System kafala (arab. نظام الكفالة, nizam al-kafalat, dosł. „układ/system sponsorski”) – system kontroli imigrantów pracujących głównie w sektorze budowlanym i domowym w kilku krajach arabskich.
W tym systemie wszyscy pracownicy muszą posiadać sponsora w kraju, do którego przybywają pracować. Zazwyczaj jest nim ich pracodawca, który odpowiada za ich wizę i status prawny. System ten funkcjonuje m.in. w Katarze, Bahrajnie, Kuwejcie, Libanie, Omanie, Arabii Saudyjskiej i Zjednoczonych Emiratach Arabskich.
Nadużycia
System kafala krytykowany jest przez organizacje zajmujące się prawami człowieka, takie jak Human Rights Watch czy Amnesty International, ponieważ dochodzi pod nim do wielu nadużyć. Do przywilejów pracodawcy ponad pracownikiem należą na przykład decyzje o zmianie pracy oraz udzielania pozwolenia na wyjazd z kraju. W dodatku, jeśli pracownik planowałby opuścić miejsce pracy bez zgody pracodawcy, wystawia się on na zagrożenie utraty obywatelstwa, co wiąże się z zatrzymaniem bądź deportacją.
Liban
W Libanie pracownicy pod systemem kafala wyłączeni są z wielu protekcji prawnych, w tym przepisów regulujących godziny pracy, płacę minimalną, czy rozstrzyganie sporów pracowniczych. Raporty Międzynarodowej Organizacja Pracy dokumentują przypadki odmawiania wynagrodzeń, wymuszania długich godzin pracy, oraz przetrzymywania dokumentów prawnych przez pracodawców.
Znaczną część pracowników domowych w systemie kafala stanowią kobiety, które narażone są na dyskryminację ze względu na płeć. Organizacje pozardządowe zwracają uwagę na brak realnej ochrony prawnej wobec ofiar przemocy psychicznej, fizycznej i seksualnej. Wiele z tych kobiet boi się zgłaszać nadużycia, obawiając się konsekwencji, takich jak zatrzymanie czy nawet utrata obywatelstwa. Co więcej, pracodawca ma prawo do zmuszania pracownika do robienia testu ciążowego, którego pozytywny wynik grozi deportacją.
Należy w dodatku wspomnieć, że migranci mierzą się problemami takimi jak izolacja społeczna oraz bariery językowe i kulturowe, przez co wystawieni są na duże ryzyko handlu ludźmi i pracy przymusowej.
