Tokugawa Harusada (1751–1827) był japońskim samurajem późnego okresu Edo, drugim zwierzchnikiem rodu Hitotsubashi-Tokugawa, jednego z trzech bocznych rodów Tokugawa znanych jako Gosankyō. Był wnukiem szoguna Tokugawy Yoshimune i ojcem szoguna Tokugawy Ienariego. Dzięki pozycji swojego syna wywierał znaczny wpływ na politykę szogunatu, a pamięta się go jako potężną postać kulisową rządu Tokugawów.
Młodość i awans
Urodzony w 1751 roku jako czwarty syn Tokugawy Munetady, w 1758 roku został przyjęty jako dziedzic domu Hitotsubashi i przyjął nazwisko Tokugawa. Imię dorosłe otrzymał od swojego kuzyna, szoguna Tokugawy Ieharu, a w 1764 roku objął zwierzchnictwo rodu. W 1781 roku został mianowany członkiem Rady Państwa, a jego krewni służyli jako wasale domu Hitotsubashi.
Wpływ polityczny
Podczas gdy Tanuma Okitsugu kierował szogunatem, Harusada działał w ukryciu wraz z przeciwnikami Tanumy, m.in. Matsudairą Sadanobu. Po śmierci Ieharu w 1786 roku szogunem został jego syn Ienari, a Tanuma został odsunięty od władzy. Potomkowie Harusady zajmowali później wiodące stanowiska w kilku gałęziach rodziny Tokugawa, rozciągając jego linię krwi na rody Gosankē i Gosankyō.
Ostatnie lata
W 1799 roku przeszedł na emeryturę, przekazując zwierzchnictwo nad Hitotsubashi swojemu szóstemu synowi, i nadal otrzymywał wysoki dodatek finansowy. W 1818 roku przyjął buddyjskie imię Bokuō i otrzymał wysokie stopnie dworskie, a pośmiertnie osiągnął godność Kanclerza Państwa. Zmarł w 1827 roku w wieku 77 lat i został pochowany w świątyni Kan'ei-ji w Ueno w Tokio.
