Johannes Bugenhagen był wybitnym niemieckim teologiem XVI wieku i luteraninem, który odegrał kluczową rolę w szerzeniu reformacji w północnych Niemczech i Skandynawii. Jako bliski towarzysz Marcina Lutra pełnił funkcję pastora w kościele Mariackim w Wittenberdze i był spowiednikiem Lutra. Jest powszechnie uznawany za osobę potrafiącą przekładać koncepcje teologiczne na praktyczne ustawodawstwo społeczne i organizację kościelną. Dzięki swojej szeroko zakrojonej pracy przy ustanawianiu struktur religijnych na różnych terytoriach, zyskał przydomek „Drugiego Apostoła Północy”.
Życie i praca
Urodzony w Wolinie, Bugenhagen studiował na Uniwersytecie w Greifswaldzie, zanim objął funkcje rektora i kapłana. Po początkowych wątpliwościach co do idei Marcina Lutra, stał się oddanym reformatorem i w 1521 roku przeprowadził się do Wittenbergi. Tam pomagał w tłumaczeniu Biblii i wykładał na lokalnym uniwersytecie. Był jednym z pierwszych, którzy w 1533 roku otrzymali protestancki doktorat teologiczny, a później pełnił funkcję profesora.
Reformy kościelne
Bugenhagen wykazywał się wielkimi umiejętnościami w organizowaniu zarządzania kościelnego. Autorował liczne ordynacje kościelne dla regionów takich jak Hamburg, Lubeka, Pomorze oraz Dania i Norwegia. Jego praca wykraczała poza liturgię, gdyż opracowywał regulacje dotyczące szkolnictwa i spraw społecznych. Pomógł również przy ponownym ustanowieniu Uniwersytetu w Greifswaldzie jako instytucji protestanckiej i służył jako superintendent w Saksonii.
Kult
Po śmierci w Wittenberdze w 1558 roku, Bugenhagen był wspominany ze względu na swoje zdolności organizacyjne oraz troskę o rodzinę Lutra. Jest upamiętniany w kalendarzu świętych Luteranizmu Missouri (Lutheran Church–Missouri Synod) dnia 20 kwietnia, w rocznicę jego śmierci.