Francesca Albanese – włoska prawniczka i ekspertka w dziedzinie praw człowieka, która od maja 2022 roku pełni funkcję specjalnej sprawozdawczyni Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. okupowanych terytoriów palestyńskich. Jest pierwszą kobietą na tym stanowisku. Albanese ukończyła prawo na Uniwersytecie w Pizie oraz uzyskała tytuł magistra prawa w zakresie praw człowieka na Uniwersytecie SOAS w Londynie. Pełniona przez nią funkcja uczyniła ją wybitnym i kontrowersyjnym głosem w sprawach izraelskiej okupacji, postępowania Izraela w Strefie Gazy oraz odpowiedzialności państw i przedsiębiorstw.
Młodość i wykształcenie
Albanese urodziła się w 1977 roku w Ariano Irpino, miasteczku w regionie Kampania, na południu Włoch. Jej rodzice interesowali się polityką, a ojciec był prawnikiem. Ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie w Pizie z wyróżnieniem, uzyskując włoski dyplom prawniczy. Zrezygnowała jednak z przystąpienia do egzaminu adwokackiego, ponieważ bardziej interesowały ją prawa człowieka niż praktykowanie zawodu we Włoszech. Później ukończyła studia magisterskie z zakresu praw człowieka na Uniwersytecie SOAS w Londynie.
Praca na stanowisku sprawozdawczyni
Przed powołaniem na to stanowisko Albanese przez około dziesięć lat pracowała jako ekspertka ONZ ds. praw człowieka, m.in. w Biurze Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka oraz w Agencji Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy i Robót Publicznych dla Uchodźców Palestyńskich na Bliskim Wschodzie. W swoim pierwszym sprawozdaniu z 2022 roku zarekomendowała państwom członkowskim ONZ opracowanie planu zakończenia izraelskiej okupacji i reżimu apartheidu. Jej późniejsze sprawozdania, w tym dotyczące Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy, wywołały silne reakcje rządów i organizacji zajmujących się rzecznictwem.
Krytyka i poparcie
Wypowiedzi Albanese spotkały się z krytyką przedstawicieli władz USA i Izraela, organizacji proizraelskich oraz kilku rządów europejskich, które kwestionowały jej bezstronność i wyrażały obawy dotyczące antysemityzmu. Albanese oświadczyła, że nigdy nie była antysemitką, a jej krytyka dotyczy postępowania Izraela i naruszeń prawa międzynarodowego. Poparcie wyraziły jej Amnesty International oraz trzej byli specjalni sprawozdawcy ds. okupowanych terytoriów palestyńskich. W 2025 roku Stany Zjednoczone nałożyły na nią sankcje, które w 2026 roku zostały czasowo zniesione na mocy orzeczenia sądu, a następnie przywrócone.