve
- Jupiteri, Ruajtësi i Botës (mbrojti Perandorinë Romake)
- Jupiteri, Thirrës i Shiut (ai që sjell shiun)
- Jupiteri i Fitores në Luftë
- Jupiteri i Vetëtimës
- Jupiteri i Dritës
- Jupiteri, Më i Miri dhe Më i Madhi
- Jupiteri i Shiut
- Jupiteri, Mbrojtës - Qëndruesi
- Jupiteri i Bubullimës së Natës
- Jupiteri i Kufijve (mbrojti kufijtë e perandorisë; hapax legomenon, shih CIL XI 351)
- Jupiteri Fitimtar, Dhënësi i Fitores (u dha fitoren ushtarëve)
Edhe emrat e rajoneve dhe kombeve
- Jupiteri Amoni (i krahasuar me Amonin, perëndinë egjiptiane)
- Jupiter Brixian (i barazuar me perëndinë kelte nga Brixia)
- Jupiteri Kapitolin (i adhuruar nga perandoria)
- Jupiter Doliken (i krahasuar me perëndinë siriane Baal)
- Jupiteri Indigjen (emri i dhënë Eneas)
- Jupiter Ladik (i barazuar me një zot të caktuar keltiberian)
- Jupiter Lateri ose Latiar (zot i Laciumit)
- Jupiteri Parthin (i adhuruar pranë kufijve në Iliri)
- Jupiteri Poenin (kulti i Jupiterit në Spanjë)
- Jupiteri Taranis (krahasuar me perëndinë kelte Taras)
- Jupiteri i Maleve të Larta (zoti i maleve të larta)
Burime të lashta
- Arnobius, Kundër Kombeve III.30
- Agustini i Hippos në Qytetin e Zotit IV.9-11
- Ciceroni, Mbi Natyrën e Perëndive I.13.40 dhe II.28.66.
Lidhje të jashtme
- Musei Capitolini, në www.museicapitolini.org
- Mitologji, në www.utahskies.org
- Imazhe të Jupiterit në Muzeun Ikonografik të Warburgut