Pachomiusz Starszy był egipskim mnichem żyjącym w IV wieku, powszechnie uznawanym za pioniera monastycyzmu wspólnotowego (cenobitycznego). Urodzony około 292 roku w regionie Tebaidy, początkowo został wcielony do armii rzymskiej, gdzie spotkania z chrześcijanami zainspirowały jego nawrócenie religijne. Po chrzcie w 314 roku przeszedł od stylu życia pustelniczego do tworzenia zorganizowanych wspólnot. Organizując mnichów do wspólnego życia pod wspólną regułą i wspólną własnością, przekształcił oblicze chrześcijańskiej ascezy, odchodząc od czysto samotniczej egzystencji w stronę ustrukturyzowanego życia wspólnotowego.
Życie monastyczne
Po nawróceniu Pachomiusz kształcił się u pustelnika Palemona, zanim wybrał drogę bardziej wspólnotową. Założył swój pierwszy klasztor w Tabennisi, gdzie zorganizował mnichów w formalną sieć. W przeciwieństwie do samotnych ascetów, jego wyznawcy żyli razem pod przewodnictwem opatów, dzieląc własność i codzienne zadania. Opracował spisaną regułę, która równoważyła pracę fizyczną z modlitwą i liturgią, zapewniając ustrukturyzowane ramy pozwalające na różne stopnie dyscypliny ascetycznej wśród członków.
Dziedzictwo i wpływ
Zasady organizacyjne stworzone przez Pachomiusza wywarły ogromny wpływ na późniejsze tradycje monastyczne. Jego spisane reguły zostały przetłumaczone na łacinę przez Hieronima i służyły jako fundament dla regulacji stosowanych przez Bazylego z Cezarei oraz Benedykta z Nursii. Jego model życia wspólnotowego, kładący nacisk zarówno na ćwiczenia duchowe, jak i pracę praktyczną, pozostaje kamieniem węgielnym praktyki monastycznej. Jest wspominany jako cudotwórca i czczony w kilku tradycjach chrześcijańskich.
Kult
Pachomiusz jest czczony jako święty w tradycjach katolickiej, wschodnioortodoksyjnej, anglikańskiej i orientalnoortodoksyjnej. Jego święto jest obchodzone 9 maja w kościołach koptyjskich, podczas gdy inne tradycje upamiętniają go 15 lub 28 maja. W luteranizmie jest uznawany wraz z Antonim Wielkim za odnowiciela Kościoła 17 stycznia.