Teodor z Edessy był IX-wiecznym biskupem, mnichem i teologiem żyjącym w Cesarstwie Bizantyńskim. Urodzony w bogatej rodzinie w Edessie, w wieku dziesięciu lat został sierotą i zdecydował się rozdać swój spadek ubogim, zanim udał się do Jerozolimy. Po wstąpieniu do klasztoru świętego Sabasa, ostatecznie sprawował urząd biskupa Edessy. Jest pamiętany ze swoich pism teologicznych oraz wysiłków podejmowanych podczas episkopatu w obronie ortodoksyjnej doktryny przed różnymi herezjami.
Życie i posługa
Po studiowaniu retoryki i filozofii, Teodor wstąpił do klasztoru w Jerozolimie. W wieku sześćdziesięciu lat został mianowany biskupem Edessy przez Patriarchę Jerozolimskiego. Podczas swojego panowania aktywnie sprzeciwiał się manicheizmowi, nestorianizmowi i monofizytyzmowi. Tradycja głosi, że udał się do Bagdadu, aby prosić kalifa Mavia o interwencję w sprawie prześladowań chrześcijan, gdzie rzekomo uzdrowił władcę, co doprowadziło do nawrócenia kalifa na chrześcijaństwo.
Pisma i dziedzictwo
Teodor napisał kilka dzieł ascetycznych, w tym „Sto rozdziałów najbardziej pożytecznych dla duszy” oraz „Słowo kontemplacyjne”, z których oba zostały włączone do Filokalii. Jego życie zostało spisane przez jego siostrzeńca, Bazylego z Emesy. Relacje te, zawierające jego nauki i dialogi, zostały wcześnie przetłumaczone na język staroślavoński i zachowały się w licznych manuskryptach.
Kult
Jest uznawany za świętego w tradycjach prawosławnej, katolickiej i orientalnej. Jego wspomnienie obchodzone jest 19 lipca. Jego wkład teologiczny jest nadal przedmiotem badań w różnych tradycjach chrześcijańskich.