Lilith to kobieca postać z późnoantycznej mitologii mezopotamskiej i żydowskiej. Nie pojawia się w Biblii hebrajskiej, chociaż hebrajskie słowo lilit występuje w Księdze Izajasza 34:14, a jego znaczenie jest przedmiotem sporów badaczy. Najwcześniejsza znana wzmianka o Lilith znajduje się w zwojach znad Morza Martwego, a później pojawia się ona w źródłach mandejskich i żydowskich, w zaklęciach oraz w Talmudzie. Średniowieczny żydowski folklor przedstawia ją jako pierwszą żonę Adama, która uciekła z Edenu, zamiast mu się podporządkować.
Pochodzenie i etymologia
Nazwa Lilith wydaje się być związana z akadyjskimi słowami lilû i lilītu, które oznaczają klasę demonicznych duchów. W wierzeniach mezopotamskich były to duchy dorosłych oraz młodzieńców, którzy zmarli, zanim zdążyli zawrzeć małżeństwo lub mieć dzieci. W źródłach aramejskich uważa się, że Lilith łączy cechy tych duchów z cechami Lamasztu, demona zagrażającego dzieciom, który był również succubusem. Badacze nadal spierają się o to, na ile wierne wobec tych dawniejszych tradycji jest żydowskie wyobrażenie tej postaci.
Późniejsze tradycje
Żydowskie miski zaklęć i amulety z Mezopotamii, pochodzące z okresu od I do VIII wieku, identyfikują Lilith jako demona płci żeńskiej i są najwcześniejszymi wizerunkami jej postaci. Niektóre z tych amuletów służyły jako symboliczne akty rozwodu, mające chronić przed lilith, która według wierzeń miała nawiedzać dom lub rodzinę. W średniowieczu legenda rozwinęła się dzięki Aggadzie, Zoharowi i żydowskiej mistyce, podczas gdy niektóre autorytety rabiniczne, m.in. Majmonides, w ogóle odrzucały jej istnienie.
