Anser

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej i Eurazji.

Długość ciała 53–94 cm, rozpiętość skrzydeł 115–185 cm; masa ciała 1224–4560 g (samce są większe i cięższe od samic).

Rodzaj zdefiniował w 1760 roku francuski zoolog Mathurin Jacques Brisson w publikacji własnego autorstwa poświęconej ornitologii. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) gęgawa (A. anser).

Etymologia

• Anser: łac. anser, anseris ‘gęś’.
• Sarcopogon: autor nie wyjaśnił etymologii; gr. σαρξ sarx, σαρκος sarkos ‘ciało’; πωγων pōgōn, πωγωνος pōgōnos ‘zarost’.
• Chen: gr. χην khēn, χηνος khēnos ‘gęś’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Anser hyperboreus Pallas, 1769 (= Anas caerulescens Linnaeus, 1758).
• Cygnopsis: rodzaj Cygnus Bechstein, 1803 (łabędź); gr. οψις opsis ‘wygląd’. Gatunek typowy: Brandt wymienił dwa gatunki – Anser cygnoid Linnaeus, 1758 i Anser canadensis Linnaeus, 1758 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Anas Cygnoid Linnaeus, 1758.
• Eulabeia: gr. ευλαβης eulabēs ‘ostrożny, dyskretny’, od ευ eu ‘dobry’; λαβειν labein ‘wziąć’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Anas indica Latham, 1790.
• Chionochen: gr. χιων khiōn, χιονος khionos ‘śnieg’; χην khēn, χηνος khēnos ‘gęś’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Anser hyperboreus Pallas, 1769 (= Anas caerulescens Linnaeus, 1758).
• Marilochen: gr. μαριλη marilē ‘pył węglowy, węgiel drzewny’; χην khēn, χηνος khēnos ‘gęś’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Anser brevirostris Thienemann, 1838 (= Anas erythropus Linnaeus, 1758).
• Exanthemops: gr. εξανθημα exanthēma ‘pryszcz, krosta’, od εξανθεω exantheō ‘wybuchnąć’; ωψ ōps, ωπος ōpos ‘twarz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Anser rossii Cassin, 1861.
• Philacte: gr. φιλος philos ‘kochający’, od φιλεω phileō ‘kochać’; ακτη aktē ‘wybrzeże’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Anas canagicus Sewastianoff, 1802.
• Melanonyx: gr. μελας melas, μελανος melanos ‘czarny’; ονυξ onux, ονυχος onukhos ‘pazur’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Anas segetum J.F. Gmelin, 1789.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

• Anser indicus (Latham, 1790) – gęś tybetańska
• Anser canagicus (Sevastianov, 1802) – śnieżyca cesarska
• Anser caerulescens (Linnaeus, 1758) – śnieżyca duża
• Anser rossii Cassin, 1861 – śnieżyca mała
• Anser anser (Linnaeus, 1758) – gęgawa
• Anser cygnoides (Linnaeus, 1758) – gęś łabędzionosa
• Anser serrirostris Gould, 1852 – gęś tundrowa
• Anser brachyrhynchus Baillon, 1834 – gęś krótkodzioba
• Anser fabalis (Latham, 1787) – gęś zbożowa
• Anser albifrons (Scopoli, 1769) – gęś białoczelna
• Anser erythropus (Linnaeus, 1758) – gęś mała

Fragment kladogramu z uwzględnieniem gatunków z rodzaju Anser:

Anser