factograf
PL
Zaloguj się

niemiecko-amerykański fizyk teoretyk (1879–1955)

Albert Einstein

  • 1 min czytania
  • W 232 językach
  • 34 obrazy
  • Artykuł autorski Factograf
Albert Einstein

Albert Einstein (ur. 14 marca 1879 w Ulm, zm. 18 kwietnia 1955 w Princeton) był fizykiem teoretykiem pochodzenia niemieckiego, najbardziej znanym jako twórca teorii względności. Wniósł także ważny wkład w rozwój teorii kwantów, a jego wzór na równoważność masy i energii E = mc², wynikający ze szczególnej teorii względności, bywa nazywany najsłynniejszym równaniem świata. Otrzymał Nagrodę Nobla z fizyki w 1921 roku za zasługi dla fizyki teoretycznej oraz odkrycie prawa efektu fotoelektrycznego.

Młodość i wykształcenie

Albert Einstein, portret głowy, wersja oczyszczona
Albert Einstein, portret głowy, wersja oczyszczona
Albert Einstein w 1921 roku, fotografia F. Schmutzera, portret w ciasnym kadrze
Albert Einstein w 1921 roku, fotografia F. Schmutzera, portret w ciasnym kadrze
Einstein jako trzyletnie dziecko, sfotografowany w 1882 roku
Einstein jako trzyletnie dziecko, sfotografowany w 1882 roku
Hermann Einstein, ojciec Alberta Einsteina
Hermann Einstein, ojciec Alberta Einsteina
Pauline Koch, matka Alberta Einsteina
Pauline Koch, matka Alberta Einsteina
Einstein w wieku czternastu lat, sfotografowany w 1893 roku
Einstein w wieku czternastu lat, sfotografowany w 1893 roku
Świadectwo maturalne Einsteina z kantonu Argowia, 1896
Świadectwo maturalne Einsteina z kantonu Argowia, 1896
Albert Einstein wraz z żoną Mileva Marić Einstein, 1912
Albert Einstein wraz z żoną Mileva Marić Einstein, 1912
Albert i Elsa Einsteinowie przybywają do Nowego Jorku w 1921 roku
Albert i Elsa Einsteinowie przybywają do Nowego Jorku w 1921 roku
Einstein w Urzędzie Patentowym w Bernie, 1904
Einstein w Urzędzie Patentowym w Bernie, 1904
Rozprawa doktorska Einsteina z 1905 roku, zatytułowana „Nowe wyznaczenie wymiarów cząsteczek”
Rozprawa doktorska Einsteina z 1905 roku, zatytułowana „Nowe wyznaczenie wymiarów cząsteczek”
11 obrazów

Urodził się w Ulm, w Królestwie Wirtembergii, należącym do Cesarstwa Niemieckiego. Dorastał w Monachium, a następnie w Pawii, dokąd rodzina przeniosła się po upadku jej firmy elektrotechnicznej. Już od wczesnych lat wyróżniał się w matematyce i fizyce, a jako dziecko samodzielnie opanował algebrę, rachunek różniczkowy i całkowy oraz geometrię euklidesową. W 1895 roku przeniósł się do Szwajcarii, rok później zrzekł się obywatelstwa niemieckiego, a następnie uzyskał obywatelstwo szwajcarskie, które zachował do końca życia.

Przełomowe odkrycia naukowe

Einstein wraz z innymi fizykami i chemikami w Instytucie Cesarza Wilhelma w Berlinie, 1920
Einstein wraz z innymi fizykami i chemikami w Instytucie Cesarza Wilhelma w Berlinie, 1920
„The New York Times” donosi o potwierdzeniu zakrzywienia światła przez grawitację po obserwacjach zaćmienia Słońca w 1919 roku
„The New York Times” donosi o potwierdzeniu zakrzywienia światła przez grawitację po obserwacjach zaćmienia Słońca w 1919 roku
Oficjalny portret Einsteina po otrzymaniu Nagrody Nobla z fizyki w 1921 roku
Oficjalny portret Einsteina po otrzymaniu Nagrody Nobla z fizyki w 1921 roku
Einstein w Pasadenie w Kalifornii, 1931
Einstein w Pasadenie w Kalifornii, 1931
Einstein z Charlie Chaplinem na hollywoodzkiej premierze filmu Chaplina „Światła wielkiego miasta”, styczeń 1931
Einstein z Charlie Chaplinem na hollywoodzkiej premierze filmu Chaplina „Światła wielkiego miasta”, styczeń 1931
Karykatura Einsteina po porzuceniu pacyfistycznych poglądów, autorstwa Charlesa R. Macauleya, ok. 1933
Karykatura Einsteina po porzuceniu pacyfistycznych poglądów, autorstwa Charlesa R. Macauleya, ok. 1933
Karta przybycia Einsteina do Dover w Anglii 26 maja 1933 roku, w drodze do Oksfordu
Karta przybycia Einsteina do Dover w Anglii 26 maja 1933 roku, w drodze do Oksfordu
Winston Churchill i Einstein w Chartwell House, 31 maja 1933
Winston Churchill i Einstein w Chartwell House, 31 maja 1933
Portret Einsteina wykonany w 1935 roku w Princeton
Portret Einsteina wykonany w 1935 roku w Princeton
Faksymile listu Einsteina i Szilarda
Faksymile listu Einsteina i Szilarda
Einstein odbiera certyfikat obywatelstwa amerykańskiego od sędziego Phillipa Formana w 1940 roku
Einstein odbiera certyfikat obywatelstwa amerykańskiego od sędziego Phillipa Formana w 1940 roku
11 obrazów

W 1905 roku, nazywanym czasem jego cudownym rokiem, Einstein opublikował cztery przełomowe prace dotyczące efektu fotoelektrycznego, ruchów Browna, szczególnej teorii względności oraz równoważności masy i energii. W 1915 roku przedstawił ogólną teorię względności, która rozszerzyła jego badania na grawitację. Jego późniejsze prace obejmowały wkład w mechanikę statystyczną i teorię kwantów, natomiast jego dążenia do stworzenia zunifikowanej teorii pola oraz sprzeciw wobec przypadkowości w mechanice kwantowej coraz bardziej izolowały go od głównego nurtu fizyki.

Późniejsze lata

Albert i Elsa Einsteinowie przybywają do Nowego Jorku w 1921 roku, w towarzystwie przywódców syjonistycznych Chaima Weizmanna, Very Weizmann, Menahema Ussiszkina i Ben-Zion Mossinsona
Albert i Elsa Einsteinowie przybywają do Nowego Jorku w 1921 roku, w towarzystwie przywódców syjonistycznych Chaima Weizmanna, Very Weizmann, Menahema Ussiszkina i Ben-Zion Mossinsona
Einstein grający na skrzypcach w 1927 roku
Einstein grający na skrzypcach w 1927 roku
Fotografia zaćmienia Słońca wykonana przez Eddingtona
Fotografia zaćmienia Słońca wykonana przez Eddingtona
Robert A. Millikan, Georges Lemaître i Einstein w California Institute of Technology, styczeń 1933
Robert A. Millikan, Georges Lemaître i Einstein w California Institute of Technology, styczeń 1933
Einstein w swoim gabinecie na Uniwersytecie Berlińskim, 1920
Einstein w swoim gabinecie na Uniwersytecie Berlińskim, 1920
Einstein w 1921 roku, sfotografowany w studiu Harris & Ewing
Einstein w 1921 roku, sfotografowany w studiu Harris & Ewing
Nagłówek gazety z 4 maja 1935 roku
Nagłówek gazety z 4 maja 1935 roku
Einstein i Niels Bohr, 1925
Einstein i Niels Bohr, 1925
Kongres Solvay w Brukseli w 1927 roku, zgromadzenie czołowych fizyków świata, z Einsteinem w centrum
Kongres Solvay w Brukseli w 1927 roku, zgromadzenie czołowych fizyków świata, z Einsteinem w centrum
Heinrich Goldschmidt, Einstein, Ole Colbjørnsen, Jørgen Vogt i Ilse Einstein podczas pikniku w Oslo w 1920 roku
Heinrich Goldschmidt, Einstein, Ole Colbjørnsen, Jørgen Vogt i Ilse Einstein podczas pikniku w Oslo w 1920 roku
Zdjęcie Arthura Sasse z 1951 roku przedstawiające Einsteina siedzącego w samochodzie w dniu jego 72. urodzin, wykonane po tym, jak poproszono go o jeszcze jeden uśmiech
Zdjęcie Arthura Sasse z 1951 roku przedstawiające Einsteina siedzącego w samochodzie w dniu jego 72. urodzin, wykonane po tym, jak poproszono go o jeszcze jeden uśmiech
11 obrazów

Po dojściu nazistów do władzy w 1933 roku Einstein, przerażony prześladowaniami Żydów, pozostał w Stanach Zjednoczonych i w 1940 roku otrzymał obywatelstwo amerykańskie. Tuż przed II wojną światową poparł list do prezydenta Franklina D. Roosevelta, ostrzegający przed możliwym niemieckim programem broni jądrowej, co przyczyniło się do powstania Projektu Manhattan. Wiele rzeczy nosi jego imię, między innymi pierwiastek einstein, a w 1999 roku magazyn „Time” uznał go Człowiekiem Stulecia.

W 232 językach

PolskiČeštinaDeutschEnglishEspañolFrançaisItaliano日本語PortuguêsРусскийУкраїнська中文AbkhazianAfrikaansShqipአማርኛOld EnglishAngikaAragoneseالعربيةMoroccan ArabicEgyptian ArabicAsturianuঅসমীয়াAwadhiAymaraAzbAzərbaycanBalinesebat-smgБашҡортBikolБеларускаяBetawiБългарскиBhojpuriBamanakanবাংলাབོད་སྐད་BishnupriyaBrezhonegBosanskiBtmБуряадCatalàCdoCebuanoНохчийнکوردیی ناوەندیCorsicanCrimean TatarЧӑваш чӗлхиCymraegDanskZazaCentral DusunDtyΕλληνικάEsperantoEestiEuskaraExtremaduranفارسیPulaarfiu-vroSuomiFøroysktArpitanNorthern FrisianFurlanFryskGan ChineseGaeilgeGcrGàidhligGalegoGuaraniकोंकणीGorontaloગુજરાતીGaelgHakka ChineseHausaʻŌlelo HawaiʻiעבריתFiji Hindiहिन्दीHrvatskiHornjoserbšćinaHaitian CreoleMagyarՀայերենHywInterlinguaIbanBahasa IndonesiaInterlingueIgboIlokoIdoIsvÍslenskaJamaican Creole EnglishLojbanJawaKara-KalpakTaqbaylitქართულიKbpҚазақшаខ្មែរKanuriಕನ್ನಡ한국어KölschکٲشُرKurdî (kurmancî)KernewekКыргызчаLadinoLatinLëtzebuergeschLezghianLingua Franca NovaLugandaLigureLimburgishLombardLietuviųLatviešuMadureseMagahiमैथिलीmap-bmsMalagasyMinangkabauМакедонскиമലയാളംমৈতৈলোন্МонголMnwमराठीMelayuMaltiMirandeseErzyaမြန်မာمازرونیNahNeddersass’sch (Nedderlannen)Neddersass’schनेपालीNewariNederlandsNorsk nynorskNovialNorskNavajoOccitanOloOromooଓଡ଼ିଆИронPampangaPapiamentoਪੰਜਾਬੀPicardPiemontèisWestern PanjabiPplپښتوRunasimiRkiRumantschroa-rupRomânăRusynСаха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤसंस्कृत भाषाSicilianuScotsSarduسنڌيDavvisámegiellaⵜⴰⵛⵍⵃⵉⵜSrpski (latinica)සිංහලSkrSlovenčinaSlovenščinaAnarâškielâSoomaaliShqipСрпскиBasa SundaSvenskaKiswahiliŚlōnskiSzyதமிழ்TuluతెలుగుТоҷикӣไทยTürkmen diliFilipinoTalyshToki ponaTok PisinTürkçeТатарTumbukaТываئۇيغۇرچەاردوO‘zbekVenetoVepsTiếng ViệtVolapükWarayWalloonWolofWu ChineseMingrelianייִדישÈdè YorùbáVahcuenghZeelandicⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜzh-yue

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy