Andrzej Wajda (1926–2016) był polskim reżyserem filmowym i teatralnym, wybitnym przedstawicielem polskiej szkoły filmowej. Znany był zwłaszcza z trylogii filmów wojennych: „Pokolenia” (1955), „Kanału” (1957) i „Popiołu i diamentu” (1958). Uznawany za jednego z najsłynniejszych twórców filmowych świata, badał polityczną i społeczną ewolucję swojego kraju, a także mity polskiej tożsamości narodowej oraz walkę o zachowanie godności w trudnych okolicznościach. Otrzymał Honorowego Oscara, Złotą Palmę oraz honorowe Złote Lwy i Złote Niedźwiedzie.
Młodość i kształcenie



Urodzony w Suwałkach Wajda w 1942 roku wstąpił do polskiego ruchu oporu i służył w Armii Krajowej. Po wojnie studiował malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, a następnie podjął naukę w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi, gdzie kształciło się też wielu późniejszych znanych polskich reżyserów. Karierę filmową rozpoczął jako asystent reżysera Aleksandra Forda, po czym otrzymał szansę nakręcenia własnego pełnometrażowego filmu „Pokolenie”, który zapoczątkował jego najważniejsze dzieła.
Najważniejsze dzieła



Wajda tworzył zarówno w teatrze, jak i w filmie, a jego twórczość cechowała skłonność do alegorii i symboliki, z powracającymi obrazami, takimi jak szklanka alkoholu podpalona jako symbol młodzieńczego idealizmu zniszczonego przez wojnę. W latach siedemdziesiątych był szczególnie płodny, a jego późniejszy film „Człowiek z żelaza” (1981), będący kontynuacją „Człowieka z marmuru”, poparł ruch Solidarność i zdobył Złotą Palmę. Cztery jego filmy były nominowane do Oscara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny.
Późniejsza kariera


W 1990 roku Wajda otrzymał Europejską Nagrodę Filmową za całokształt twórczości, a na początku lat dziewięćdziesiątych został wybrany senatorem i objął funkcję dyrektora artystycznego warszawskiego Teatru Powszechnego. Nadal realizował filmy o II wojnie światowej i stosunkach polsko-żydowskich, w tym „Korczaka” (1990) i „Wielki Tydzień” (1995), a jego film „Katyń” (2007) był nominowany do Oscara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny.
