Йоган Кеплер

Йоган Кеплер (нєм. Johannes Kepler; Вайл дер Штат, 27. децембер 1571 — Реґензбурґ, 15. новембра 1630) бул нємецки астроном, математичар и астролоґ.

Йоган Кеплер установел рушанє планетох по елипсох, та з тим звалєл теориї и вереня же ше планети рушаю коло Слунка по кружнїцох (Перши Кеплеров закон). После чежкого дзециньства одлучел ше за церковну кариєру, та 1584. року ступел до семинару у Аделсберґу. Понеже є прияти на Универзитет у Тибинґену, дзе го астрономию поучовал Коперников шлїдбенїк Михаел Мастлин, напущел священїцку службу и 1594. прилапел катедру астрономиї у Ґрацу. Його роботу замерковали Ґалилео Ґалилей и Тихо Брахе, хтори го поволал за помоцнїка до Праги. После Брахеовей шмерци 1601, превжал його положенє дворского математичара и астролоґа цара Рудолфа II. Од новембра 1604. до початку 1606. розпатрал нову гвизду (Кеплерова супернова лєбо СН 1604.), хтора зоз швицацосцу у максимуме превозиходзела швицацосц Юпитера; на месту гвизди, за хтору ше нєшка зна же була супернова, обачую ше лєм дифузни остатки, без остатку гвизди.

Хаснуюци барз точни Брахеово податки о планети Марс, Кеплер одкрил правилносци у планетским рушаню хтори познати под меном Кеплерово закони. Перши два закони обявел 1609. у своїм главним дїлу Astronomia nova. Вон бул перши з астрономох хтори ше цалком ришел епициклох, ґеометрийних конструкцийох хтори уведзени у ґеоцентричней системи. У истим дїлу обявел свойо толкованя плими и осеки як пошлїдка дїйствованя Мешаца. Медзитим, його глєданє причинох пре хтори ше планети рушаю по своїх драгох трацело ше у наївних представох. Аж Исак Нютн, на основи динамики и трох Кеплерових законох, установел закон общей ґравитациї.

После Праги, Кеплер 1612. року прешол до Линцу, дзе преподавал математику. Року 1615. видал математичне дїло Нова стереометрия винских гордовох /у ствари закривених поверхносцох/ (лат. Nova Stereometria Doliorum Vinariorum), у хторим ше служел з поступками хтори го творя предходнїком инфинитезималного рахунку. Року 1619. обявел дїло Складносци швета (лат. Harmonices mundi) у хторим ше виклада його треци закон. Предлужуюци Брахеову роботу, 1627. видал Рудолфински таблїчки (лат. Tabuli Rudolphinae) за вираховйованє положеня планетох, з лоґаритамскима таблїчками, таблїчками атмосферскей рефракциї, та каталоґом 1005 гвиздох. Таблїчки ше хасновали ище цали вик. Кеплер допринєсол и модерней оптики з конструкцию астрономского телескопа (Кеплеров меселатов то файта меселатова лєбо телескоп з двома собирнима (конвекснима) лєнчами, хтори даваю обратну слику предмета), а тиж и толкованє ширеня шветлосци и дїйствованя ока.