Faszyzm to skrajnie prawicowa, autorytarna i ultranacjonalistyczna ideologia polityczna oraz ruch, który zyskał znaczenie w Europie na początku XX wieku. Cechuje go poparcie dla dyktatorskiego przywódcy, scentralizowana autokracja, militaryzm, brutalne tłumienie opozycji oraz silna regimentacja społeczeństwa i gospodarki. Faszyści sprzeciwiają się komunizmowi, demokracji, liberalizmowi, pluralizmowi i socjalizmowi. Badacze i politycy od dawna spierają się o to, jak dokładnie należy definiować ten termin.
Geneza i rozprzestrzenianie się












Pierwsze ruchy faszystowskie pojawiły się we Włoszech podczas I wojny światowej, a następnie rozprzestrzeniły się na inne kraje europejskie, przede wszystkim do Niemiec, a także poza Europę, gdzie również znalazły zwolenników. Faszyści postrzegali wojnę jako rewolucję, która przekształciła wojnę, społeczeństwo, państwo i technikę. Wojna totalna i masowa mobilizacja społeczeństwa zatarły granicę między cywilami a żołnierzami, a wojna wykreowała potężne państwa o bezprecedensowej władzy nad obywatelami. Faszystowskie reżimy państw Osi realizowały później, podczas II wojny światowej, cele ludobójcze i imperialistyczne.
Znaczenie i dziedzictwo












Termin wywodzi się z włoskiego słowa fascio, oznaczającego wiązkę prętów symbolizującą siłę przez jedność, i został przyjęty przez ruch Mussoliniego. Od 1945 roku faszyzm jest powszechnie dyskredytowany, a niewiele partii otwarcie określa się mianem faszystowskich, przy czym słowo to często bywa używane przez przeciwników jako obelga. Określenia takie jak neofaszystowski czy postfaszystowski bywają stosowane wobec współczesnych partii, których poglądy są podobne do ruchów faszystowskich XX wieku lub mają w nich korzenie.
