factograf
PL
Zaloguj się

ruch społeczno-polityczny w Chinach o inspiracji maoistowskiej (1966–1976)

Rewolucja kulturalna

  • 1 min czytania
  • W 114 językach
  • 25 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Rewolucja kulturalna

Rewolucja kulturalna, oficjalnie Wielka Proletariacka Rewolucja Kulturalna, była ruchem społeczno-politycznym w Chińskiej Republice Ludowej zapoczątkowanym przez Mao Zedonga, przewodniczącego Komunistycznej Partii Chin, w 1966 roku. Trwała do jego śmierci w 1976 roku. Deklarowanym celem było umocnienie chińskiego komunizmu poprzez oczyszczenie społeczeństwa i administracji z pozostałości elementów kapitalistycznych i tradycyjnych. Masowe wzburzenie, prowadzone w dużej mierze przez młodych członków Czerwonej Gwardii, ogarnęło cały kraj, a okres ten naznaczony był przemocą, chaosem i powszechnymi prześladowaniami.

Geneza i wczesny etap

Obraz Eugène'a Delacroix „Wolność wiodąca lud” w Luwrze, sfotografowany po renowacji w 2024 roku
Obraz Eugène'a Delacroix „Wolność wiodąca lud” w Luwrze, sfotografowany po renowacji w 2024 roku
Komunikat z 16 maja
Komunikat z 16 maja
Pierwsza strona „Dziennika Ludowego” z 1 czerwca 1966 roku, artykuł redakcyjny „Zmieść wszystkie krowie demony i wężowe duchy”, wzywający do całkowitego wykorzenienia Czterech Starych, które przez tysiące lat truły Chińczyków
Pierwsza strona „Dziennika Ludowego” z 1 czerwca 1966 roku, artykuł redakcyjny „Zmieść wszystkie krowie demony i wężowe duchy”, wzywający do całkowitego wykorzenienia Czterech Starych, które przez tysiące lat truły Chińczyków
Mao Zedong w 1966 roku
Mao Zedong w 1966 roku
Liu Shaoqi, przycięte zdjęcie
Liu Shaoqi, przycięte zdjęcie
Plakat z dużymi znakami z 1967 roku na Uniwersytecie Pekińskim Normalnym krytykujący Liu Shaoqi
Plakat z dużymi znakami z 1967 roku na Uniwersytecie Pekińskim Normalnym krytykujący Liu Shaoqi
Plakat z dużymi znakami z 1967 roku na Uniwersytecie Pekińskim
Plakat z dużymi znakami z 1967 roku na Uniwersytecie Pekińskim
Mao i Lin Biao otoczeni przez zgromadzonych członków Czerwonej Gwardii w Pekinie, grudzień 1966
Mao i Lin Biao otoczeni przez zgromadzonych członków Czerwonej Gwardii w Pekinie, grudzień 1966
Kong Yanjin, patrzący na północ
Kong Yanjin, patrzący na północ
Posąg cesarza na Grobowcach Ming
Posąg cesarza na Grobowcach Ming
Huineng
Huineng
Fryz w Ogrodzie w Suzhou
Fryz w Ogrodzie w Suzhou
12 obrazów

W maju 1966 roku Mao twierdził, że elementy burżuazyjne przeniknęły do rządu i społeczeństwa w celu przywrócenia kapitalizmu, i wzywał młodzież do ataku na kierownictwo partii. Niepokoje rozpoczęły się w Pekinie tego lata, a grupy Czerwonej Gwardii powstawały w całych Chinach. W 1967 roku radykałowie przejęli władzę od lokalnych rządów i organizacji partyjnych, tworząc komitety rewolucyjne, które często dzieliły się na rywalizujące frakcje walczące ze sobą. Banda Czterech zyskała wpływy w 1972 roku, a ruch trwał aż do śmierci Mao.

Koszty ludzkie i skutki

Graffiti z przedmową Lin Biao do Małej Czerwonej Książeczki, z jego nazwiskiem w prawym dolnym rogu, później wydrapanym
Graffiti z przedmową Lin Biao do Małej Czerwonej Książeczki, z jego nazwiskiem w prawym dolnym rogu, później wydrapanym
Jiang Qing (po lewej) przyjmująca członków Czerwonej Gwardii w Pekinie wraz z Zhou Enlaiem (w środku) i Kang Shengiem, każdy trzymający egzemplarz Małej Czerwonej Książeczki
Jiang Qing (po lewej) przyjmująca członków Czerwonej Gwardii w Pekinie wraz z Zhou Enlaiem (w środku) i Kang Shengiem, każdy trzymający egzemplarz Małej Czerwonej Książeczki
Hua Guofeng, który po śmierci Mao objął stanowisko przewodniczącego KPCh
Hua Guofeng, który po śmierci Mao objął stanowisko przewodniczącego KPCh
Deng Xiaoping, który w 1978 roku został najwyższym przywódcą Chin i rozpoczął reformy oraz politykę otwarcia
Deng Xiaoping, który w 1978 roku został najwyższym przywódcą Chin i rozpoczął reformy oraz politykę otwarcia
Sesja walki we wrześniu 1967 roku wymierzona w Xi Zhongxuna, ojca Xi Jinpinga, określonego jako „element antypartyjny”
Sesja walki we wrześniu 1967 roku wymierzona w Xi Zhongxuna, ojca Xi Jinpinga, określonego jako „element antypartyjny”
Cytaty z Mao Zedonga na ulicznym murze w powiecie Wuxuan, jednym z ośrodków masakry w Guangxi
Cytaty z Mao Zedonga na ulicznym murze w powiecie Wuxuan, jednym z ośrodków masakry w Guangxi
Cmentarz Rewolucji Kulturalnej w Chongqingu, gdzie pochowano 400 do 500 osób zabitych w starciach frakcyjnych, spośród co najmniej 1700 ofiar
Cmentarz Rewolucji Kulturalnej w Chongqingu, gdzie pochowano 400 do 500 osób zabitych w starciach frakcyjnych, spośród co najmniej 1700 ofiar
Panczen Lama podczas sesji walki
Panczen Lama podczas sesji walki
Sesja walki Sampho Tsewanga Rigzina i jego żony
Sesja walki Sampho Tsewanga Rigzina i jego żony
Mapa Pekinu z 1968 roku z ulicami i punktami orientacyjnymi przemianowanymi w czasie rewolucji kulturalnej, takimi jak ulica Wielkiego Skoku i Park Czerwonej Gwardii
Mapa Pekinu z 1968 roku z ulicami i punktami orientacyjnymi przemianowanymi w czasie rewolucji kulturalnej, takimi jak ulica Wielkiego Skoku i Park Czerwonej Gwardii
Yao Tongbin, wiodący naukowiec zajmujący się rakietami, został pobity na śmierć przez tłum w Pekinie w 1968 roku, co skłoniło Zhou Enlaia do nakazania specjalnej ochrony kluczowym ekspertom technicznym
Yao Tongbin, wiodący naukowiec zajmujący się rakietami, został pobity na śmierć przez tłum w Pekinie w 1968 roku, co skłoniło Zhou Enlaia do nakazania specjalnej ochrony kluczowym ekspertom technicznym
Przedstawienie członka Czerwonej Gwardii trzymającego Wybrane pisma Mao Zedonga, z flagą z napisem „rewolucja nie jest zbrodnią, bunt jest usprawiedliwiony”, 1967
Przedstawienie członka Czerwonej Gwardii trzymającego Wybrane pisma Mao Zedonga, z flagą z napisem „rewolucja nie jest zbrodnią, bunt jest usprawiedliwiony”, 1967
12 obrazów

Szacunki liczby ofiar śmiertelnych wahają się od 1 do 2 milionów osób. Dziesiątki milionów ludzi zostało prześladowanych, w tym wysocy urzędnicy, tacy jak Liu Shaoqi i Deng Xiaoping, a miliony były represjonowane ze względu na swoje pochodzenie klasowe. Zamknięto szkoły i uniwersytety, a zabytki historyczne i religijne zostały zniszczone. W 1978 roku Deng Xiaoping objął przywództwo w kraju i zapoczątkował reformy oraz politykę otwarcia. W 1981 roku Komunistyczna Partia Chin przyznała się do błędów ruchu, a w Chinach wspomina się go do dziś w różnorodny i złożony sposób.

W 114 językach

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy