Wu Zetian (624–705) była jedyną bezsporną kobietą-władczynią w historii Chin. Władzę sprawowała najpierw jako żona cesarza Gaozonga z dynastii Tang, a następnie jako cesarzowa wdowa za panowania swoich synów. W 690 roku ogłosiła powstanie dynastii Zhou w miejsce Tang i rządziła jako jedyny cesarz tej dynastii do 705 roku. Jej 45-letnie de facto rządy przypadły na okres wczesnej dynastii Tang, szczyt chińskiej potęgi politycznej i wpływów kulturowych, a znana była ona z mecenatu nad buddyzmem i sztuką.
Wczesne życie i awans







Urodzona w rodzinie kupców drewna, Wu w młodym wieku została nałożnicą cesarza Taizonga, a później poślubiła jego następcę, cesarza Gaozonga, zostając cesarzową w 655 roku. Po tym, jak Gaozong w 660 roku przeszedł wyniszczający udar, rządziła imperium w jego imieniu aż do jego śmierci w 683 roku. Następnie zachowała władzę wobec swoich synów, a w 690 roku założyła własną dynastię, co w chińskiej historii było przełamaniem dotychczasowej tradycji.
Rządy i dziedzictwo







W czasie swoich rządów Wu korzystała z informatorów, egzekwowała surowe prawo, usunęła członków rodu panującego Tang oraz starszych urzędników, a także zreformowała służbę cywilną, faworyzując zasługi. Wspierała buddyzm i literaturę oraz prowadziła kampanie wojskowe przeciwko najazdom Turków i Tybetańczyków. Z biegiem lat jej rządy stawały się coraz bardziej autokratyczne. Została usunięta w wyniku przewrotu Shenlong, który przywrócił dynastię Tang, i zmarła kilka miesięcy później.}
