Maksym z Neapolu był IV-wiecznym biskupem i teologiem, który służył chrześcijańskiej wspólnocie w starożytnym Rzymie. Jest uznawany za świętego i męczennika za swoje niezłomne przywiązanie do dekretów ustanowionych na Soborze Nicejskim. Przeciwstawiając się herezji ariańskiej, stał się znaczącą postacią w sporach teologicznych swojej epoki. Jego odmowa przyjęcia ariańskiego chrześcijaństwa doprowadziła ostatecznie do usunięcia go z urzędu i późniejszego wygnania.
Życie i męczeństwo
Pełniąc funkcję biskupa Neapolu, Maksym aktywnie bronił doktryny nicejskiej przed ariaństwem. To teologiczne stanowisko skutkowało jego zastąpieniem przez Zozymosa, następcę wspierającego nauki ariańskie. Po usunięciu z urzędu, Maksym został zesłany na wygnanie, gdzie ostatecznie poniósł męczeńską śmierć. Jego życie zostało zdefiniowane przez ten konflikt między ustanowioną ortodoksją a rosnącymi wpływami ariaństwa w imperium.
Kult i legenda
Maksym jest czczony jako święty zarówno w tradycji katolickiej, jak i prawosławnej, a jego wspomnienie obchodzi się 11 czerwca. Lokalna legenda głosi, że jego duchowy wpływ był tak silny, że Zozymos nie był w stanie przemawiać publicznie, co przypisuje się modlitwom wygnanego biskupa. Pozostaje on czczony za swoją rolę obrońcy wiary.