factograf
PL
Zaloguj się

kubański rewolucjonista i polityk, przywódca Kuby w latach 1959–2011

Fidel Castro

  • 1 min czytania
  • W 153 językach
  • 35 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Fidel Castro

Fidel Castro (ur. 13 sierpnia 1926 w Birán, zm. 25 listopada 2016 w Hawanie) był kubańskim komunistycznym rewolucjonistą i politykiem, który w latach 1959–2011 kierował Kubą. W tym okresie pełnił funkcje premiera, prezydenta oraz pierwszego sekretarza Komunistycznej Partii Kuby. Będąc marksistą-leninistą i kubańskim nacjonalistą, przekształcił Kubę w jednopartyjne państwo komunistyczne, w którym znacjonalizowano przemysł i przedsiębiorstwa, a socjalistyczne reformy objęły całe społeczeństwo. Był najdłużej rządzącym niekoronowanym szefem państwa w XX i XXI wieku, a jego rządy pozostają wysoce polaryzujące: zwolennicy podziwiają je jako obronę socjalizmu i niepodległości, a przeciwnicy krytykują za łamanie praw człowieka i upadek gospodarki.

Młodość i działalność polityczna

Fidel Castro w latach 50. XX wieku, przycięte
Fidel Castro w latach 50. XX wieku, przycięte
Rodzice Fidela, Ángel Castro y Argiz i Lina Ruz González
Rodzice Fidela, Ángel Castro y Argiz i Lina Ruz González
Castro, drugi od lewej, w Colegio de Belén w Hawanie, 1943
Castro, drugi od lewej, w Colegio de Belén w Hawanie, 1943
Fidel Castro w latach 50. XX wieku, ścisły kadr, 3x4
Fidel Castro w latach 50. XX wieku, ścisły kadr, 3x4
Generał Fulgencio Batista, po lewej, z szefem sztabu armii USA Malinem Craigiem w Waszyngtonie w 1938 roku; Castro zamierzał obalić jego prezydenturę
Generał Fulgencio Batista, po lewej, z szefem sztabu armii USA Malinem Craigiem w Waszyngtonie w 1938 roku; Castro zamierzał obalić jego prezydenturę
Castro aresztowany po ataku na Moncadę, 1953
Castro aresztowany po ataku na Moncadę, 1953
Fidel Castro i jego ludzie w Sierra Maestra, 2 grudnia 1956
Fidel Castro i jego ludzie w Sierra Maestra, 2 grudnia 1956
Gęsto zalesione pasmo górskie Sierra Maestra, skąd Castro i jego rewolucjoniści prowadzili przez dwa lata ataki partyzanckie na siły Batisty
Gęsto zalesione pasmo górskie Sierra Maestra, skąd Castro i jego rewolucjoniści prowadzili przez dwa lata ataki partyzanckie na siły Batisty
Mapa kluczowych miejsc w Sierra Maestra w fazie rewolucji kubańskiej z 1958 roku
Mapa kluczowych miejsc w Sierra Maestra w fazie rewolucji kubańskiej z 1958 roku
Castro, po prawej, wraz z rewolucjonistą Camilo Cienfuegosem wjeżdża do Hawany 8 stycznia 1959 roku
Castro, po prawej, wraz z rewolucjonistą Camilo Cienfuegosem wjeżdża do Hawany 8 stycznia 1959 roku
Dziennikarz CBC/Radio-Canada i przyszły premier Quebecu René Lévesque przeprowadza wywiad z Castrem podczas jego wizyty w Montrealu w kwietniu 1959 roku
Dziennikarz CBC/Radio-Canada i przyszły premier Quebecu René Lévesque przeprowadza wywiad z Castrem podczas jego wizyty w Montrealu w kwietniu 1959 roku
Castro i indonezyjski prezydent Sukarno w Hawanie, 1960
Castro i indonezyjski prezydent Sukarno w Hawanie, 1960
12 obrazów

Castro urodził się w 1926 roku na farmie ojca w Birán, jako dziecko hiszpańskiego imigranta, rolnika, i jego służącej, która później została jego drugą żoną. Studiował prawo na Uniwersytecie Hawańskim, gdzie zaangażował się w działalność studencką i zaczął popierać antyimperialistyczne i lewicowe idee. W 1947 roku wstąpił do Partii Narodu Kubańskiego i wziął udział w nieudanej wyprawie mającej obalić dominikańskiego dyktatora Rafaela Trujillo. Jego publiczna krytyka korupcji i przemocy w rządzie szybko zwróciła na niego uwagę w skali kraju.

Rewolucja i rządy

Castro, pierwszy od lewej, Che Guevara, w środku, William Alexander Morgan, drugi od prawej, i inni rewolucjoniści podczas marszu protestacyjnego po eksplozji na statku La Coubre, 5 marca 1960
Castro, pierwszy od lewej, Che Guevara, w środku, William Alexander Morgan, drugi od prawej, i inni rewolucjoniści podczas marszu protestacyjnego po eksplozji na statku La Coubre, 5 marca 1960
Eksplozja na statku La Coubre, 4 marca 1960
Eksplozja na statku La Coubre, 4 marca 1960
Castro na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ w 1960 roku
Castro na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ w 1960 roku
Che Guevara, po lewej, i Castro, sfotografowani przez Alberto Kordę w 1961 roku
Che Guevara, po lewej, i Castro, sfotografowani przez Alberto Kordę w 1961 roku
Zdjęcie rozpoznawcze samolotu U-2 przedstawiające radzieckie rakiety jądrowe na Kubie
Zdjęcie rozpoznawcze samolotu U-2 przedstawiające radzieckie rakiety jądrowe na Kubie
Castro i rosyjski kosmonauta Jurij Gagarin, pierwszy człowiek w kosmosie
Castro i rosyjski kosmonauta Jurij Gagarin, pierwszy człowiek w kosmosie
Zmarły prezydent Algierii Houari Boumediene, Fidel Castro i Benzaza Hadj Benabdallah, maj 1972
Zmarły prezydent Algierii Houari Boumediene, Fidel Castro i Benzaza Hadj Benabdallah, maj 1972
Castro i członkowie Biura Politycznego NRD w Berlinie, czerwiec 1972
Castro i członkowie Biura Politycznego NRD w Berlinie, czerwiec 1972
Castro przemawia na pierwszym oficjalnym zjeździe Komunistycznej Partii Kuby, grudzień 1975
Castro przemawia na pierwszym oficjalnym zjeździe Komunistycznej Partii Kuby, grudzień 1975
Członkowie Brygady im. Antonia Maceo wraz z Fidelem Castro w 1978 roku
Członkowie Brygady im. Antonia Maceo wraz z Fidelem Castro w 1978 roku
Protestujący na Kubie potępiają emigrantów z Mariel
Protestujący na Kubie potępiają emigrantów z Mariel
11 obrazów

Po nieudanym ataku na koszary Moncada w 1953 roku oraz okresie więzienia Castro w Meksyku zorganizował wraz z bratem Raúlem i Ernesto Guevarą Ruch 26 Lipca. Po powrocie na Kubę prowadził wojnę partyzancką z Sierra Maestra przeciwko siłom prezydenta Fulgencia Batisty. Po obaleniu Batisty w 1959 roku Castro stanął na czele Kuby. Za jego rządów Kuba zbliżyła się do Związku Radzieckiego, a konfrontacja kraju ze Stanami Zjednoczonymi osiągnęła punkt kulminacyjny w czasie kryzysu kubańskiego w 1962 roku.

Dziedzictwo

Felipe González z Fidelem Castro, Danielem Ortegą i Alfonso Guerrą w Pałacu Moncloa, 16 lutego 1984
Felipe González z Fidelem Castro, Danielem Ortegą i Alfonso Guerrą w Pałacu Moncloa, 16 lutego 1984
Wizerunek Castra namalowany na obecnie zniszczonej latarni morskiej w Lobito w Angoli, 1995
Wizerunek Castra namalowany na obecnie zniszczonej latarni morskiej w Lobito w Angoli, 1995
Castro przed hawańskim pomnikiem kubańskiego bohatera narodowego José Martíego, 2003
Castro przed hawańskim pomnikiem kubańskiego bohatera narodowego José Martíego, 2003
Castro, po prawej, spotyka się z brazylijskim prezydentem Lulą da Silvą, po lewej, znaczącym przywódcą ruchu Różowego Przypływu
Castro, po prawej, spotyka się z brazylijskim prezydentem Lulą da Silvą, po lewej, znaczącym przywódcą ruchu Różowego Przypływu
Castro wśród wiwatujących tłumów w 2005 roku
Castro wśród wiwatujących tłumów w 2005 roku
Castro, drugi od lewej, z przywódcami państw Ameryki Południowej z bloku handlowego Mercosur w 2006 roku
Castro, drugi od lewej, z przywódcami państw Ameryki Południowej z bloku handlowego Mercosur w 2006 roku
Castro z meksykańskim prezydentem Enrique Peña Nieto, styczeń 2014 roku; na emeryturze nadal angażował się w politykę i sprawy międzynarodowe
Castro z meksykańskim prezydentem Enrique Peña Nieto, styczeń 2014 roku; na emeryturze nadal angażował się w politykę i sprawy międzynarodowe
Kondukt pogrzebowy Castra przejeżdża przez prowincję Sancti Spíritus na Kubie
Kondukt pogrzebowy Castra przejeżdża przez prowincję Sancti Spíritus na Kubie
Kubański plakat propagandowy z cytatem Castra: "Luchar contra lo imposible y vencer" ("Walczyć z niemożliwym i zwyciężać")
Kubański plakat propagandowy z cytatem Castra: "Luchar contra lo imposible y vencer" ("Walczyć z niemożliwym i zwyciężać")
Castro z synem Ángelem w 1954 roku
Castro z synem Ángelem w 1954 roku
Castro z Ahmedem Ben Bellą, głównym przywódcą algierskiej wojny o niepodległość przeciwko francuskim rządom kolonialnym, który był jedną z wielu postaci politycznych inspirowanych Castrem
Castro z Ahmedem Ben Bellą, głównym przywódcą algierskiej wojny o niepodległość przeciwko francuskim rządom kolonialnym, który był jedną z wielu postaci politycznych inspirowanych Castrem
11 obrazów

Rząd Castra rozbudował opiekę zdrowotną i edukację, jednocześnie tłumiąc wewnętrzną opozycję i kontrolując prasę. Wspierał ruchy rewolucyjne za granicą i w latach 1979–1983 kierował Ruchem Państw Niezaangażowanych. W 2006 roku przekazał obowiązki bratu Raúlowi, a w listopadzie 2016 roku zmarł w wieku 90 lat. Jego spuścizna pozostaje przedmiotem sporów: zwolennicy podkreślają postęp społeczny i suwerenność narodową, krytycy – represje i emigrację.

W 153 językach

PolskiČeštinaDeutschEnglishEspañolFrançaisItaliano日本語PortuguêsРусскийУкраїнська中文AbkhazianAfrikaansአማርኛOld EnglishAragoneseالعربيةEgyptian ArabicAsturianuঅসমীয়াAymaraAzbAzərbaycanBavarianbat-smgБашҡортBikolБеларускаяБългарскиবাংলাBrezhonegBosanskiCatalàCebuanoکوردیی ناوەندیЧӑваш чӗлхиCymraegDanskZazaDolnoserbšćinaDivehiΕλληνικάEsperantoEestiEuskaraفارسیfiu-vroSuomiFijianFøroysktFurlanFryskGaeilgeGàidhligGalegoकोंकणीગુજરાતીGaelgעבריתहिन्दीHrvatskiHornjoserbšćinaHaitian CreoleMagyarՀայերենBahasa IndonesiaIlokoIdoÍslenskaJawaქართულიҚазақшаಕನ್ನಡ한국어کٲشُرKurdî (kurmancî)КыргызчаLadinoLatinLëtzebuergeschLimburgishLombardLingálaລາວLietuviųLatviešuMadureseमैथिलीMalagasyМакедонскиമലയാളംМонголमराठीMelayuMaltiMirandeseမြန်မာمازرونیनेपालीNewariNederlandsNorsk nynorskNorskOccitanИронPapiamentoਪੰਜਾਬੀPiemontèisWestern PanjabiPplپښتوRunasimiRomânăᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤसंस्कृत भाषाSicilianuScotsSarduSrpski (latinica)සිංහලSlovenčinaSlovenščinaSoomaaliShqipСрпскиSaterland FrisianBasa SundaSvenskaKiswahiliŚlōnskiதமிழ்తెలుగుТоҷикӣไทยFilipinoTalyshToki ponaTürkçeТатарاردوO‘zbekVenetoTiếng ViệtVolapükWarayWalloonWu ChineseMingrelianייִדישÈdè YorùbáZeelandiczh-yue

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy