Witold Pilecki (1901–1948) był polskim oficerem kawalerii, agentem wywiadu i przywódcą ruchu oporu podczas II wojny światowej. W 1940 roku celowo pozwolił Niemcom się schwytać, aby zostać wysłanym do KL Auschwitz i tam zorganizować opór od wewnątrz. W obozie zbudował tajną organizację liczącą setki więźniów i przemycił na zewnątrz szczegółowe raporty o niemieckich zbrodniach. Po wojnie pozostał wierny rządowi emigracyjnemu w Londynie, a w 1948 roku został aresztowany i stracony przez komunistyczne władze Polski.
Młodość i służba w wojsku



Pilecki urodził się w 1901 roku w Olońcu w Karelii, w Cesarstwie Rosyjskim, w rodzinie szlacheckiej mówiącej po polsku. W młodości wstąpił w Wilnie do konspiracyjnego polskiego harcerstwa. Po I wojnie światowej walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, służąc w oddziale kawalerii, który brał udział w bitwie warszawskiej. W okresie międzywojennym awansował w szeregach kawalerii, zarządzał rodzinnym majątkiem, był amatorskim poetą i malarzem, a w 1938 roku otrzymał Srebrny Krzyż Zasługi.
Misja w Auschwitz


Po najeździe na Polskę w 1939 roku Pilecki współtworzył konspiracyjną organizację Tajna Armia Polska. W 1940 roku pozwolił się schwytać i wysłać do obozu koncentracyjnego Auschwitz, aby się tam zinfiltrować. Wewnątrz zorganizował sieć oporu, która objęła setki więźniów, i potajemnie spisywał raporty o niemieckich zbrodniach w obozie. Były one przemycane do komendy Armii Krajowej i przekazywane zachodnim aliantom. Uciekł w kwietniu 1943 roku.
Aresztowanie po wojnie i pamięć


Pilecki walczył w powstaniu warszawskim w 1944 roku, a później był przetrzymywany w niemieckim obozie jenieckim. W 1945 roku wrócił do komunistycznej Polski, aby zdać relację rządowi emigracyjnemu, i spisał szczegółową relację ze swoich doświadczeń w Auschwitz, przewidując możliwość własnej śmierci. Został aresztowany w 1947 roku, poddany torturom i procesowi pokazowemu, a w 1948 roku stracony w Warszawie. Jego historia pozostawała w dużej mierze nieznana przez dziesięciolecia, aż badania prowadzone po upadku komunizmu wydobyły ją na jaw.
