Kos (Turdus merula) to gatunek ptaka z rodziny drozdowatych, zwany także kosem zwyczajnym lub po prostu kosem. Gniazduje w Europie, zachodniej Azji i Afryce Północnej, a został wprowadzony do Australii i Nowej Zelandii. W zależności od szerokości geograficznej może być osiadły, częściowo wędrowny lub całkowicie wędrowny. Dorosły samiec jest cały czarny, z żółtą obrączką wokół oka i żółtym dziobem oraz ma bogaty, melodyjny śpiew, natomiast samica i ptaki młodociane są w większości ciemnobrązowe. Jego śpiew zainspirował wiele odniesień literackich i kulturowych.
Taksonomia i nazewnictwo
Karol Linneusz opisał ten gatunek w 1758 roku jako Turdus merula, łącząc łacińskie słowa oznaczające drozda i kosa. Nazwa kos po raz pierwszy odnotowano w 1486 roku. Została ona nadana temu gatunkowi, ponieważ w języku angielskim, do około XVIII wieku, słowo bird odnosiło się głównie do mniejszych ptaków, a większe czarne ptaki, takie jak wrony, nazywano fowl. Wcześniejsze angielskie nazwy to ouzel i wosel. Rodzaj obejmuje około 65 gatunków średnich i dużych drozdów, a kos jest ewolucyjnie blisko spokrewniony z drozdem wyspowym z Azji Południowo-Wschodniej i południowo-zachodniego Pacyfiku.
Podgatunki i zasięg
Wyróżnia się kilka podgatunków geograficznych. Podgatunek nominatywny gniazduje na większości obszaru Europy i został wprowadzony do Australii i Nowej Zelandii. Mniejsze, ciemniejsze rasy żyją na Azorach, Maderze, zachodnich Wyspach Kanaryjskich oraz w niektórych częściach Afryki Północnej, a inne rasy występują w rejonie Morza Śródziemnego i w Azji Środkowej. Niektóre populacje azjatyckie, kiedyś traktowane jako podgatunki, są obecnie powszechnie uznawane za odrębne gatunki. Ptaki z północnej części zasięgu zimują w Europie i wokół Morza Śródziemnego.
Zachowanie i siedlisko
Gatunek gniazduje w lasach i ogrodach, budując starannie uformowane, kubkowate gniazda spojone błotem. Jest wszystkożerny, zjada owady, dżdżownice, jagody i owoce. Oba płcie w okresie lęgowym bronią swojego terytorium i stosują charakterystyczne pokazy zagrożenia, jednak podczas migracji i na zimowiskach są bardziej towarzyskie. Tam, gdzie klimat jest dostatecznie łagodny, pary pozostają na swoim terytorium przez cały rok.