Jan z Efezu był VI-wiecznym biskupem i znaczącym historykiem wczesnego syryjskiego Kościoła ortodoksyjnego. Urodzony około 507 roku w Amidzie, był wybitnym przywódcą ruchu niechalcedońskiego wewnątrz Cesarstwa Bizantyjskiego. Jako płodny pisarz dokumentował rozległą historię kościelną i sporządzał biografie świętych postaci, aby wspierać swoją wspólnotę. Jego pisma dostarczają rzadkich, bezpośrednich perspektyw na wielkie wydarzenia historyczne, w tym niszczycielską dżumę Justyniana oraz przemiany polityczne dotykające chrześcijan miafizytów za jego życia.
Życie i posługa
Wychowany w klasztorze w Amidzie, Jan został ordynowany na diakona w 529 roku. Z powodu oporu cesarstwa wobec jego miafizytowskich przekonań, przeniósł się do Palestyny, a później do Konstantynopola. Cieszył się poparciem cesarza Justyniana I, pomagając w misjach nawracania pogan i nadzorując dochody kościelne. Później został mianowany biskupem Efezu. Jego los uległ zmianie za panowania Justyna II, co doprowadziło do uwięzienia i utraty majątku podczas prześladowań religijnych.
Dzieła historyczne
Jan jest pamiętany przede wszystkim ze swojej monumentalnej Historii kościelnej, która obejmuje sześć wieków wydarzeń kościelnych. Większość tego dzieła powstała podczas jego uwięzienia. Był również autorem zbioru pięćdziesięciu ośmiu biografii wschodnich świętych, mającego na celu umocnienie wiary prześladowanych wiernych miafizytów. Jego szczegółowe relacje pozostają kluczowymi źródłami pierwotnymi dla zrozumienia przemian religijnych i społecznych bizantyjskiego świata VI wieku.