Jacopone da Todi był włoskim franciszkaninem, mistykiem i poetą z Umbrii żyjącym w XIII wieku. Pierwotnie odnoszący sukcesy prawnik o imieniu Jacopo dei Benedetti, przeszedł radykalną przemianę duchową po nagłej śmierci żony. Porzucił karierę prawniczą, aby żyć jako asceta, a ostatecznie wstąpił do Zakonu Mniejszego. Znany ze swojego głębokiego oddania idei absolutnego ubóstwa, stał się znaczącą postacią wśród franciszkanów duchowych (Spirituali), grupy opowiadającej się za ścisłym przestrzeganiem reguły św. Franciszka. Do jego dokonań literackich należą wpływowe pieśni religijne napisane w lokalnym dialekcie.
Życie i nawrócenie
Po śmierci żony Jacopone przeszedł drogę od świeckiego prawnika do wędrownego pokutnika. Jego ekscentryczne zachowanie, w tym pełzanie po placach publicznych, przyniosło mu reputację szaleńca. Ostatecznie wstąpił do zakonu franciszkanów jako brat świecki. Jego przywiązanie do radykalnego ubóstwa frakcji duchowych doprowadziło do znaczących konfliktów politycznych, co skutkowało uwięzieniem i ekskomuniką przez papieża Bonifacego VIII po tym, jak skrytykował on papiestwo.
Twórczość poetycka
Jest ceniony za skomponowanie licznych laude, czyli pieśni uwielbienia, w dialekcie umbryjskim. Poezje te stanowiły wczesne zapowiedzi włoskiego dramatu i były wykorzystywane przez konfraternie oraz biczowników. Tradycyjnie przypisuje mu się również łacińską hymnę Stabat Mater Dolorosa, znaczący tekst religijny, który na przestrzeni wieków był oprawiany muzycznie przez wielu sławnych kompozytorów.
Kult
Choć jego wyznawcy uważali go za świętego od czasu jego śmierci w 1306 roku, Kościół katolicki nie dokonał jego formalnej kanonizacji. Jego kult pozostaje silny w Zakonie Franciszkanów, gdzie czczony jest jako błogosławiony. Jego szczątki spoczywają w krypcie w kościele San Fortunato w Todi.